Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 16-Σεπ-2022 00:03

    Αναγνωρίζοντας συνέπειες και απειλές της κλιματικής κρίσης, επενδύοντας στον μετριασμό τους

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Αμαλίας Μαρίας Κουτσογιάννη

    Η κλιματική κρίση επηρεάζει πλέον κάθε χώρα σε κάθε ήπειρο. Διαταράσσει τις εθνικές οικονομίες και επηρεάζει τις ζωές μας, ενώ έχει σημαντικές επιπτώσεις στους ανθρώπους, τις κοινότητες και τα κράτη. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρισμένες συνέπειες υπάρχουν στο φυσικό περιβάλλον αλλά και σημαντικές απειλές για τον άνθρωπο, τις κοινωνίες, τις επιχειρήσεις. Παρακάτω παρουσιάζεται πίνακας με τις γνωστές και αναγνωρισμένες συνέπειες και απειλές για τις οποίες τα κράτη καλούνται να ενεργήσουν και να προετοιμαστούν.

    Πέρα όμως από τις γνωστές και αναγνωρισμένες συνέπειες και απειλές, η εμπειρία μας από την πανδημία του κορονοϊού αλλά και από άλλες απρόβλεπτες καταστάσεις, π.χ. τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, μας δείχνουν και θα πρέπει να μας υπενθυμίζουν ότι κάτι που μπορεί να φαίνεται ότι έχει αρχικά έναν σχετικά μικρό και ελεγχόμενο αντίκτυπο στο σύστημα είναι πιθανό να οδηγήσει σε μεγάλες και απρόβλεπτες συνέπειες. Πρέπει λοιπόν να αναμένουμε κάτι τέτοιο και από την κλιματική αλλαγή;

    Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα μπορούσε να έρθει μέσα από τον συλλογισμό ότι αν η σχέση μεταξύ της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας και των συνεπειών της στον πλανήτη, όπως η τήξη των πάγων και οι ακραίες καιρικές συνθήκες δεν είναι γραμμική, τότε και η σχέση μεταξύ των αποτελεσμάτων της υπερθέρμανσης και των συνεπειών στους ανθρώπους, τις κοινωνίες και τις οικονομίες είναι πιθανότερο να είναι επίσης μη γραμμική. Ένας κόσμος θερμότερος κατά τρεις βαθμούς θα είναι πολύ-πολύ χειρότερος από τον κόσμο με αύξηση 1,5 βαθμού (με βάση τα κατά καιρούς σενάρια για τη μέση αύξηση θερμοκρασίας). Η επιστημονική κοινότητα ήδη καταγράφει δυσανάλογα μεγάλες συνέπειες σε κάποιες περιοχές του πλανήτη ενώ αναμένει απρόβλεπτες στην πραγματικότητα συνέπειες.

    Εστιάζοντας στην περιοχή της Μεσογείου είναι πλέον γνωστό, καταγεγραμμένο και μετρήσιμο ότι έχει υποστεί σημαντικές επιπτώσεις τις τελευταίες δεκαετίες ως αποτέλεσμα της μείωσης των βροχοπτώσεων και της αύξησης της θερμοκρασίας, οι οποίες αναμένεται να επιδεινωθούν καθώς το κλίμα εξακολουθεί να μεταβάλλεται. Οι κύριες επιπτώσεις είναι η μείωση της διαθεσιμότητας νερού και της απόδοσης των καλλιεργειών, οι αυξανόμενοι κίνδυνοι ξηρασίας και απώλειας βιοποικιλότητας, οι δασικές πυρκαγιές και οι καύσωνες. Η αύξηση της αποδοτικότητας της άρδευσης στη γεωργία μπορεί να μειώσει σε κάποιο βαθμό την κατανάλωση ύδατος, αλλά δεν θα είναι επαρκής για να αντισταθμίσει τις αυξήσεις της υδατικής καταπόνησης που προκαλούνται από το κλίμα. Επιπλέον, ο τομέας της υδροηλεκτρικής ενέργειας θα επηρεαστεί όλο και περισσότερο από τη χαμηλότερη διαθεσιμότητα νερού και την αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας, ενώ η τουριστική βιομηχανία θα βρεθεί αντιμέτωπη με λιγότερο ευνοϊκές συνθήκες το καλοκαίρι. Οι περιβαλλοντικές ροές, οι οποίες είναι σημαντικές για την υγιή διατήρηση των υδάτινων οικοσυστημάτων, απειλούνται από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τις κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις.

    ποιν
    Εικόνα 1. Γνωστές και αναγνωρισμένες συνέπειες και απειλές από την Κλιματική Κρίση για τις οποίες τα Κράτη καλούνται να ενεργήσουν και να προετοιμαστούν.

     

    Ατενίζοντας το μέλλον, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που καλούμαστε παράλληλα να αντιμετωπίσουμε είναι η επονομαζόμενη "κρίση περιβαλλοντικής πίστωσης". Καταναλώνουμε περισσότερους φυσικούς πόρους ετησίως από όσους μπορεί η γη να αναγεννήσει. Το συνολικό επίπεδο δεν είναι πλέον βιώσιμο σε σχέση με τους πεπερασμένους φυσικούς πόρους του πλανήτη μας. Ο πλανήτης βιώνει μια περιβαλλοντική πιστωτική κρίση, της οποίας οι επιπτώσεις στις οικονομίες και τις αγορές, μπορούν να κάνουν τη χρηματοοικονομική κρίση να μοιάζει ήπια.

    Ως παγκόσμιοι πολίτες, καταναλωτές και επενδυτές, είμαστε οι διαχειριστές της Γης, οι οποίοι οφείλουν να βρουν ριζικές λύσεις στο πολύπλοκο, πολυσύνθετο και πολυδιάστατο πρόβλημα της κλιματικής κρίσης. Έχουμε, ωστόσο, τη δύναμη να διαμορφώσουμε ένα πιο βιώσιμο μονοπάτι που θα μας επιτρέψει να συνεχίσουμε να εξελίσσουμε την ποιότητα ζωής μας, διατηρώντας παράλληλα τον πλανήτη μας για την επόμενη γενιά. Σε ένα παράλληλο επιστημονικό σύμπαν και ενώ η έκθεση της IPCC1 υπογραμμίζει την κλίμακα της πρόκλησης, η νέα έκθεση της UBS2 βλέπει ένα ευρύ φάσμα τρόπων με τους οποίους οι επενδυτές μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στη προσπάθεια αναχαίτισης της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Η νέα έκθεση ‘Future of Earth’ παρουσιάζει και αναλύει τους τρόπους με τους οποίους οι επενδύσεις στο μέλλον του πλανήτη μας δύνανται να αποφέρουν σημαντικά οφέλη οικονομικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα.

    Απαιτείται επείγουσα δράση για την καταπολέμηση της αυξανόμενης κλιματικής κρίσης. Μια συντονισμένη προσπάθεια μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα θα είναι κρίσιμη για την επίλυση των μελλοντικών προκλήσεων. Ένα αναπτυξιακό μοντέλο με θετικό περιβαλλοντικό πρόσημο μπορεί να ανοίξει δρόμους επιχειρηματικής καινοτομίας και εμπλουτισμού της οικονομίας με νέες επενδυτικές ευκαιρίες σε τομείς αιχμής σε αυτή τη μετάβαση. Για τους επενδυτές, η διαδικασία μετάβασης σε ένα πιο βιώσιμο μέλλον παρουσιάζει τόσο κινδύνους όσο και ευκαιρίες. Ενώ η κλιματική αλλαγή είναι μια αυξανόμενη πηγή αβεβαιότητας για την εκτίμηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων, περισσότερες εταιρείες προσπαθούν να μειώσουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα και να είναι σε καλύτερη θέση για το μέλλον. Εκείνοι που καινοτομούν για την επίλυση προκλήσεων που σχετίζονται με το κλίμα θα απολαύσουν ισχυρές μακροπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης. Ενέργεια, γεωργία, μεταφορές, κτήρια, υγεία και βιομηχανία είναι κρίσιμοι τομείς προς τη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών.

    Χάρη στη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή γνωρίζουμε πλέον ότι3:

    •Από το 1880 μέχρι το 2012, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία αυξήθηκε κατά 0,85 βαθμούς Κελσίου. Αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί ως εξής: για κάθε ένα βαθμό που αυξάνεται η θερμοκρασία, η παραγωγή των δημητριακών μειώνεται κατά περίπου 5%

    •Η παραγωγή καλαμποκιού, σιταριού και άλλων βασικών καλλιεργειών έχει υποστεί μείωση 40 μεγατόνων σε παγκόσμιο επίπεδο από το 1981 έως το 2002 εξαιτίας του θερμότερου κλίματος

    •Οι ωκεανοί θερμαίνονται, η ποσότητα του χιονιού και του πάγου έχουν μειωθεί και η στάθμη της θάλασσας έχει αυξηθεί. Από το 1901 μέχρι το 2010 η μέση στάθμη της θάλασσας έχει αυξηθεί κατά 19 εκατοστά ενώ οι ωκεανοί επεκτείνονται εξαιτίας της θέρμανσης και του λιωσίματος των πάγων. Η έκταση των πάγων στην Αρκτική θάλασσα συρρικνώνεται κάθε δεκαετία από το 1979 κατά 1,07 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα

    •Δεδομένων των παρόντων συγκεντρώσεων και των διαρκών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίων είναι πιθανό μέχρι το τέλος του αιώνα η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας να υπερβεί τον 1,5 βαθμό Κελσίου συγκριτικά με την περίοδο 1850-1900. Οι ωκεανοί του κόσμου θα συνεχίσουν να θερμαίνονται ενώ οι πάγοι θα συνεχίσουν να λιώνουν. Η μέση αύξηση της στάθμης τη θάλασσας προβλέπεται να αγγίξει τα 34-30 εκατοστά μέχρι το 2065 και τα 40-63 μέχρι το 2100. Οι περισσότερες επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή θα συνεχίσουν να επιμένουν για αρκετούς αιώνες ακόμη και αν οι εκπομπές αερίων σταματήσουν

    •Οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) έχουν αυξηθεί κατά περίπου 50% από το 1990

    •Οι εκπομπές αυτές παρουσίασαν μεγαλύτερη αύξηση κατά το διάστημα 2000- 2010 παρά στις τρεις προηγούμενες δεκαετίες

    •Είναι ακόμη δυνατό, χρησιμοποιώντας μία σειρά από τεχνολογικά μέτρα και αλλαγές στη συμπεριφορά μας, να περιορίσουμε την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα

    •Οι σημαντικές τεχνολογικές και θεσμικές αλλαγές θα αποτελέσουν την καλύτερη ευκαιρία ώστε η παγκόσμια θέρμανση να μην ξεπεράσει αυτό το όριο

    1. Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος
    2. Πολυεθνική επενδυτική τράπεζα και εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών που ιδρύθηκε και εδρεύει στην Ελβετία
    3. Πηγή: Ηνωμένα Έθνη, Τμήμα Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων, SUSTAINABLE DEVELOPMENT KNOWLEDGE PLATFORM

     

    * Αμαλία Μαρία Κουτσογιάννη, Γεωγράφος, MSc Συστήματα Διαχείρισης Ενέργειας και Προστασίας Περιβάλλοντος, Συνεργάτης Ειδικού Γραμματέα Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ