Πώς η Ευρώπη είναι εξαρτημένη από τις ΗΠΑ

Του Άγη Βερούτη

Η χθεσινή 1η Ημερίδα Γεωπολιτικής και Άμυνας του Capital είχε σίγουρα συγκεντρωμένο τεράστιο όγκο πληροφορίας για τις προοπτικές της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στο παρόν και στα επόμενα χρόνια, αλλά είχε και μια βεντάλια από διαφορετικές ερμηνείες των γεωπολιτικών εξελίξεων παγκοσμίως.

Στο μόνο σημείο στο οποίο σίγουρα συγκλίνουν όλες οι απόψεις είναι ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, καθώς καλείται να απεξαρτηθεί από τις ΗΠΑ.

Η απόφαση των ΗΠΑ να απεμπλακούν σταδιακά από την Ευρώπη, τόσο ως πάροχος δωρεάν στρατιωτικής ασφαλείας στα πλαίσια του ΝΑΤΟ, όσο και ως προνομιακός εμπορικός εταίρος της Ευρώπης, ήταν ήδη γνωστή από το 2015, στη δεύτερη θητεία Ομπάμα όταν ο Μπάιντεν ήταν ακόμα αντιπρόεδρος των ΗΠΑ. Μοιάζει όμως ότι κανείς δεν πήρε σοβαρά τότε αυτή την πρόθεση. Αποτέλεσμα ήταν ότι χάθηκε μια πολύτιμη δεκαετία κατά την οποία θα μπορούσε να έχει αναπτύξει επαρκώς την αμυντική βιομηχανία της με στόχο την αμυντική αυτάρκεια, σίγουρα σε υψηλότερο βαθμό από όσο είναι σήμερα, και να επιτρέψει στους Αμερικανούς να στρέψουν την προσοχή τους προς τον Ειρηνικό χωρίς να υπάρχει ο κίνδυνος της κατάρρευσης ή της υποβάθμισης της Ευρώπης.

Δυστυχώς, ήταν τεράστια η δυσκολία να πειστούν χώρες μέλη να επενδύσουν ένα μη-αμελητέο μέρος του ΑΕΠ τους, όταν οι πολίτες τους ποσώς δεν νιώθουν άμεσο κίνδυνο στα εθνικά σύνορά τους, ενώ τα ευρωπαϊκά σύνορα τα θεωρούν πρόβλημα κάποιων άλλων, πχ των Λετονών ή των Ελλήνων. Αποτέλεσμα αυτής της ανικανότητας των Ευρωπαίων ηγετών να καταλάβουν ότι οι ΗΠΑ δεν έλεγαν αστεία ότι θέλουν να απεμπλακούν από την Ευρώπη, και να το μεταφέρουν στους πολίτες τους, οδήγησε στη σημερινή αποδυναμωμένη θέση της Ευρώπης στο διεθνές στερέωμα. Σήμερα η Γερμανία βρίσκεται σε τροχιά ραγδαίας αποβιομηχάνισης, η Ευρώπη εξαρτάται τεχνολογικά σχεδόν συνολικά και στρατιωτικά, και τελικά εμπορικά από τις ΗΠΑ, οι οποίες όμως έχουν ξεκινήσει τη διαδικασία απεμπλοκής τους από τα ευρωπαϊκά δρώμενα, μειώνουν τις στρατιωτικές δυνάμεις τους στην ήπειρο, ενώ χρησιμοποιούν την τεχνολογία τους (πχ μικροεπεξεργαστές για τεχνητή νοημοσύνη) για να επιβραβεύσουν ή να τιμωρήσουν τις επιμέρους χώρες της Ευρώπης, ως να μην υπήρχε η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επίσης δυστυχώς, η Ευρώπη δεν μοιάζει να έχει καταλάβει ακόμα τι σημαίνει να έχεις τεχνολογική εξάρτηση από την εισαγόμενη τεχνολογία των ΗΠΑ, την αμυντική εξάρτηση από τον στρατό των ΗΠΑ, την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία, και την εξάρτηση σε πρώτες ύλες από την Κίνα και την εξάρτηση σε τροφή από τρίτες χώρες.

Τελικά ποια είναι η προστιθέμενη αξία της Ευρώπης, πέρα από τη δημιουργία περίπλοκων, υπερβολικά αυστηρών και αντιεμπορικών κανονισμών και κανόνων, από τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών, γιατί δεν έχουν καμία καλύτερη δουλειά να κάνουν από το να προσπαθήσουν να διώξουν την ευρωπαϊκή βιομηχανία εκτός συνόρων, όπως είχε περιγράψει γλαφυρά ο Β. Μυτιληναίος σε πρόσφατη ομιλία του σε συνέδριο του Economist Impact.

Δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο, το αν η Ευρώπη ξεκίνησε εγκαίρως να απογαλακτίζεται από τις πλείστες έξωθεν εξαρτήσεις της, ώστε να προλάβει να ενηλικιωθεί και να χειραφετηθεί τεχνολογικά, αμυντικά, και οικονομικά, αντί να σωριαστεί από την ανικανότητά της να είναι αυτάρκης.

Πού είναι η ευρωπαϊκή Google, η ευρωπαϊκή Nvidia, η ευρωπαϊκή Lockheed-Martin και η ευρωπαϊκή Exxon; Πουθενά! Οι Ευρωπαίοι αλλά και οι επιμέρους εθνικοί γραφειοκράτες των χωρών μελών της ΕΕ έχουν φροντίσει να δηλητηριάσουν τις όποιες πιθανότητες επιβίωσης τέτοιων δραστηριοτήτων, που παράγουν την ειδεχθή για την ΕΕ προστιθέμενη αξία.

Είναι αμφίβολο αυτή τη στιγμή το αν η Ευρώπη θα προλάβει να αποφύγει την μετατροπή της σε δευτερεύοντα και μη σημαντικό παίκτη, στην παγκόσμια γεωπολιτική και γεωοικονομική σκακιέρα. Μετά από 10 πεταμένα χρόνια όπου οι Ευρωπαίοι σφυρίζαμε αμέριμνα αντί να προετοιμάζουμε την αμυντική-τεχνολογική-οικονομική χειραφέτησή μας το σπιράλ της πτώσης είναι προφανές.

Αυτό το λάθος πλησιάζει για να κάνει ταμείο, καθώς οι ΗΠΑ ανέπτυξαν την οικονομία τους από -5% του Ευρωπαϊκού ΑΕΠ πριν δέκα χρόνια, σε +15% σήμερα, και ενώ μοιάζει ότι δεν εκμεταλλεύτηκε τον χρόνο αυτόν παρά μόνο να γκρινιάζουμε πόσο βλαπτικό είναι να καίμε πετρέλαιο στις οικονομίες μας, όταν όλη η βιομηχανία, η περισσότερη παραγωγή τεχνολογίας και σίγουρα όλη η άμυνα μας ήταν εισαγόμενα από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και άλλες χώρες. Μάλιστα όταν οι ΗΠΑ ξόδευαν σχεδόν $900 δις δολάρια το χρόνο στην άμυνα τους, ολόκληρη η Ευρώπη των 27 κρατών ξόδευε περί τα €150 δις ευρώ το χρόνο.

Τα ψέματα τελείωσαν, και ακόμα δεν είναι σίγουρο αν τελικά η Ευρώπη θα προλάβει τελικά να χειραφετηθεί, πριν οι ΗΠΑ αποσυρθούν τελείως από εδώ, αμυντικά, τεχνολογικά και εμπορικά.

Οι πιθανότητες δεν μοιάζουν να κλίνουν ακόμη προς τη μια ή την άλλη πλευρά.

agissilaos@gmail.com