Ο "Covid" ήρθε για να μείνει...

Του Κώστα Στούπα 

Παρατηρώντας κάποιος τους τελευταίους μήνες τη χρηματιστηριακή και πολιτική κερδοσκοπία που λαμβάνει χώρα, το πιθανότερο σενάριο στο οποίο μπορεί να καταλήξει είναι πως το εμβόλιο για τον Covid-19 μπορεί να αργήσει περισσότερο απ΄ ό,τι υπολογίζουν οι εκτιμήσεις.

Υπάρχουν δεκάδες εταιρείες και εργαστήρια που ασχολούνται με το εμβόλιο και τακτικά δημοσιοποιούν διάφορα στοιχεία τα οποία δημιουργούν σημαντικές αντιδράσεις στις χρηματιστηριακές τιμές.

Καθόλου τυχαίο δεν πρέπει να θεωρείται πως κορυφαία στελέχη της εταιρείας βιοτεχνολογίας έχουν πουλήσει εκατομμύρια  μετοχές της εταιρείας φέτος όταν η μετοχή από τα 20 δολ. τον Χειμώνα,  λόγω Covid  εκτοξεύθηκε μέχρι τα 80 δολ.

Ανάλογες αντιδράσεις παρατηρούνται και σε άλλες μετοχές που δημοσιοποιούν πληροφορίες σε σχέση με τις έρευνες για το εμβόλιο.

Θετικές ειδήσεις για τη σύντομη έλευση του εμβολίου "πουλάνε" και αρκετοί πολιτικοί, ιδίως αν τα έχουν κάνει "θάλασσα" με τη διαχείριση της επιδημίας και έχουν μπροστά τους εκλογές.

Πριν δυο μήνες οι πλέον ρεαλιστικές εκτιμήσεις των ειδικών έλεγαν πως το Καλοκαίρι η επιδημία θα υποχωρήσει και το πιθανότερο σενάριο είναι πως θα έχουμε ένα δεύτερο κύμα το Φθινόπωρο.

Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών φαίνεται να διαψεύδουν το σενάριο αυτό καθώς παρατηρείται ευρεία διασπορά και οι κυβερνήσεις φαίνεται πως θα αναγκαστούν να πάρουν μέτρα.

Κανένας δεν είναι σε θέση να εκτιμήσει αν το Φθινόπωρο με την αλλαγή των κλιματολογικών συνθηκών θα αυξηθεί ο αριθμός αυτών που ασθενούν βαρύτερα σε σύγκριση με το Καλοκαίρι. Αν συμβεί αυτό καθώς τα κρούσματα πλέον θα είναι αυξημένα σε σχέση με αυτά της περασμένης Άνοιξης, θα υπάρξουν προβλήματα.

Οι συνέπειες είναι ήδη συντριπτικές στην παγκόσμια οικονομία και θα είναι μεγαλύτερες όταν προκύψει (αν προκύψει) ένα δεύτερο κύμα της επιδημίας. Τούτο θα συμβεί ακόμη και αν δεν υπάρξουν μέτρα οριζόντιου κλειδώματος όπως συνέβη με το πρώτο κύμα.

Αυτό που φαίνεται σαν ρεαλιστικότερο σενάριο σήμερα, είναι πως οι συνέπειες στην οικονομία θα επεκταθούν και στο 2021 ακόμη και στην περίπτωση που υπάρξει εμβόλιο το οποίο θα αποδειχτεί αποτελεσματικό και προσιτό.

Ακόμη και αν υπάρξει κάποιο αποτελεσματικό εμβόλιο σε λίγους μήνες, η παραγωγή μερικών δισ. δόσεων προκειμένου να καλυφθεί ένα μέρος του πληθυσμού  θα απαιτήσει αρκετούς μήνες.

Αυτό είναι αισιόδοξο σενάριο...

Για τις περισσότερες από  τις μικρότερες  επιδημίες των τελευταίων δεκαετιών παρά τις  πολυετείς έρευνες δεν έχουν προκύψει ακόμη ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια. Αυτό είναι το απαισιόδοξο σενάριο.

Οι άνθρωποι τις τελευταίες δεκαετίες έχουν γαλουχηθεί με μια ιδιαίτερα αλαζονική νοοτροπία σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες του τεχνολογικού πολιτισμού μας και τη συνεχή γραμμική βελτίωση της ευημερίας. Τούτο αφορά κυρίως τους ανθρώπους της Δύσης.

Οι ιοί είναι σχετικά πρωτόγονοι και απλοϊκοί οργανισμοί χωρίς νόηση και αυτονομία  οι οποίοι δεν μπορούν να επιβιώσουν από μόνοι τους παρά μόνο παρασιτώντας σε άλλους πιο πολύπλοκους οργανισμούς.

Προκύπτουν ξαφνικά και όταν δεν εξολοθρεύουν γρήγορα τους ξενιστές τυγχάνουν ευρείας εξάπλωσης, μέχρι ότου μια κρίσιμη μάζα του πληθυσμού (60-70%) να αποκτήσει ανοσία. Μετά εξαφανίζονται το ίδιο γρήγορα όπως εμφανίστηκαν.

Οι φαρμακευτικές εταιρείες αλλά και οι επιστήμονες στα εργαστήρια προκειμένου να αναπτύξουν μια θεραπεία ή ένα φάρμακο χρειάζονται αρκετά χρόνια έρευνας και χιλιάδες δοκιμές της τρίτης φάσης σε ανθρώπους.

Κανέναν δεν συμφέρει να ξοδέψει χρόνο και χρήμα για έναν ιό που μετά από 3-4 χρόνια δεν θα υπάρχει ή κανένας δεν θα ασχολείται μαζί του, αφού έχει κάνει τον κύκλο του έχοντας σκοτώσει κάποιους και δημιουργήσει ανοσία σε άλλους.

Ανατροπές

Η πανδημία του "Covid-19" θα έχει δραματικές συνέπειες στις οικονομίες αλλά και τις κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις.

Η διαφαινόμενη πιθανή απώλεια των αμερικάνικων εκλογών από τον πρόεδρο Τραμπ αποτελεί ένα πολύ μικρό δείγμα αυτών των ανατροπών.

Η αύξηση της ανεργίας και του χρέους (ιδιωτικού και κρατικού) τουλάχιστον τη διετία 2020-21 θα προκαλέσει μεγάλες αναταράξεις στις κοινωνικές και πολιτικές συμπεριφορές τα επόμενα χρόνια.

Οι υλικές προϋποθέσεις της διαβίωσης των ανθρώπων παίζουν καθοριστικό ρόλο στις αντιλήψεις και τις συμπεριφορές τους. Το ίδιο και ο φόβος του θανάτου...

Η πανδημία αγγίζει δραματικά και τα δύο αυτά πεδία.

Νέα εποχή

Το 1950 υπήρχαν 2,5-3 δισ. άνθρωποι στον πλανήτη, σήμερα υπάρχουν περί τα 8 δισ. άνθρωποι. Αυτό σημαίνει πως στον καθένα μας αναλογεί μικρότερη έκταση εδάφους και όγκος ατμοσφαιρικού αέρα.

Το 1950 το 10% του πληθυσμού της Κίνας ζούσε μόνο σε αστικές περιοχές (πόλεις) όπου οι άνθρωποι ζουν πιο κοντά ο ένας στο άλλον. Σήμερα σε πόλεις ζει το 60% των Κινέζων. Το 1965 η Κίνα εξέτρεφε περί τα 100 εκατ. γουρούνια ενώ σήμερα εκτρέφει πάνω από 500 εκατ. τον χρόνο.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν πως ο πληθυσμός ανθρώπων και ζώων έχει αυξηθεί σημαντικά με αποτέλεσμα να αναπνέουμε όλο και μεγαλύτερες ποσότητες κοινού αέρα ή να ακουμπάμε τις ίδιες επιφάνειες.

Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι συνωστίζονται καθημερινά σε μετρό, λεωφορεία, γήπεδα και αεροπλάνα. Μια επιδημία είναι πολύ εύκολο να εξαπλωθεί πλέον σε μερικές εβδομάδες σε όλο τον κόσμο.

Ο συνωστισμός αποτελεί ένα βασικό συστατικό των επιδημιών. Το πιθανότερο είναι πως στο μέλλον θα έχουμε όλο και πιο συχνά επιδημίες σε πλανητικό επίπεδο.

Κάποιες θα είναι ελαφρύτερες από τον Covid-19 και κάποιες βαρύτερες.

Αυτό αναμένεται να αλλάξει δραστικά τις κοινωνικές και οικονομικές μας δραστηριότητες. Αυτό που τελευταία ονομάζουμε "κοινωνική αποστασιοποίηση" είναι πολύ πιθανό να εξελιχθεί σε ένα βασικό συστατικό των κοινωνιών προσεχώς. Από μόνο του αποτελεί την μεγαλύτερη ανατροπή του ανθρώπινου πολιτισμού.

kostas.stoupas@capital.gr