Η παραδουλεύτρα των ισχυρών

Του Άγη Βερούτη

Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική ζωή ενός τόπου που δεν χρειάζονται πολλά λόγια. Χρειάζονται μόνο έναν καθρέφτη για να βλέπεις την σταδιακή μετατροπή της εικόνας σου από πρόσωπο σε καρικατούρα. Από σοβαρό πρόσωπο που χαίρει της εκτίμησης της κοινωνίας σε χαρακτήρα του θεάτρου σκιών. Σε Καραγκιόζη!

Και η υπόθεση της τροπολογίας για την επιμέλεια τέκνων, με πρωταγωνιστή την εν ενεργεία υπουργό Τουρισμού η οποία τη χρησιμοποίησε σχεδόν άμεσα σε προσωπική δικαστική της διαμάχη, είναι ακριβώς μια τέτοια στιγμή.

Όχι επειδή αφορά οικογενειακή υπόθεση.

Όχι επειδή αφορά παιδιά.

Αλλά επειδή αφορά κάτι ασύγκριτα σοβαρότερο: τη μετατροπή του δικονομικού πλαισίου σε προσωπικό εργαλείο.

Εδώ δεν μιλάμε για μια πολιτική διαφωνία. Μιλάμε για αλλοίωση του ίδιου του νοήματος της Δικαιοσύνης και της υποτιθέμενης ανεξαρτησίας της ως μία από τις 3 βασικές εξουσίες που διασφαλίζουν την Δημοκρατία.

Δηλαδή τι τόσο πολύ διαφορετικό κάνει ο Ερντογάν, που διορίζει τους δικαστές της αρεσκείας του;;

Καταρχήν μας οφείλει μια εξήγηση η Κυβέρνηση: 

να μας πει ΠΟΙΟΣ (όνομα) είναι αυτός από το επιτελείο του Υπουργού Δικαιοσύνης κ. Φλωρίδη που συνέταξε το ανοσιούργημα αυτό τροπολογίας, που μεταβάλει τις πρωτόδικες αποφάσεις της δικαιοσύνης σε χαρτοπετσέτες!

Υποθέτω ότι μια τροπολογία του συγκεκριμένου αντικειμένου, μόνο από το υπουργείο Δικαιοσύνης μπορεί να προέρχεται. Ή κάνω λάθος;

Και αν κάνω λάθος, διορθώστε κάποιος παρακαλώ, γιατί από ότι ακούω ετοιμάζουν ενέργειες δικηγορικοί σύλλογοι ανά τη χώρα. 

Και ΟΚ, όλοι ξέρουμε ότι ο πολιτικός προϊστάμενος τους Υπουργός Δικαιοσύνης καλύπτεται από το ακαταδίωκτο του Άρθρου 86 Περί μη-Ευθυνών Υπουργών. Το ξέρουμε ότι ζούμε σε μπανανία με πολιτικούς υπεράνω δικαιοσύνης και πολίτες από κάτω. Πολύ από κάτω!

Όμως κάποιο λαμόγιο έφτιαξε αυτή την τροπολογία. ΠΟΙΟΣ;

Φυσικά υπάρχει πάντα η δυνατότητα να αδιαφορήσει ο ακαταδίωκτος Υπουργός Δικαιοσύνης και μη δώσει απάντηση σε αυτό το ερώτημα. 

Τότε όμως αναλαμβάνει εκείνος την ευθύνη της τροπολογίας. Και πολιτική ευθύνη συνεπάγεται συγκεκριμένα πράγματα…

Πάμε λοιπόν να δούμε τι έγινε μετά το γράψιμο της τροπολογίας: κάποιοι "ακαταδίωκτοι" την υπέγραψαν. Και την έστειλαν στη βουλή. Και την ψήφισαν 179 βουλευτές-νομοθέτες. Και την έκαναν νόμο του κράτους. 

Και μετά την χρησιμοποίησαν για την προσωπική τους διαμάχη στο δικαστήριο. 

Για μένα η Όλγα Κεφαλογιάννη είδε να έχει ψηφιστεί κάτι που τη βόλευε και το χρησιμοποίησε. Μπορεί να το έκαναν και άλλοι 500 αντίδικοι στο μεταξύ. Δεν είναι ανήθικο να χρησιμοποιείς νόμους που έχουν ψηφιστεί!

Ποιος είναι όμως αυτός που κατήργησε την ισχύ των πρωτόδικων δικαστικών αποφάσεων στην Κολομβία της Ευρώπης; 

Αυτό θέλω να μάθω: Ποιος Νομοθέτης έχει τόσο μεγάλη απαξία για τη Δικαιοσύνη που να την ακυρώνει με ένα νόμο και ένα άρθρο;

Ποιος είχε το θράσος να περάσει νόμο που να φτύνει τους δικαστές κατάμουτρα; Αν δεν μου κάνει μια απόφαση, θα πάρω άλλη!

Αυτό φυσικά δεν λέγεται απλώς "σύμπτωση". Λέγεται θεσμική εκτροπή με χαμόγελο.

Διότι εδώ δεν έχουμε απλώς μια υπουργό που έκανε χρήση ενός δικαιώματος.

Έχουμε νομοθέτη που βρίσκεται και στις δύο πλευρές του τραπεζιού:

- από τη μία γράφει τους κανόνες

- από την άλλη τους επικαλείται υπέρ της σαν να παίζει σκάκι με τον εαυτό της, αλλά κρατώντας και τα λευκά και τα μαύρα.

Και αυτό, σε κάθε σοβαρό κράτος δικαίου, θα ήταν αδιανόητο. Είναι προφανές πλέον ότι δεν ζούμε σε τέτοιο κράτος. 

Όταν η Δικαιοσύνη γίνεται παραδουλεύτρα εκείνων που είναι από πάνω της και τους οποίους βάσει συντάγματος δεν μπορεί να τους αγγίξει, τότε το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι αν η συγκεκριμένη τροπολογία είναι "καλή" ή "κακή" στο περιεχόμενό της. Αυτά είναι λεπτομέρειες για νομικά συνέδρια των καθηγηταριών και για μαζικές ενέργειες δικηγορικών συλλόγων και (αμφιβάλλω) του διορισθέντος δικαστικού σώματος.

Το πρόβλημα είναι η δικονομική λειτουργία της Δικαιοσύνης. 

Για πρώτη φορά τόσο ωμά, ο πολίτης βλέπει μπροστά του το εξής:

μια δικαστική απόφαση εκδίδεται,

δεν αρέσει στον πολιτικά ισχυρό διάδικο, και λίγο μετά εμφανίζεται νέα νομοθετική δυνατότητα που επιτρέπει επαναφορά του ζητήματος.

Όχι επειδή προέκυψε κάποιο νέο στοιχείο.

Όχι επειδή άλλαξαν οι πραγματικές συνθήκες.

Αλλά επειδή άλλαξε το θεσμικό εργαλείο.

Αυτό είναι η απόλυτη αντιστροφή ρόλων.

Η Δικαιοσύνη δεν απονέμει πια δίκαιο.

Παρέχει υπηρεσίες. Παραδουλεύτρας! 

Ο νόμος παύει να είναι σταθερό πλαίσιο κανόνων. Γίνεται σφουγγαρόπανο. Με την ανοχή των Δικαστών.

Σκουπίζουμε ό,τι δεν μας βολεύει.

Αυτό είναι το μήνυμα που εκπέμπεται.

Όχι με λόγια. Με πράξεις.

Ο απλός πολίτης το βλέπει. Και καταλαβαίνει.

Ο μέσος άνθρωπος που περιμένει 8-10 χρόνια για μια απόφαση, που πληρώνει δικηγόρους, παράβολα, πραγματογνώμονες και χαμένο χρόνο ζωής, παρακολουθεί αυτό το θέαμα και βγάζει ένα απλό συμπέρασμα:

Αν είσαι υπουργός, ο νόμος προσαρμόζεται σε σένα. Αν είσαι πολίτης, προσαρμόζεσαι εσύ στον νόμο.

Αυτό είναι καταστροφικό.

Διότι η Δικαιοσύνη δεν ζει από τα άρθρα του Συντάγματος. Ζει από την εμπιστοσύνη. Και όταν αυτή χαθεί, δεν αναπληρώνεται με καμία τροπολογία.

Βλέπει ο πολίτης το Άρθρο 86 όπου ο πολιτικός ορίζεται υπεράνω Δικαιοσύνης. Βλέπει ότι όσοι είναι υπεράνω δικαιοσύνης φτιάχνουν τους νόμους με τους οποίους αποφασίζει η δικαιοσύνη για τους υπόλοιπους, τους απλούς πολίτες, τους πληβείους, την πλέμπα δηλαδή. 

Και μάλιστα οι επικεφαλής της Δικαιοσύνης διορίζονται από την εκάστοτε κυβέρνηση!

Μήπως το έχουμε παρακάνει με την εμπιστοσύνη που δίνει το σύστημα στους νομοθέτες;

Μήπως πρέπει να καταργηθεί το Άρθρο 86 Συντάγματος ;

Μήπως να σταματήσει διορισμός των ανώτατων δικαστών από τις κυβερνήσεις, να ανεξαρτητοποιηθεί η Δικαιοσύνη από την Εκτελεστική Εξουσία και να ξαναγίνουμε δημοκρατία; Ίσως;

Όταν ο πολίτης πιστέψει ότι οι κανόνες γράφονται κατά παραγγελία, τότε σταματά να πιστεύει στο αποτέλεσμα. Και όταν σταματά να πιστεύει στο αποτέλεσμα, σταματά να σέβεται τη διαδικασία.

Έτσι ξεφλουδίζει το κράτος δικαίου.

Όχι με πραξικοπήματα.

Με "τεχνικές ρυθμίσεις".

Κάποτε ο Καραγκιόζης ήταν φιγούρα λαϊκού θεάτρου. Σήμερα εμφανίζεται με γραβάτα και νομοτεχνική επεξεργασία. Ο Καραγκιόζης Νομοθέτης δεν χρειάζεται κακή πρόθεση. Του αρκεί η έλλειψη θεσμικής αυτοσυγκράτησης, υπεροψία και έπαρση, και φυσικά απαξίωση απέναντι στην πλέμπα.

Ψηφίζει, υπογράφει, εφαρμόζει, και έχει και ακαταδίωκτο, όλα στο ίδιο πρόσωπο.

Και μετά θα μας πείτε ότι "όλα έγιναν νόμιμα"!

Βεβαίως.

Και οι απολυταρχίες νόμιμα λειτουργούν. Με νόμους. Πάντα με νόμους.

Το θέμα δεν είναι η τυπική νομιμότητα.

Το θέμα είναι η ουσιαστική θεσμική ηθική.

Εδώ όμως είμαστε Ελλάδα.

Εδώ η σύγκρουση συμφέροντος βαφτίζεται "δικαίωμα".

Και τώρα τι;

Τώρα μένει η ζημιά.

Μένει η αίσθηση ότι το δικονομικό σύστημα μπορεί να αναδιαμορφωθεί ad hoc.

Μένει το προηγούμενο.

Μένει η υποψία.

Μένει η επίγευση της πλέμπας και των επικυρίαρχων.

Διότι όταν ο νόμος γίνεται προσωπικό εργαλείο, η Δικαιοσύνη παύει να είναι θεσμός. Γίνεται παραδουλεύτρα.

Και όταν η Δικαιοσύνη σκουπίζει πειθήνια τα περιττώματα των ισχυρών, ποιος θα προστατεύσει τον αδύναμο;

Ποιος είναι τελικά ο ρόλος της Δικαιοσύνης στην Ελλάδα;

Είναι ο αδέκαστος κριτής που επιβάλλει το δίκαιο;

Ή μήπως είναι μια επίφαση, ένας φερετζές, μια στάχτη στα μάτια μας, ώστε να μπορούμε ανενόχλητοι να παριστάνουμε κάτι που δεν είμαστε;

Αυτή είναι η πραγματική ερώτηση.

agissilaos@gmail.com