Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 25-Νοε-2021 00:03

    Η θέση της γυναίκας από το 3000 π.Χ. μέχρι την Ελλάδα του σήμερα

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιώργου Μανάλη 

    Χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές εξαγωγής δεδομένων (machine learning/data mining) από την Wikipedia, ο καθηγητής Arash Nokei και ο μεταδιδακτορικός ερευνητής Fabian Sinn στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, κατέγραψαν τη θέση της γυναίκας τα τελευταία 5.000 χρόνια.

    Η εξαιρετική δουλειά τους απέδωσε το λεγόμενο Ανθρώπινο Βιογραφικό Αρχείο (Human Biographical Record) στα πλαίσια του οποίου καταγράφονται βιογραφικά στοιχεία περισσότερων από 7 εκατομμύρια προσωπικοτήτων, γεγονός που τους επέτρεψε να ποσοτικοποιήσουν τη θέση της γυναίκας ιστορικά καθώς και να εντοπίσουν τις ρίζες του έμφυλου χάσματος. Τα συμπεράσματα της έρευνας έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο για τη θέση της γυναίκας διαχρονικά όσο και για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με το πού βρισκόμαστε και προς τα πού οδεύουμε (το σχετικό άρθρο βρίσκεται εδώ, ενώ περίληψή του μπορεί να βρεθεί εδώ).

    Συνοψίζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας, το ποσοστό γυναικών που βρίσκονται ψηλά στην κοινωνική ιεραρχία δεν επιδεικνύει κάποια διαχρονικά αυξητική τάση. Αντίθετα κυμαίνεται γύρω από έναν μακροχρόνιο μέσο όρο στο 10%. Μόνη εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση της αρχαίας Αιγύπτου, όταν και το ποσοστό γυναικών στην κοινωνική ελίτ ξεπέρασε το 20%. Ωστόσο, ακόμα κι αυτό το μικρό ποσοστό του 10% γυναικών στην ιεραρχία αποτελεί παρελκόμενο φαινομένων οικογενειοκρατίας και νεποτισμού κατά τη διάρκεια των αιώνων. Διαχρονικά, γυναίκες που ανελίχθηκαν σε υψηλά κοινωνικά αξιώματα είτε ήταν μέλη ισχυρών οικογενειών, είτε παντρεύτηκαν ισχυρούς συζύγους.

    Τα πρώτα ασθενή σημάδια κοινωνικής ανέλιξης "αυτοδημιούργητων” γυναικών έρχονται με την ανάδειξη του "γυναικείου αναγνωστικού κοινού” περίπου στα μέσα του 1600, με τις πρώτες γυναίκες στην κοινωνική ελίτ να είναι είτε συγγραφείς, είτε ποιήτριες. Αναμφίβολα η εκπαίδευση καθώς και η αύξηση της αγοραστικής δύναμης των γυναικών συνετέλεσαν σε αυτό - αν και πρέπει να σημειωθεί πως τα πανεπιστημιακά ιδρύματα της εποχής δεν δέχονταν γυναίκες και η εκπαίδευση τους λάμβανε χώρα κατ’ οίκον. Πρέπει να περάσουν 2 αιώνες ώστε το χαμηλό ποσοστό αυτοδημιούργητων γυναικών να αρχίσει να αυξάνεται. Στα μέσα του 1800 οι πρώτες γυναίκες καλλιτέχνιδες, ακαδημαϊκοί, ακολουθούμενες - πολύ αργότερα - από εκλεγμένες και διορισμένες πολιτικούς αρχίζουν πλέον να αναγνωρίζονται ως ελίτ. Παρά το γεγονός όμως ότι η ανέλιξη των γυναικών στην κοινωνική σφαίρα παρουσιάζει αδιάκοπη αυξητική τάση, δεν παρατηρείται το ίδιο στις οικονομικές απολαβές τους. Το έμφυλο μισθολογικό χάσμα ήταν και παραμένει ευρύ.

    Η είσοδος των γυναικών σε κοινωνικά υψηλές θέσεις αυξάνεται διαρκώς τους τελευταίους δύο αιώνες και δε φαίνεται να ανακόπτεται, ωστόσο, όπως δείχνουν τα σημερινά δεδομένα, υπάρχει ακόμα μεγάλη απόκλιση, ειδικότερα στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το δείκτη ισότητας των φύλων (EIGE) της Ευρωπαϊκής Ένωσης - ο οποίος εκτιμά την ύπαρξη ανισοτήτων σε 6 βασικούς τομείς (εργασία, εισόδημα, γνώση, χρόνος, εξουσία και υγεία) - η Ελλάδα κατατάσσεται τελευταία σε θέματα έμφυλης ισότητας ανάμεσα στις 27 χώρες μέλη της Ευρώπης. Η χώρα μας με δυσκολία περνάει τη βάση, σημειώνοντας 52,5 βαθμούς στην κλίμακα των 100 και απέχοντας 15,5 βαθμούς από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η χειρότερη επίδοσή της βρίσκεται στον τομέα της εξουσίας, στον οποίο και καταφέρνει μόλις 27 βαθμούς. Στις αρχές του 1600 η πρόσβαση στη γνώση, όπως και η αυξημένη αγοραστική δύναμη έδωσαν ώθηση σε μία πρώτη, δειλή ανάδειξη των γυναικών σε ρόλους κλειδιά. Η Ελλάδα σήμερα κατατάσσεται 23η και 20η όσον αφορά στη συμμετοχή των γυναικών στην εκπαιδευτική διαδικασία και την οικονομική τους κατάσταση αντίστοιχα.

    Αξίζει να σημειωθεί πως ο δείκτης δεν περιλαμβάνει τον τομέα έμφυλης βίας στην παρούσα έκδοση, ωστόσο σχεδιάζεται να συμπεριληφθεί σε μελλοντικές εκδόσεις.

    Η έρευνα των Nokei και Sinn επιβεβαιώνει τη διαχρονικά ισχυρή παρουσία διακρίσεων εις βάρος των γυναικών, αλλά μία εξίσου σημαντική συμβολή της είναι η ανάδειξη των συνθηκών και των προϋποθέσεων που συντελούν στη γεφύρωση του έμφυλου χάσματος. Οι συνταγές αντιμετώπισης είναι γνωστές ήδη τους τελευταίους δύο αιώνες, το ζητούμενο είναι η εφαρμογή των πολιτικών αυτών που όχι μόνο θα επιτρέψουν στη γυναίκα να λάβει ισότιμη θέση αλλά και θα μηδενίσουν το μισθολογικό χάσμα το οποίο επιμένει να υπάρχει.

    * Ο κ. Γιώργος Μανάλης είναι Μεταδιδακτορικός Ερευνητής, Υπότροφος της Ερευνητικής Έδρας Α. Γ. Λεβέντη, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ