Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 01-Απρ-2021 00:07

    Βitcoin (is) for dummies

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
     

    Του Γιώργου Λεμονή 

    "Αν οι άνθρωποι αντιδρούν όταν επικρίνετε την επένδυση τους, αν θυμώνουν, τότε τζογάρουν!”
    -Warren Buffett


    Έτος-ορόσημο το 2021 για το bitcoin. Δεν θα μπω σε αναλύσεις για το τι είναι τεχνικά το bitcoin. Στα 690.000.000 αποτελέσματα που επιστρέφει η μηχανή αναζήτησης της Google, μπορεί να βρει κάποιος όλες τις απαντήσεις σχετικά με το τι είναι bitcoin, bitcoins, blockchain, cryptocurrency, mining και πώς μπορεί να τα χρησιμοποιήσει.

    Θα εστιάσω στην αξία του bitcoin. Κι αυτό γιατί ακούω και διαβάζω διαρκώς "ειδικούς” να αδυνατούν να προσδιορίσουν την αξία του. Και πολλούς να κάνουν εκτιμήσεις για το πού μπορεί να φτάσει. Άλλοι εκτιμούν "συντηρητικά” ότι μπορεί να φτάσει στις $150.000, άλλοι στις $300.000, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι μπορεί να ξεπεράσει σε αξία το $1.000.000 (ναι… ο venture capitalist Chamath Palihapitiya, με διαδρομή σε AOL & fb).

    Ποια είναι λοιπόν η αξία ενός bitcoin; 

    Εάν υπολογίσουμε τις υποδομές και την τεράστια επεξεργαστική ισχύ που απαιτείται για τη δημιουργία και συντήρησή του, και τις, κατ’ επέκταση, τεράστιες ποσότητες ενέργειας που καταναλώνονται στη διαδικασία (το Πανεπιστήμιο του Cambridge, υπολογίζει την κατανάλωση ενέργειας στις 130,51TWh, σε ετησιοποιημένη βάση), υπάρχει, καταρχάς, ένα σημαντικό κόστος, το οποίο επωμίζονται όσοι συμμετέχουν στη διαδικασία εξόρυξης (mining), και το οποίο είναι δύσκολο να υπολογιστεί λόγω πολλών παραγόντων, με κυριότερo την τιμή της ενέργειας, στην περιοχή όπου λαμβάνει χώρα το mining (και το ύψος της αμοιβής για κάθε νέο block, το οποίο υποδιπλασιάζεται ανά διαστήματα). Ωστόσο, εκτιμάται σε αρκετές χιλιάδες δολάρια.

    Αλλά, ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

    Κάθε νόμισμα αποκτά την αξία που εμείς του δίνουμε (ως λέξη βέβαια, προέρχεται από το ρήμα νέμω, δηλαδή μοιράζω, κι όχι από το νομίζω/θεωρώ). Κι αν είναι τόσο απλό, γιατί και το bitcoin να μην έχει την αξία που κάποιοι νομίζουν ότι έχει;

    Ο κυριότερος λόγος είναι ότι στερείται του στοιχείου της μοναδικότητας. Τι σημαίνει αυτό...

    Ας σκεφτούμε λίγο, πριν "νομίσουμε” την αξία του bitcoin, τι είναι αυτό που δίνει αξία στα υλικά. Αυτό είναι η σπανιότητά τους. Ο χρυσός έχει την αξία που έχει γιατί η (γνωστή) διαθέσιμη ποσότητά του στον πλανήτη, είναι εξαιρετικά μικρή. Έχει υπολογιστεί ότι όλος ο (εξορυγμένος) χρυσός του πλανήτη χωράει σε έναν κύβο με πλευρά 21 μόλις μέτρων, δηλαδή πλευράς ίσης με το ύψος μιας επταώροφης οικοδομής! Και όχι μόνο είναι πολύ περιορισμένη η διαθέσιμη ποσότητα, αλλά ο χρυσός έχει και πολλές πρακτικές εφαρμογές.

    Μόλις το 40% της συνολικής ποσότητας του χρυσού χρησιμοποιείται ως επενδυτικό απόθεμα, ενώ το 50% χρησιμοποιείται στην κοσμηματοποιία και το 10% (με έντονα αυξητική τάση) στην ηλεκτρονική, την ιατρική, ακόμη και την formula 1 (λόγω του ειδικού βάρους του χρυσού 19,3, η ferrari χρησιμοποιούσε πλάκες χρυσού για την καλύτερη κατανομή του βάρους στα μονοθέσιά της).

    Είναι το bitcoin μοναδικό; Είναι περιορισμένη η ποσότητά του; Εδώ είναι που πολλοί μπερδεύονται… Ο μέγιστος αριθμός bitcoins που θα παραχθούν, είναι ορισμένος στα 21.000.000. Οπότε... είναι λένε μοναδικό. Και μάλιστα, απαλλαγμένο από πληθωρισμό! Ποια είναι η πραγματικότητα; Μπορεί ο συνολικός αριθμός bitcoins να είναι πεπερασμένος, δεν είναι όμως πεπερασμένος ο αριθμός των cryptocurrencies! Αυτό σημαίνει ότι δύναται να παραχθούν άπειρα cryptocurrencies, με τον ίδιο ακριβώς open source κώδικα, με τις ίδιες ακριβώς ιδιότητες του bitcoin και μόνη διαφορά το όνομα... Σκεφτείτε τώρα... ποια θα ήταν η αξία του χρυσού εάν μπορούσαμε να παραγάγουμε άπειρες ποσότητες, πανομοιότυπων μετάλλων, με τις ακριβώς ίδιες ιδιότητες, με μόνη διαφορά την ονομασία τους; Δεδομένης της χρηστικότητάς τους, αν όχι μηδενική, σίγουρα ελάχιστη.

    Είναι όμως μόνο η μοναδικότητα/σπανιότητα που προσδίδει αξία; Φυσικά και όχι. Υπάρχει και η επιβολή. Το χρήμα, ως νομισματική μονάδα κάθε κυρίαρχου κράτους, έτσι όπως όλοι το γνωρίζουμε, είτε είναι ευρώ, είτε δολάριο, είτε γιεν, είναι χρήμα αναγκαστικής κυκλοφορίας, ή αλλιώς fiat money, το οποίο επιβάλλεται από τα κράτη ως συναλλακτικό μέσο. Η αξία του όμως δεν είναι αυθαίρετη. Συνδέεται άμεσα με την ασκούμενη νομισματική πολιτική της εκάστοτε κεντρικής τράπεζας και, εμμέσως, με τις επιδόσεις της εκάστοτε οικονομίας. Στην περίπτωση του bitcoin, δεν υπάρχει τίποτε από τα δύο.

    Ένας ακόμη τρόπος προσδιορισμού της αξίας, είναι, φυσικά, ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης. Και αυτός είναι ο μοναδικός λόγος για τον οποίο καλπάζει το bitcoin. Και επειδή, ακριβώς, είναι ο μοναδικός λόγος, χωρίς να συντρέχει κανένας από τους υπόλοιπους, είναι δεδομένο ότι το bitcoin είναι bubble, κοινώς φούσκα. Και όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω απ’ το bitcoin (άπειρα meet ups, "ειδικοί” που ξεφυτρώνουν από το πουθενά, "σεμινάρια”, "ημερίδες”, φρενίτιδα συμμετοχής από "επενδυτές” οι οποίοι δεν γνωρίζουν καν τι είναι τα futures, κοινώς ΣΜΕ, ή ακόμη και πιο απλές επενδυτικές έννοιες, έχουν πλήρη άγνοια του κινδύνου ή ακόμη και του τι είναι το bitcoin και φτάνουν στο σημείο να υποθηκεύουν το σπίτι τους για να "επενδύσουν” σε αυτό) επισφραγίζουν το γεγονός ότι πρόκειται για μία ακόμη περίπτωση κερδοσκοπίας υψηλότατου ρίσκου. Μπορεί η αξία ενός bitcoin να φτάσει τις $150.000 ή το $1.000.000 αλλά κάποια στιγμή, κάποιος θα μείνει με την καυτή πατάτα στο χέρι...

    Προσωπική εκτίμηση είναι ότι, εξαιτίας της κερδοσκοπικής φρενίτιδας σε συνδυασμό με την περιορισμένη προσφορά, ίσως δούμε το bitcoin σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από τα σημερινά, αν κι εύχομαι να μην συμβεί κάτι τέτοιο. Όσο πιο γρήγορα σκάσει η φούσκα, τόσο μικρότερες θα είναι οι συνέπειες. Και σε αυτό, στον περιορισμό δηλαδή της αύξησης της αξίας του bitcoin, ελπίζω να βοηθήσει η διαπραγμάτευση των παραγώγων επί bitcoin, που δίνει τη δυνατότητα αποκόμισης κέρδους και από την πτώση της τιμής του. Σε καμία περίπτωση πάντως, αυτές οι τιμές δεν θα είναι διατηρήσιμες.

    Τα παραπάνω επιβεβαιώνει και η τεχνική ανάλυση (τεχνική ανάλυση είναι η μελέτη της κίνησης των τιμών, η οποία αδιαφορεί για τα αίτια της μεταβολής, και ουδεμία σχέση έχει με εξέταση των τεχνικών χαρακτηριστικών του bitcoin) της παραβολικής ανόδου του bitcoin. Θεμελιώδης ανάλυση, μάλλον δεν μπορεί να γίνει, μιας και το bitcoin στερείται οποιασδήποτε πιθανής απόδοσης, πέραν αυτής της πιθανής υπεραξίας της τιμής του. Σκεφτείτε δηλαδή ότι, σε κάποιες από τις υπόλοιπες φούσκες υπήρχε κάτι το οποίο, ασχέτως τρέχουσας τιμής, είχε μία απόδοση. Δηλαδή, οι μετοχές αποδίδουν μέρισμα, τα ομόλογα κουπόνι (τόκους), τα ακίνητα ενοίκιο. Το bitcoin… τίποτα!

    Don’t get me wrong, τα cryptocurrencies και η τεχνολογία blockchain, ήρθαν για να μείνουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι το bitcoin είναι κάτι μοναδικό και ανεκτίμητο, του οποίου η αξία θα αυξάνει εσαεί. Μπορεί να έχει κάποια αξία, εφόσον έχει κάποια χρηστικότητα, αλλά μέχρι εκεί.

    Θεωρώ πιθανό να δούμε στο μέλλον την υιοθέτηση cryptocurrencies ακόμη και από κεντρικές τράπεζες. Ίσως, ακόμη, και την πλήρη κατάργηση κάποιων παραδοσιακών νομισμάτων, με τη μορφή που έχουν σήμερα. Ωστόσο, θεωρώ αφελέστατη, αν όχι ανόητη, την προσδοκία κάποιων ότι θα είναι το bitcoin ο διάδοχος των παραδοσιακών νομισμάτων.

    Κλείνοντας, θα πρέπει να επισημάνω ότι υπάρχουν και ηθικές διαστάσεις στο θέμα αυτό. Δεν είναι μόνο το ξέπλυμα χρήματος από παράνομες δραστηριότητες, δεν είναι μόνο το γεγονός ότι δεν προστατεύονται οι πολίτες που συμμετέχουν σε αυτή τη σπέκουλα, είναι και το θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος. Είναι τουλάχιστον υποκριτικό -τολμώ να πω εγκληματικό- σε μία εποχή που τα ανεπτυγμένα κράτη έχουν αναγάγει την προστασία του περιβάλλοντος σε ύψιστη προτεραιότητα, σε μία εποχή που (ορθώς) επιβάλλονται εξαιρετικά αυστηρές πολιτικές, να επιτρέπεται η επιβάρυνση του πλανήτη από μία απολύτως ανόητη και περιττή διαδικασία. Είναι υπεύθυνοι και υπόλογοι όσοι με τις πράξεις ή τις παραλείψεις τους, επιτρέπουν τη συνέχιση της καταστροφικής αυτής δραστηριότητας. Και είναι εκκωφαντική η σιωπή της Ε.Ε...

    * Ο κ. Γιώργος Κ. Λεμονής είναι διεθνολόγος/οικονομολόγος

    ** Ο τίτλος είναι εμπνευσμένος από τη σειρά βιβλίων for dummies (για χαζούληδες) στα οποία εξηγούνται, όσο πιο απλά γίνεται, θέματα νέα ή δυσνόητα

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ