Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 04-Ιουν-2021 00:03

    Ο χρόνος εργασίας και η καταγραφή του

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Σταύρου Κουμεντάκη 

    Ολοένα και πιο έντονη γίνεται η συζήτηση, κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα (αντίστοιχα και οι αντιδράσεις), επί του νομοσχεδίου για την εκτεταμένη και σημαντική αναμόρφωση του εργατικού δικαίου -η διαβούλευση επί του οποίου ολοκληρώθηκε απολύτως πρόσφατα (27 Μαΐου 2021).

    Μεταξύ των θεμάτων που πραγματεύεται είναι κι εκείνα που αφορούν τον χρόνο εργασίας και την καταγραφή του. Τα σχετικά, χρονικά, όρια μας έχουν απασχολήσει, ήδη, σε προηγούμενη αρθρογραφία μας. Με αφορμή το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου, αξίζει να ρίξουμε μια ειδικότερη ματιά στα σχετικά θέματα, υπό το πρίσμα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και νομολογίας αλλά και όσων σήμερα ισχύουν στη χώρα μας.

    Η Οδηγία 2003/88 για τα χρονικά όρια εργασίας

    Η Οδηγία 2003/88 αφορά την οργάνωση του χρόνου εργασίας και στοχεύει στη βελτίωση της ασφάλειας, της υγιεινής και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία. Επιτάσσει να διατίθενται επαρκείς περίοδοι ανάπαυσης για τους εργαζομένους και προσδιορίζει τις ελάχιστες ημερήσιες και εβδομαδιαίες. Ρητά προσδιορίζει, επίσης, τα μέγιστα όρια του εβδομαδιαίου χρόνου εργασίας. Αντίθετα, εξ αντιδιαστολής προκύπτουν τα ανώτατα ημερήσια χρονικά όρια της εργασίας.

    Ειδικότερα, ως προς τα ελάχιστα χρονικά όρια ημερήσιας και εβδομαδιαίας ανάπαυσης, η συγκεκριμένη Οδηγία προβλέπει ότι:

    Με περίοδο αναφοράς το εικοσιτετράωρο: Κάθε εργαζόμενος θα πρέπει να έχει στη διάθεσή του (ανά 24ωρο) ανάπαυση ελάχιστης διάρκειας ένδεκα συνεχών ωρών (άρθρο 3).

    Με περίοδο αναφοράς την εβδομάδα: Κάθε εργαζόμενος θα πρέπει να διαθέτει, ανά 7ήμερο, μια ελάχιστη περίοδο συνεχούς ανάπαυσης εικοσιτεσσάρων ωρών. Στο συγκεκριμένο 24ωρο προστίθενται και οι ένδεκα ώρες της (ελάχιστης) ημερήσιας ανάπαυσης (άρθρο 5 §1).

    Συνεπώς, εξ αντιδιαστολής προκύπτει ότι το ημερήσιο ωράριο δεν είναι δυνατό να υπερβαίνει τις δεκατρείς ώρες.

    Παράλληλα, η εν λόγω Οδηγία ρητά όρισε πως σε διάστημα επτά (7) ημερών, ο χρόνος εργασίας δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει, κατά μέσο όρο, τις 48 ώρες (συµπεριλαµβανοµένων, μάλιστα, των υπερωριών – άρθρο 6 περ. β΄).

    Οι επιταγές του ΔΕΕ – Η καταγραφή του ημερήσιου χρόνου εργασίας

    Η εφαρμογή της ανωτέρω Οδηγίας εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών-μελών για τη λήψη των "αναγκαίων μέτρων". Τα μέτρα αυτά δεν πρέπει όμως, κατά το ΔΕΕ, να είναι "γράμμα κενό" (Υπόθεση: C-55/18, Σκέψη 43).

    Τα κράτη-μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν τις ελάχιστες περιόδους ανάπαυσης και να εμποδίζουν κάθε υπέρβαση της μέγιστης εβδομαδιαίας διάρκειας εργασίας (Υποθέσεις: C-55/18, Σκ. 43, C-14/04, Σκ. 53, C484/04, Σκ. 39 και 40, C-243/09, Σκ. 64).

    Τα κράτη-μέλη οφείλουν, τέλος, να επιβάλλουν στους εργοδότες την εφαρμογή αντικειμενικού, αξιόπιστου και ευχερώς προσβάσιμου συστήματος μετρήσεως του ημερήσιου χρόνου εργασίας κάθε εργαζομένου. Η υποχρέωση καταγραφής των ωρών υπερωριακής απασχολήσεως, μόνον, δεν είναι συμβατή με την Οδηγία (Υποθέσεις: C-55/18, Σκέψεις 52 & 60).

    Το εθνικό μας δίκαιο – Η κάρτα εργασίας

    Η υποχρέωση καταγραφής του χρόνου εργασίας στη χώρα μας περιορίζεται στην καταγραφή στο ΕΡΓΑΝΗ της (νόμιμης) υπέρβασης των χρονικών ορίων εργασίας (άρθρο 36 παρ. 1 ν. 4488/2017). Καταγραφή του νόμιμου ημερήσιου ωραρίου δεν προβλέπεται-κατά παράβαση, μάλιστα, του ενωσιακού δικαίου.

    Παρά τη μη θέση σε ισχύ συστήματος καταγραφής του συνολικού χρόνου ημερήσιας εργασίας στο εθνικό μας δίκαιο, η θεσμοθέτηση της κάρτας εργασίας έχει λάβει χώρα προ δεκαετίας (άρθρο 26 §1 εδ. α΄ & β΄ ν. 3996/2011). Ουδέποτε ωστόσο εφαρμόστηκε, καθώς ουδέποτε εκδόθηκαν οι προαπαιτούμενες ΥΑ.

    Το σχέδιο νόμου

    Στο σχέδιο νόμου που εισαγωγικά αναφέρθηκε προβλέπεται, μεταξύ άλλων, και η θεσμοθέτηση της ψηφιακής κάρτας εργασίας (άρθρο 74 ΣχΝ).

    Η συγκεκριμένη πρόβλεψη φαίνεται, καταρχάς, συμβατή με τις επιταγές του ΔΕΕ. Προκύπτουν, ωστόσο, συγκεκριμένοι προβληματισμοί που σχετίζονται, κατά βάση, (και) με τα εκκρεμή ζητήματα που πρέπει να ρυθμιστούν με τις προβλεπόμενες προς έκδοση Υπουργικές Αποφάσεις. Μεταξύ άλλων εκείνα που αφορούν: (α) την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας,(β) την προστασία των προσωπικών δεδομένων,(γ) τα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων (κλάδος, μέγεθος, είδος) στις οποίες θα εφαρμοστεί το σύστημα της ψηφιακής κάρτας εργασίας και (δ) τους εργαζόμενους που θα εμπίπτουν στην κατηγορία των διευθυνόντων υπαλλήλων .

    Τέλος, ιδιαίτεροι προβληματισμοί δημιουργούνται σχετικά με τις συνέπειες που δημιουργούνται όταν ο εργαζόμενος παραλείψει, από παραδρομή, την υποχρεωτική καταγραφή (γιατί ξέχασε, λ.χ., να "περάσει" την ψηφιακή κάρτα από το καταγραφικό). Η επαπειλούμενη κύρωση εργασίας (10.500€ ανά εργαζόμενο) μοιάζει στερούμενη λογικής -αν αναλογιστεί κανείς ότι αντίστοιχο πρόστιμο προβλέπεται, ήδη, στις περιπτώσεις διαπίστωσης αδήλωτης εργασίας.

    Ο Έλληνας νομοθέτης επέδειξε προφανή, μέχρι σήμερα, ατολμία όσον αφορά την υιοθέτηση όσων προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα χρονικά όρια εργασίας. Αντίστοιχα, και για την εφαρμογή εκείνων που ο ίδιος θέσπισε, για την επιβεβαίωση της εφαρμογής τους (:κάρτα εργασίας).

    Ήρθε, ήδη, η ώρα αφενός μεν να ευθυγραμμισθεί με τις κατευθύνσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τον χρόνο εργασίας και την καταγραφή του αλλά και να υιοθετήσει τα αναγκαία μέτρα για την επιβολή της.

    Ας ελπίσουμε πως το νομοσχέδιο που, εν τέλει, θα ψηφιστεί θα καταφέρει να επιτύχει την αναγκαία ισορροπία (και όσον αφορά τα χρονικά όρια εργασίας) ανάμεσα στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και νομολογία, τα δικαιώματα των εργαζομένων αλλά και, αυτονοήτως, την υποβοήθηση της επιχειρηματικότητας.-

    * Ο κ. Σταύρος Κουμεντάκης είναι Managing Partner της Koumentakis and Associates Law Firm

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ