Ποιος επιθυμεί το trafficking;

Του Άγη Βερούτη

Όσο υπάρχει έστω και η παραμικρή πιθανότητα, ότι κάποιος μπορεί να περάσει παράνομα τα σύνορα της Ευρώπης και με λίγη τύχη, λίγη πίεση από "μιλημένες" ΜΚΟ που είναι μέσα στο παιχνίδι, και αρκετή ευρωπαϊκή αμηχανία, να παραμείνει τελικά στην Ευρώπη, τόσο θα ανθεί το πιο κυνικό εμπόριο του πλανήτη: το εμπόριο της ελπίδας. Το trafficking των ανθρώπων. 

Γιατί αυτό ακριβώς πουλάνε οι λαθροδιακινητές. Όχι μεταφορές. Όχι εισιτήρια. Ελπίδα. Πουλάνε την ιδέα της "Γης της Επαγγελίας", μιας Ευρώπης που στο μυαλό των εξαθλιωμένων μαζών το μη-ανεπτυγμένου κόσμου μοιάζει με τελικό προορισμό σωτηρίας. 

Και γι’ αυτή την ιδέα, εκατομμύρια άνθρωποι είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν ό,τι έχουν και δεν έχουν. Να βάλουν ολόκληρο το σόι τους να δανειστεί από τους τοκογλύφους της χώρας τους για να πληρώσουν τους λαθροδιακινητές κάποιες ΜΚΟ που συνεργάζονται μαζί τους. Δισεκατομμύρια δολάρια και ευρώ αλλάζουν χέρια κάθε χρόνο, από τις τσέπες των πιο απελπισμένων προς τα ταμεία εγκληματικών δικτύων που λειτουργούν με ψυχρή επιχειρηματική λογική.

Το μοντέλο είναι απλό. Όσο περισσότεροι καταφέρνουν να μπουν και να μείνουν, τόσο ισχυρότερο γίνεται το μήνυμα προς τους επόμενους: "Έλα παράνομα και κάτι θα γίνει και για σένα". Αυτό είναι το πραγματικό μάθημα που εκπέμπει σήμερα η Ευρώπη! Όχι με ανακοινώσεις, αλλά με αποτελέσματα που μετριούνται σε αφίξεις, αιτήσεις ασύλου, επιδόματα και εμβάσματα προς τις χώρες προέλευσης των παράνομων. 

Ας το πούμε καθαρά: κάθε ανοχή στην παράνομη είσοδο λειτουργεί ως πρόσκληση για την επόμενη βάρκα. Για το επόμενο δυστύχημα με δεκάδες νεκρούς. 

Δεν πρόκειται για έλλειψη συμπόνιας. Πρόκειται για στοιχειώδη κατανόηση πώς λειτουργούν τα ανθρώπινα κίνητρα. 

Όταν η πιθανότητα παραμονής παραμένει υπαρκτή, η ροή δεν ανακόπτεται ποτέ. Αντιθέτως, κλιμακώνεται και πυκνώνει. 

Όσο περισσότερους δεχόμαστε παραμένουν εδώ παρότι έρχονται με παράνομους τρόπους, τόσο περισσότερους ενθαρρύνουμε να δοκιμάσουν το ίδιο. Είναι ένας αυτοτροφοδοτούμενος φαύλος κύκλος, στον οποίο κάθε "εξαίρεση" γίνεται κανόνας για τον επόμενο.

Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της στρέβλωσης. Από τη μία, το Λιμενικό Σώμα και η Ελληνική Ακτοφυλακή καλείται να διασώσει ανθρώπινες ζωές, όπως επιβάλλει το διεθνές δίκαιο και η στοιχειώδης ανθρωπιά. Από την άλλη, καλείται να φυλάξει τα θαλάσσια σύνορα για λογαριασμό μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης που εδώ και χρόνια αποφεύγει να πάρει τις δύσκολες αποφάσεις ελπίζοντας ότι το πρόβλημα θα λυθεί από μόνο του. 

Στη μέση, άνθρωποι που χρησιμοποιούνται ως αναλώσιμο φορτίο από τα κυκλώματα trafficking και από τα κράτη-μέλη που προτιμούν να ανταλλάσσουν δηλώσεις και εξαγγελίες, αντί να εφαρμόζουν μια ενιαία πολιτική επιστροφών που ήδη όλοι ξέρουν ποια πρέπει να είναι.

Διότι εκεί βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος: στην απουσία αξιόπιστης αποτροπής παράνομης εισόδου στη χώρα και τελικά στην Ευρώπη.

Αν πάψει η προοπτική παραμονής, τότε και μόνο τότε μπορεί να ανακοπεί η ροή των δυστυχισμένων προς την υποσχόμενη Ευρώπη. Αν το μήνυμα γίνει ξεκάθαρο ότι η παράνομη είσοδος δεν οδηγεί σε εγκατάσταση, αλλά σε επαναπατρισμό ή επιστροφή στη χώρα από την οποία μπήκαν, τότε το επιχειρηματικό μοντέλο των διακινητών καταρρέει. Χωρίς πρόθυμους πελάτες, δεν υπάρχει κύκλωμα. Δεν υπάρχει ανάγκη να καλυφθεί. 

Όλες οι άλλες εκδοχές διαιωνίζουν τη μιζέρια. Οι "γκρίζες ζώνες", οι ατέρμονες διαδικασίες ασύλου, οι προσωρινές άδειες που γίνονται μόνιμες, οι φιλοξενίες που μετατρέπονται σε εγκατάσταση, όλα αυτά ΔΕΝ είναι ανθρωπισμός. Είναι υπόθαλψη και παράταση της παρανομίας. Είναι ο μηχανισμός που κρατά ζωντανό το "εμπόριο ελπίδας" από τους traffickers.

Η λύση δεν είναι καν περίπλοκη στη σύλληψή της, όσο πολιτικά δύσκολη κι αν μοιάζει στην εφαρμογή της: ή νόμιμες οδοί ασύλου και μετανάστευσης, με σαφή κριτήρια και ποσοστώσεις, ή καθόλου. 

Όσοι μπαίνουν παράνομα, επιστροφή. Χωρίς εξαιρέσεις που δημιουργούν προηγούμενα. Χωρίς "παράθυρα" που μετατρέπονται σε λεωφόρους.

Αντί να πληρώνουμε την Τουρκία δισεκατομμύρια ευρώ για να τους στοιβάζει στις ακτές της ώσπου να μην τους στοιβάζει πια και να περάσουν απέναντι στις ελληνικές ακτές, χίλιες φορές πιο αποτελεσματικό θα ήταν να λέγαμε στην Τουρκία ότι θα πάρει €2 δις το χρόνο για να μην φτάνουν στις ακτές της λαθρομετανάστες, ενώ για κάθε έναν που περνάει απέναντι θα χάνουν €50.000 από την επιδότηση των €2 δισεκατομμυρίων! Άρα αν περάσουν απέναντι 10.000 κακομοιριασμένοι άνθρωποι παράνομα, τότε χάνει 500 εκατομμύρια. Αν περάσουν 40.000 άνθρωποι από τις ακτες της Τουρκίας στην Ελλάδα, τότε η Τουρκία θα τα χάνει ΟΛΑ!

Έτσι το πραγματικό κίνητρο της απέναντι πλευράς θα είναι να ΜΗΝ στοιβάζει στις ακτές της υποψήφιους λαθρομετανάστες και να ΜΗΝ περνάνε απέναντι, αντί του σημερινού κινήτρου της Τουρκίας που είναι να έχει όσο δυνατόν περισσότερους υποψήφιους λαθρομετανάστες παρκαρισμένους σε καταυλισμούς για να εισπράττει όσο πιο πολλά φυλάχτρα μπορεί από την Ευρώπη, ενώ όταν περνάνε εισπράττει και άλλα τόσα, μέσω των διακινητών, από τους κακομοιριασμένους!

Μου είναι αδύνατον να πιστέψω ότι δεν υπάρχει ούτε ένας γραφειοκράτης στις Βρυξέλλες που να καταλαβαίνει αυτή την δυναμική των κινήτρων!

Φυσικά πρέπει να ανοίξει ο δίαυλος για όσους θα κάνουν νόμιμες αιτήσεις από τις νόμιμες οδούς όπως τα προξενεία άλλων χωρών όπου θα βρίσκονται νόμιμα. 

Μόνο έτσι μπορεί να σταλεί το σωστό μήνυμα. Όχι στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους, αλλά στα χωριά της Αφρικής και της Ασίας, εκεί όπου οι διακινητές πουλάνε όνειρα με φωτογραφίες από ευρωπαϊκές πόλεις και από αποδείξεις των επιδομάτων σε ευρώ. 

Αν συνεχίσουμε να λειτουργούμε με ημίμετρα, θα συνεχίσουμε να βλέπουμε βάρκες. Θα συνεχίσουμε να μετράμε πτώματα. Και θα συνεχίσουμε να προσποιούμαστε ότι "Τί να κάνουμε, δεν γίνεται αλλιώς."

Γίνεται αλλιώς! 

Αρκεί να αποφασίσουμε ότι τα σύνορα δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι προϋπόθεση ύπαρξης του κράτους. Και ότι η πραγματική ανθρωπιά δεν βρίσκεται στην υποστήριξη της παράνομης διαδρομής, αλλά στο να την κλείσεις, ώστε να πάψει, επιτέλους, να πουλιέται η ελπίδα στους δυστυχείς όλου του κόσμου, με εισιτήρια χωρίς επιστροφή και με υδάτινους τάφους.

Λέμε κάτι λάθος;

agissilaos@gmail.com