Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 19-Μαρ-2020 00:03

    Το δίλημμα του φυλακισμένου και ο κορονοϊός

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιώργου Κουμπαράκη

    Το δίλημμα του φυλακισμένου είναι ένα κλασικό παράδειγμα ενός μαθηματικού παιχνιδιού, το οποίο επινοήθηκε και αναλύθηκε από τους Merill Flood και Melvin Dresher. Οι δυο μαθηματικοί επινόησαν ένα απλό μαθηματικό μοντέλο σε μορφή παιγνίου, στο οποίο οι παίκτες μπορούν είτε να συνεργαστούν μεταξύ τους, είτε να προδώσουν ο ένας τον άλλον. Εν ολίγοις, το πρόβλημα έχει ως εξής: Δυο ύποπτοι έχουν συλληφθεί ως μέλη μιας συμμορίας για ένα έγκλημα και κρατούνται σε χωριστά δωμάτια σε ένα αστυνομικό τμήμα, χωρίς να έχουν δυνατότητα επικοινωνίας μεταξύ τους. Οι μηνυτές έχουν έλλειψη επαρκών αποδείξεων για να τους καταδικάσουν με τη βασική κατηγορία. Ταυτόχρονα ο ανακριτής προσφέρει στους φυλακισμένους μια συμφωνία, έχοντας πει στον καθένα τα ακόλουθα:

    Εάν συμφωνήσεις να καταθέσεις εναντίον του άλλου υπόπτου και ο άλλος ύποπτος δεν μιλήσει τότε, οι κατηγορίες εναντίον σου θα αποσυρθούν και θα αφεθείς ελεύθερος ατιμώρητος. Εκτός βέβαια αν κι αυτός κάνει το ίδιο πράγμα και καταδώσει εσένα, οπότε θα μοιραστείτε τη μέγιστη ποινή και θα φυλακιστείτε για 1,5 χρόνια έκαστος.

    Εάν δεν τον κατηγορήσεις και καταθέσει εναντίον σου ο άλλος, θα καταδικαστείς με τη μέγιστη ποινή των 3 ετών, ενώ ο άλλος θα αφεθεί ελεύθερος.

    Εάν κανείς από τους δυο σας δεν ομολογήσει και οι δυο θα κατηγορηθείτε για πταίσμα και θα καταδικαστείτε με 1 χρόνο φυλακή.

    Η ουσία του διλήμματος είναι τι θα κάνουν οι ύποπτοι και ποια θα είναι η αναμενόμενη ορθολογικά "βέλτιστη" στάση του καθενός από τους φυλακισμένους. Ωστόσο, παρ’ όλο που και οι δυο "λογικά" σκεπτόμενοι το συμφέρον τους αποφασίζουν να ομολογήσουν ο ένας εναντίον του άλλου, ο καθένας βρίσκεται σε χειρότερη θέση, από το να έμεναν και οι δυο σιωπηλοί. Και οι δυο ήλπιζαν πως ο άλλος δεν θα μιλούσε και θα αφήνονταν ελεύθεροι. Ωστόσο ο εγωισμός τους δεν τους ώθησε στην βέλτιστη δυνατή λύση και για τους δύο, δηλαδή να μην καρφώσει ο ένας τον άλλον και να κάνουν μόνο 1 χρόνο φυλακή.

    Στην ουσία διαπιστώνουμε πως οι λογικοί άνθρωποι δεν επιλέγουν πάντα να ευθυγραμμίσουν τις προσπάθειές τους συνεργατικά. Αντί αυτού μάλιστα εμφορούμενοι από την αίσθηση ότι θα προδοθούν επιλέγουν να προδώσουν, αγνοώντας εάν αυτό μακροπρόθεσμα θα λειτουργήσει εναντίον τους.

    Το παίγνιο αναδεικνύει μια σύγκρουση μεταξύ της προσωπικής λογικής και της λογικής της ομάδας. Μια ομάδα της οποίας τα μέλη επιδιώκουν τη λογική του προσωπικού συμφέροντος μπορεί να καταλήξει χειρότερα από μια ομάδα της οποίας τα μέλη κινούνται και δρουν εναντίον της λογικής του προσωπικού συμφέροντος προκρίνοντας το συλλογικό.

    Το δίλημμα του φυλακισμένου αποδεικνύει πως η ιδιοτέλεια και ο εγωισμός δημιουργεί μια προκατάληψη προς τη συνεργασία ακόμη και εάν είναι ολοφάνερο πως το αποτέλεσμα της συνεργασίας θα ωφελήσει όλα τα μέρη.

    Με το πρόσφατο ξέσπασμα του Covid-19, παρατηρήσαμε εκτεταμένη παραφωνία μεταξύ εθνών και κυβερνήσεων ως προς την αντιμετώπιση της έξαρσης και τον περιορισμό του,  από το κυνήγι με τις απόχες της Γουχάν μέχρι την ανοσία της αγέλης του Ηνωμένου Βασιλείου και τον Κατ’ οίκον περιορισμό της Ιταλίας, αλλά και την επίκληση στην ατομική ευθύνη μέσω του "Μένουμε Σπίτι" της χώρας μας.

    Αυτό που έχει πραγματικά σημασία είναι να δούμε πώς αντέδρασαν και πώς αντιδρούν όχι μόνον οι κυβερνήσεις απέναντι στην παγκόσμια απειλή του κορονοϊού αλλά και οι επιχειρήσεις και οι επιχειρηματίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Όχι δεν πρόκειται να μπούμε σε μια ανάλυση παραδειγμάτων για το τι έκανε ο ένας και για το πώς αντέδρασε ο άλλος, αναζητώντας καλές πρακτικές.

    Θα μείνουμε όμως στην ουσία του προβλήματος. Στην οποία ο φόβος των επιπτώσεων από την εφαρμογή αναγκαστικών μέτρων οδηγεί σε ένα δίλημμα παρόμοιο με αυτό ενός κρατουμένου, ο οποίος σκέφτεται μόνο πώς θα αφεθεί ελεύθερος αγνοώντας πως αυτή η σκέψη μπορεί τελικά να του στερήσει την ελευθερία του.

    Σκεφτείτε επιχειρηματίες, φοιτητές, επαγγελματίες και ό,τι άλλο θέλετε, αρκεί να αναλογισθείτε πως όσο ο καθένας από εμάς αγνοεί τον κίνδυνο που ελλοχεύει η ασθένεια και όσο συνεχίζουμε να θεωρούμε πως εάν δεν εμφανιστούμε στη δουλειά, στην τάξη, στην προπόνηση, στις καφετέριες, στα πάρκα, στις παραλίες, στα βουνά, θα μείνουμε πίσω στον ανταγωνισμό ή στη ζωή την ίδια, τόσο το πρόβλημα θα μεγαλώνει παρά τις όποιες προσπάθειες κάνουν οι κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση του.

    Μπορεί το δίλημμα του φυλακισμένου να μην είναι ένα ακριβές μοντέλο περιγραφής των επιλογών κάποιου σε μια κατάσταση πανδημίας, αλλά οδηγεί σε ένα πολύ χρήσιμο συμπέρασμα για την περίπτωση την οποία βιώνουμε. Η εγωιστική-ατομική συμπεριφορά έναντι της συνεργατικής μπορεί να οδηγήσει σε εξαιρετικά επιζήμια αποτελέσματα για όλους.

    Σε αυτούς τους καιρούς και εν μέσω αυτών των γεγονότων τα οποία βιώνουμε, η κατανόηση της εκθετικής ανάπτυξης της επιδημίας μπορεί να μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε το δίλημμα και να κατανοήσουμε πως μια επιδημία δεν είναι παιχνίδι και εάν δεν εξαλειφθεί θα θέσει σε κίνδυνο τα θεμέλια της κοινωνικοικονομικής δομής του κόσμου μας. Γι’ αυτό λοιπόν ίσως είναι η ώρα να κοιτάξουμε πέρα από εγωισμούς, ιδιοτέλεια και προσωπικά συμφέροντα και να κατανοήσουμε πως σε μια κατάσταση όπως αυτή που βιώνουμε σήμερα, αν ο καθένας συμπεριφέρεται εγωιστικά, δεν υπάρχουν νικητές παρά μόνο ηττημένοι. 

    * Ο κ. Γιώργος Κουμπαράκης είναι Project Manager στην εταιρεία DIADIKASIA BUSINESS CONSULTING S.A., Υπ. Διδάκτωρ ΕΜΠ

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων