Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 01-Σεπ-2022 00:03

    Οι συνέπειες της πανδημίας στην εκπαιδευτική διαδικασία

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιώργου Μανάλη 

    Μία από τις ριζικές αλλαγές στην οποία υποχρέωσε τον τρόπο ζωής μας η άφιξη της πανδημίας ήταν η υιοθέτηση της υβριδικής ή εξ αποστάσεως διδασκαλίας στα σχολεία. Με στόχο τη συνέχιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, τα εκπαιδευτικά συστήματα ανά τον κόσμο προσανατολίστηκαν στην υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών για τη δημιουργία εικονικών σχολικών τάξεων από όπου οι μαθητές θα μπορούσαν να παρακολουθήσουν μαθήματα από το σπίτι χωρίς να συνωστίζονται σε κλειστούς σχολικούς χώρους. 

    Η μετάβαση σε αυτή τη νέα σχολική εμπειρία αντιμετώπισε πολλαπλά, κυρίως πρακτικού τύπου προβλήματα, αφού το τεχνολογικό υλικό δεν ήταν άμεσα διαθέσιμο και η χρήση των νέων μέσων απαιτούσε ένα βαθμό εξοικείωσης τόσο από την πλευρά των δασκάλων και καθηγητών όσο και από την πλευρά των μαθητών και των γονιών τους. Την ίδια στιγμή όμως δημιούργησε και πολλά προβλήματα. Τα παιδιά μακριά από το σχολείο έχασαν ίσως τον σημαντικότερο πυλώνα κοινωνικοποίησης τους, εργαζόμενοι γονείς έπρεπε να παραμένουν στο σπίτι καθώς τα παιδιά βρίσκονταν πλέον εκεί, νοικοκυριά χαμηλών εισοδημάτων αδυνατούσαν να ανταπεξέλθουν στο υψηλό κόστος απόκτησης του απαραίτητου εξοπλισμού και της σύνδεσης στο διαδίκτυο ενώ η ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας επλήγη και όπως μάλιστα δείχνουν πολλές έρευνες το πλήγμα ήταν μεγάλο. Καθώς λοιπόν τα σχολεία ξεκινούν μέσα στο μήνα υπό συνθήκες κανονικότητας αυτή τη φορά, είναι κρίσιμης σημασίας να μελετηθούν τα αποτελέσματα αυτής της νέας μορφής εκπαιδευτικής διαδικασίας που αν και παροδική ενδεχομένως να ενέχει μακροχρόνιες συνέπειες στη μαθησιακή πρόοδο των μαθητών.

    Μία πρόσφατη έρευνα μεγάλης κλίμακας στις Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιεί δεδομένα από στοιχεία προόδου και διαγωνίσματα 21.000 μαθητών από 10.000 σχολεία σε 49 πολιτείες κατά τη διάρκεια της πανδημίας (Φθινόπωρο 2019-Φθινόπωρο 2021) και τα συγκρίνει με τα ίδια στοιχεία της περιόδου πρό πανδημίας όταν τα σχολεία λειτουργούσαν με φυσική παρουσία. Με τον τρόπο αυτό αξιολογεί τη γενικότερη επίδραση της εκπαίδευσης εξ’ αποστάσεως στην ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας όπως αντανακλάται από την πρόοδο που σημειώνουν οι μαθητές. Επιπρόσθετα, η έρευνα εκμεταλλεύεται το γεγονός πως η απόφαση να κλείσουν τα σχολεία στις ΗΠΑ λαμβάνεται σε τοπικό επίπεδο, με αποτέλεσμα να μπορεί να συγκρίνει τα αποτελέσματα της εξ’ αποστάσεως εκπαίδευσης σε σχετικά ομοιογενείς πληθυσμούς (εισοδηματικά, φυλετικά, επίπεδο εκπαίδευσης κτλ).  Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν πως η μετάβαση σε ένα εξ’ αποστάσεως μοντέλο διδασκαλίας οδήγησε σε σημαντικές μαθησιακές απώλειες. Όλοι οι μαθητές οι οποίοι παρακολούθησαν σχολικά μαθήματα από το σπίτι τους σημείωσαν αισθητά μικρότερη πρόοδο από τους συνομηλίκους τους οι οποίοι βρίσκονταν στο σχολείο. Το πρόβλημα όμως μεγεθύνεται για τα χαμηλά εισοδήματα. Οι μαθητές φτωχών οικογενειών σημείωσαν τη μεγαλύτερη πτώση αναφορικά με τα στοιχεία προόδου τους, διευρύνοντας το ήδη υπάρχον μαθησιακό χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών μαθητών. Χαρακτηριστικό είναι πως σε σχολεία περιοχών με χαμηλά εισοδήματα, οι μαθησιακές απώλειες ήταν τόσο μεγάλες που θα απαιτηθεί όλα τα ομοσπονδιακά επιδόματα προς το σχολικό σύστημα να κατευθυνθούν αποκλειστικά στην ανάκτηση του χαμένου εδάφους.   

    Μπορεί λοιπόν η κανονικότητα να επανέρχεται στα σχολεία, η πανδημία όμως και ο τρόπος που επηρέασε την εκπαιδευτική διαδικασία ενδεχομένως να επιφέρει μακροχρόνιες συνέπειες, εμποδίζοντας την κοινωνική κινητικότητα και διευρύνοντας τις εισοδηματικές ανισότητες. Μία αντίστοιχη έρευνα της McKinsey για τις ΗΠΑ υπολογίζει πως μαθητές που έχασαν έδαφος λόγω μαθησιακών απωλειών κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αντιμετωπίζουν σαφώς μικρότερες πιθανότητες να εισαχθούν στο κολλέγιο και τελικά να βρουν μία αξιοπρεπή εργασία. Αν δεν ανακτηθεί αυτή η χαμένη γνώση υπολογίζεται πως τα άτομα με την ημιτελή εκπαίδευση θα κερδίσουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους 49.000-61.000 δολ. λιγότερα, γεγονός που θα στοίχιζε στην αμερικανική οικονομία 128-188 δισ δολάρια. Παρά λοιπόν την παροδικότητα της μετάβασης στο εξ’ αποστάσεως/υβριδικό μοντέλο εκπαίδευσης τα αποτελέσματα στη μαθησιακή πρόοδο των μαθητών ήταν σημαντικά, διευρύνοντας τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες. 

    Τέλος, η πανδημική κρίση ανέδειξε και την αδυναμία εξ ολοκλήρου αντικατάστασης των παραδοσιακών μορφών διδασκαλίας με ψηφιακές. Ωστόσο δεν θα πρέπει να υποβαθμίζεται η σημασία των νέων τεχνολογιών για την αναβάθμιση της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τα νέα ψηφιακά μέσα είναι αυτά που λειτουργώντας συμπληρωματικά της διδασκαλίας με φυσική παρουσία, μπορούν να καλύψουν το χαμένο έδαφος που άφησε πίσω της η πανδημία. Οποιαδήποτε λοιπόν εκπαιδευτική πολιτική επιχειρήσει να καλύψει τις μαθησιακές απώλειες  θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων και να  προωθήσει τη μαζική υιοθέτηση νέων ψηφιακών τεχνολογιών από το σύνολο των μαθητών.

    * Ο κ. Γιώργος Μανάλης είναι Μεταδιδακτορικός Ερευνητής, Υπότροφος της Ερευνητικής Έδρας Α. Γ. Λεβέντη, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ