Γιατί η εκρηκτική άνοδος του ασημιού είναι σημαντικότερη από ό,τι δείχνει

Του Γεωργίου Ι. Μάτσου*

Ο διεθνής οικονομικός τύπος ασχολείται λιγότερο του αναμενόμενου (εξαίρεση το Bloomberg) με την ανάλυση των τεράστιων διακυμάνσεων των τιμών χρυσού και ασημιού, με μεταβολές κεφαλαιοποίησης τρισεκατομμυρίων δολαρίων μέσα σε ώρες.

Ένα πρώτο συμπέρασμα από το έλλειμμα ενημέρωσης είναι ότι, όπως απέδειξε και το κραχ της περασμένης Παρασκευής 30-1-2026 (που συνεχίστηκε εν μέρει χθες, 2-2-2026), το χρηματιστηριακό αυτό παιχνίδι είναι για πραγματικά λίγους.

Το κραχ συνέπεσε με την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ να προτείνει τον Kevin Warsh, ως επόμενο διοικητή της Fed.

Με γνωστή την επιθυμία Τραμπ για χαμηλότερα επιτόκια και άρα αδύναμο δολάριο, η επιλογή Warsh ήταν έκπληξη: Ο προταθείς διοικητής θεωρείτο πολέμιος του πληθωρισμού, δηλαδή υποστηρικτής υψηλών επιτοκίων, παρότι πρόσφατα συνέπλευσε με τη θέση Τραμπ για χαμηλότερα επιτόκια.

Έτσι, η αντίθετη με τις προσδοκίες της αγοράς επιλογή Warsh κατέστη αφορμή πτώσης του χρυσού και του ασημιού έναντι του δολαρίου στις 30-1-2026.

Η πτώση όμως κατέστη υπέρμετρη και απότομη για άλλους λόγους.

Καταρχάς το ως άνω άρθρο του Bloomberg επιβεβαίωσε αυτό που πρώτη η στήλη διαπίστωσε: Ότι η σχέση χρυσού και δολαρίου είναι πια ανταγωνιστική. Η αποδολαριοποίηση της παγκόσμιας οικονομίας αποτελεί βασική αιτία ανόδου του χρυσού.

Το ίδιο άρθρο αποκάλυψε τον ρόλο Κινέζων κερδοσκόπων στο κραχ της 30-1-2026, περίσταση που πρέπει να ιδωθεί σε ευρύτερο υπόβαθρο (βλ. παρακάτω).

Όμως η συμπεριφορά του ασημιού δεν έχει υπόβαθρο ίδιο με του χρυσού.

Το ασήμι δεν έχει νομισματική σημασία στη σύγχρονη εποχή. Τούτο, παρότι κι αυτό χρησιμοποιήθηκε ιστορικά, όπως ο χρυσός, ως υλικό κατασκευής νομισμάτων.

Αντιθέτως, οι κεντρικές τράπεζες θεωρούν σήμερα μόνον τον χρυσό οιονεί ‘αποθεματικό νόμισμα’, διατηρώντας σε αυτόν συναλλαγματικά διαθέσιμα. Η Βασιλεία III επιβάλλει στις εμπορικές τράπεζες να αντιμετωπίζουν τον χρυσό ως ‘νομισματικό μέταλλο’. Ο χρυσός παραμένει νόμιμο νόμισμα π.χ. στην Αγγλία, όπου εκδίδονται οι διαχρονικά δημοφιλείς στην Ελλάδα χρυσές λίρες. Η δε κατάργηση του επίσημου ρόλου του χρυσού στο διεθνές νομισματικό σύστημα το 1971 παραμένει παράδοξα έντονη στη συλλογική μνήμη.

Η νομισματική εμπιστοσύνη του ανθρώπου στο ανθεκτικότερο και ομορφότερο μέταλλο δεν θα αλλάξει. Στη συνείδηση όλων, ο χρυσός θα είναι πάντοτε το ‘τελικό’ νόμισμα της ανθρωπότητας.

Το ασήμι αντιθέτως έχει σήμερα μη νομισματική συμπεριφορά, Τα ασημένια νομίσματα καταργήθηκαν τυπικώς πριν από 50-100 χρόνια, ουσιαστικώς όμως όταν αξιόπιστα fiat νομίσματα, όπως η λίρα Αγγλίας και το δολάριο ΗΠΑ, κάλυψαν την ανάγκη για ευρέως κυκλοφορούντα νομισματικά μέσα.

Το ασήμι ήταν νομισματικώς χρήσιμο, όσο η σχετική (έναντι του χρυσού) αφθονία του, διευκόλυνε την κοπή ευρείας χρήσης νομισμάτων χαμηλής αξίας, καθώς τα υψηλής αξίας χρυσά νομίσματα δεν προσφέρονταν για καθημερινή χρήση.

Ενώ λοιπόν παραμένει πολύτιμο μέταλλο (αφού εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ευρέως στην κοσμηματοποιία), το ασήμι αποτελεί πια βιομηχανικού χαρακτήρα εμπόρευμα (commodity).

Χρησιμοποιείται κυρίως σε ηλεκτρονικές εφαρμογές: Τσιπς τεχνητής νοημοσύνης, data centers, φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, αμυντική βιομηχανία. Η αιχμή της σύγχρονης τεχνολογίας χρειάζεται ασήμι εξαιτίας της υψηλότατης ηλεκτρικής του αγωγιμότητας και, συνακόλουθα, της εξαιρετικής ανταπόκρισής του στις ανάγκες της απαιτητικότερης τεχνολογίας.

Η παγκόσμια ζήτηση ασημιού υπερέβη την παγκόσμια προσφορά ήδη από τα μέσα του 2020. Η άνοδος της ζήτησης τροφοδοτείται κυρίως από τη βιομηχανία.

Το 2025 η ζήτηση εκτιμήθηκε υψηλότερη από την προσφορά κατά περίπου 95 εκατομμύρια ουγκιές ή κατά σχεδόν 10% της παγκόσμιας ζήτησης.

Ενώ λοιπόν η κατάσταση είχε ήδη έτσι, η πολιτική την εκτράχυνε απρόβλεπτα: Η Κίνα αποφάσισε να επιβάλει από 1-1-2026 ελέγχους στην εξαγωγή επεξεργασμένου ασημιού, που φέρονται όμοιοι με τους ελέγχους του Οκτωβρίου 2025 στις σπάνιες γαίες (αν και οι τελευταίοι ανεστάλησαν για ένα έτος). Οι έλεγχοι δρουν ως de facto περιορισμοί στις εξαγωγές.

Αυτός είναι ο βασικός λόγος της εκρηκτικής ανόδου του ασημιού τον Ιανουάριο 2026.

Αν οι έλεγχοι είναι "όμοιοι" με των σπανίων γαιών, τούτο σημαίνει έλεγχο της "διπλής" (ειρηνικής και στρατιωτικής) χρήσης του υλικού.

Εάν το συμπέρασμα αυτό είναι ορθό (η επιφύλαξη οφείλεται στη δυσκολία εύρεσης δημοσίως διαθέσιμων πληροφοριών για το είδος των κινεζικών ελέγχων), πρόκειται για de facto απαγόρευση στρατιωτικής χρήσης του ασημιού που εξάγει η Κίνα.

Η Κίνα φέρεται σήμερα να ελέγχει περί το 60-70% της παγκόσμιας παραγωγής επεξεργασμένου ασημιού. Το μερίδιό της στην εξόρυξη ανεπεξέργαστου μετάλλου είναι 13%. Ωστόσο, η εξάντληση κάποιων μεξικανικών μεταλλείων (το Μεξικό παράγει το 25% του εξορυσσόμενου ανεπεξέργαστου ασημιού διεθνώς), όπως και φερόμενες δυσκολίες εξόρυξης στο Περού, τη Βολιβία και τη Χιλή, που μαζί παράγουν σχεδόν το 33% του ανεπεξέργαστου μετάλλου, ενισχύουν τον ρόλο της Κίνας.

Το πόσο κακό νέο είναι αυτό για τις ΗΠΑ και τον δυτικό κόσμο εν γένει, φαίνεται από την απουσία οιασδήποτε δημόσιας αμερικανικής αντίδρασης.

Για τις σπάνιες γαίες ο Τραμπ έπαιξε, με τη γνωστή του εκδηλωτικότητα, το χαρτί της απειλής υπέρογκων δασμών. Καθαυτή η εκδηλωτικότητα Τραμπ καθιστά εντελώς παράδοξη την απουσία αντίδρασης για το ασήμι.

Το ότι δεν υπήρξε αντίδραση παρά την εξάρτηση της αμερικανικής βιομηχανίας από το ασήμι, δείχνει τρία πράγματα:

Πρώτον: Απλή και καθαρή αδυναμία αμερικανικής αντίδρασης επί του παρόντος.

Δεύτερον: Παρασκηνιακή προετοιμασία των ΗΠΑ να αντιδράσουν στο μέλλον. Αν οι σπάνιες γαίες ήταν θέμα, θέμα είναι με βεβαιότητα και το ασήμι, για τους ίδιους ακριβώς λόγους.

Τρίτον: Η σημασία του ασημιού (όπως και των σπανίων γαιών) για την αμυντική βιομηχανία δείχνει ότι η Κίνα προετοιμάζεται μεθοδικά για πολεμική σύγκρουση με τη Δύση στο ορατό μέλλον: Δεν προτίθεται να δώσει στους μελλοντικούς της εχθρούς τα μέσα να κατασκευάσουν προηγμένα όπλα εναντίον της.

Last but not least: Η παρέμβαση Κινέζων κερδοσκόπων στo κραχ της 30-1-2026 δείχνει ότι ο έλεγχος που έχει de facto επιβάλει η Κίνα στην προσφορά του ασημιού, αξιοποιείται ακόμη και για να ‘σκοράρει’ χρηματιστηριακά μέσα στην έδρα του δυτικού καπιταλισμού, χειραγωγώντας τό πολύτιμο μέταλλο.

Αν αποτολμήσουμε πρόβλεψη, αυτή είναι η εξής:

Ο Τραμπ και γενικά οι ΗΠΑ θα προσπαθήσουν στο ορατό μέλλον να περιορίσουν της φιλοδοξίες της Κίνας με τα μόνα μέσα που διαθέτουν πια: Με άμεση ή έμμεση χρήση στρατιωτικών μέσων. Τούτο, προτού η Κίνα αποκτήσει υπεροπλία έναντι των ΗΠΑ σε κρίσιμους τομείς όπως το ναυτικό.

Συνεπώς, ενδέχεται η επέμβαση στη Βενεζουέλα και η πιθανή μελλοντική επέμβαση στο Ιράν να αποτελέσουν μόνον ‘προθέρμανση’ όσων πολλών και σημαντικών στρατιωτικών εξελίξεων θα δούμε μέσα στο 2026.

* Δ.Ν., Δικηγόρος