Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 18-Φεβ-2020 00:03

    University of Athens – Όταν η κανονικότητα δεν πάει στο Πανεπιστήμιο, πάει το Πανεπιστήμιο στην κανονικότητα

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ιωάννη Γκιτσάκη

    Με το άρθρο 64 του ν. 4623/2019 υλοποιήθηκε μία βασική προεκλογική δέσμευση της κυβέρνησης, σχετικά με την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου. Συγκεκριμένα, προβλέφθηκε, ότι "Εντός των χώρων των Α.Ε.Ι. οι δημόσιες αρχές ασκούν όλες τις κατά νόμο αρμοδιότητές τους, συμπεριλαμβανομένης της επέμβασης λόγω τέλεσης αξιόποινων πράξεων".

    Αμέσως μετά την κατάργηση του ασύλου ακολούθησε μία σειρά επεμβάσεων της Ελληνικής Αστυνομίας σε χώρους Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων, οι οποίες είχαν ως στόχο κυρίως τη διακίνηση ναρκωτικών ή το παράνομο εμπόριο εντός των πανεπιστημιακών χώρων. Το απόλυτο όμως crash test για την εφαρμογή στην πράξη της κατάργησης του ασύλου, θα αποτελέσει η δυνατότητα επέμβασης της αστυνομίας σε χώρους Πανεπιστημίων που βρίσκονται στο κέντρο της Αθήνας, προκειμένου να εμποδίσει τη δράση των λεγόμενων "μπαχαλάκηδων", φοιτητών και εξωπανεπιστημιακών, αλλά και άλλων ομάδων αναρχικών, καταληψιών κλπ.

    Μια πρώτη γεύση πήραμε με τα γεγονότα της ΑΣΟΕΕ το Νοέμβριο του περασμένου έτους. Η Ελληνική Αστυνομία μπήκε καταρχήν στην ΑΣΟΕΕ και εντόπισε χώρους που τελούσαν υπό κατάληψη και χρησιμοποιούνταν ως ορμητήρια για επεισόδια, αλλά και ως χώροι παρασκευής και αποθήκευσης αντικειμένων που χρησιμοποιούνται σε επιθέσεις. Ακολούθως, μετά από σχετική απόφαση της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου, η ΑΣΟΕΕ έκλεισε για μία βδομάδα, φαινόμενο το οποίο είναι χωρίς αμφιβολία λυπηρό, υπό οιεσδήποτε συνθήκες. Την επόμενη ημέρα, ομάδα "ατόμων" (δεν θα τα χαρακτηρίσω ως φοιτητές, καθώς δεν μπορώ να επιβεβαιώσω τη φοιτητική τους ιδιότητα) έσπασε το λουκέτο της πύλης της ΑΣΟΕΕ και εισήλθε εντός του προαύλιου χώρου του Πανεπιστημίου. Ακολούθησε επέμβαση της Ελληνικής Αστυνομίας για την εκκένωση του χώρου, η οποία ήταν μεν αποτελεσματική, πλην όμως σε επίπεδο "εικόνας" και "επικοινωνίας" δεν ήταν καθόλου ευχάριστη. Πράγματι, η εικόνα των πάνοπλων δυνάμεων των ΜΑΤ, με πλήρη εξοπλισμό, εντός του χώρου του Πανεπιστημίου, έχοντας απέναντί της μία ομάδα ατόμων, χαρακτηριζόμενων από όλα τα ΜΜΕ ως "φοιτητών", δεν ήταν και η καλύτερη εικόνα για την κυβέρνηση σε επικοινωνιακό επίπεδο. Σίγουρα η εικόνα αυτή επικροτήθηκε από μεγάλη μερίδα της κοινωνίας, η οποία έβλεπε επιτέλους την αποφασιστικότητα μιας κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των φαινομένων ανομίας στα Πανεπιστήμια, όπως επιβεβαιώθηκε και από τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων που ακολούθησαν. Από την άλλη, όμως, αναρωτιέται κανείς, εάν η μερίδα αυτή της κοινωνίας θα διατηρήσει την ίδια στάση και σε περίπτωση που η εικόνα αυτή επαναλαμβάνεται διαρκώς. Μπορεί η κυβέρνηση να διαχειριστεί επικοινωνιακά ένα καθημερινό φαινόμενο, όπου, αφενός ομάδες "μπαχαλάκηδων", φερόμενων ως "φοιτητών", θα εισέρχονται εντός των πανεπιστημιακών χώρων, προκειμένου να προβούν στις συνήθεις παράνομες ενέργειες, σε καταλήψεις πανεπιστημιακών σχολών ή πανεπιστημιακών χώρων κλπ. και αφετέρου, οι πάνοπλες δυνάμεις των ΜΑΤ θα επεμβαίνουν για να εκκενώσουν τους χώρους και να τους συλλάβουν; Η απάντηση είναι αρνητική. Η κοινωνία δεν θα μπορέσει να ανεχθεί την εικόνα αυτή για μεγάλο χρονικό διάστημα και η κυβέρνηση δεν θα μπορέσει να συνεχίσει παρόμοιες επεμβάσεις σε τακτά χρονικά διαστήματα, χωρίς συνέπειες για το πολιτικό της "ακροατήριο" στο μεσαίο χώρο. Τη στιγμή μάλιστα που θα έχει να αντιμετωπίσει και τους χαρακτηρισμούς περί "χούντας" από την πλευρά μέρους της αντιπολίτευσης και της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς ή τις συνεχείς καταγγελίες, διαμαρτυρίες και δηλώσεις περί "υπέρμετρης αστυνομικής βίας" από την πλευρά όλων των πολιτικών της αντιπάλων αλλά και από θεσμικούς φορείς, όπως λ.χ. ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, που εξέδωσε σχετικό ψήφισμα για τις "παράνομες πρακτικές αστυνομικών οργάνων", στο οποίο γίνεται λόγος περί "υπέρμετρης ή  δυσανάλογης άσκησης βίας, που θέτει σε διακινδύνευση τα θεμελιώδη έννομα αγαθά της υγείας, της σωματικής ακεραιότητας και της αξιοπρέπειας".

    Πρόκειται λοιπόν για ένα παιχνίδι χαμένο "από χέρι". Οι λεγόμενοι "μπαχαλάκηδες" θα συνεχίσουν σε τακτική βάση αυτό το παιχνίδι εντυπώσεων, με Γενικές Συνελεύσεις ισχνών μειοψηφιών, με συνεχείς καταλήψεις πανεπιστημιακών σχολών, με διαμαρτυρίες, με πορείες, με παράνομες ενέργειες, με ανακοινώσεις περί "χούντας" και "αστυνομικής βίας", με απειλές και εκβιασμούς καθηγητών και φοιτητών που αντιδρούν κλπ., δηλαδή με όλα αυτά που έχουν συνηθίσει να κάνουν εδώ και δεκαετίες και τα οποία θεωρούν ως "κεκτημένο" δικαίωμά τους. Η κυβέρνηση, μόλις αντιληφθεί ότι η εικόνα σε επικοινωνιακό επίπεδο αντιστρέφεται και ότι ο μεσαίος χώρος αρχίζει να προβληματίζεται για το φαινόμενο της συνεχούς παρουσίας και επέμβασης των ΜΑΤ εντός των Πανεπιστημίων, μοιραία θα αναγκαστεί να υποχωρήσει. Ήδη το έπραξε μετά τα γεγονότα της ΑΣΟΕΕ, αποφεύγοντας να επαναλάβει την εικόνα της εισόδου των ΜΑΤ σε πανεπιστημιακούς χώρους, προκειμένου να εκκενωθούν από "μπαχαλάκηδες" φερόμενους ως φοιτητές. Κινδυνεύουμε λοιπόν σταδιακά να επιστρέψουμε σε μία κατάσταση μερικής ανοχής της ανομίας εντός των πανεπιστημιακών χώρων, όχι στο βαθμό που την είχαμε βιώσει την τελευταία 5ετία, αλλά σίγουρα όχι και στο βαθμό που εξήγγειλε προεκλογικά η σημερινή κυβέρνηση και επικροτήθηκε για αυτό από μεγάλη μερίδα των ψηφοφόρων της.

    Είναι λοιπόν δεδομένο, ότι η κατάσταση της ανομίας στα Πανεπιστήμια δύσκολα θα αλλάξει και δύσκολα θα μπορέσει να αντιμετωπιστεί από την κυβέρνηση, μόλις η πλάστιγγα αρχίσει να γέρνει αρνητικά στο επικοινωνιακό πεδίο. Είναι αδύνατον μία κατάσταση ανομίας και "μπάχαλου", η οποία έχει παγιωθεί στα ελληνικά Πανεπιστήμια εδώ και πολλές δεκαετίες, να αλλάξει άρδην σε δυο -  τρία χρόνια. Για να γίνει κάτι τέτοιο χρειάζεται να εμπεδωθεί μία εντελώς νέα "κουλτούρα" στα ελληνικά Πανεπιστήμια και στην ελληνική κοινωνία και για να γίνει αυτό απαιτείται τουλάχιστον μία εξαετία, προκειμένου να αποφοιτήσουν οι σημερινοί φοιτητές και να εισέλθει μια νέα γενιά φοιτητών, η οποία θα έχει εντελώς διαφορετική νοοτροπία και δεν θα θεωρεί την ανομία και το "μπάχαλο" εντός του Πανεπιστημίου, ως δεδομένη κατάσταση ή ως "κεκτημένο" της δικαίωμα. Είναι, συνεπώς, δεδομένο, για να εξηγήσω και τον τίτλο του παρόντος άρθρου, ότι η κανονικότητα δεν πρόκειται να πάει στα Πανεπιστήμια ή, για να είμαι πιο αισιόδοξος, ότι θα αργήσει αρκετά ακόμα χρόνια μέχρι να πάει. Μήπως, λοιπόν, είναι προτιμότερο να στείλουμε τα Πανεπιστήμια στην κανονικότητα, ακολουθώντας τη γνωστή λαϊκή ρήση για το Μωάμεθ και το βουνό;

    Η άποψή μου, λοιπόν, είναι, ότι αντί να προσπαθήσουμε να εξαλείψουμε τους "μπαχαλάκηδες" από τα Πανεπιστήμια, θα πρέπει να τους αποστερήσουμε το πεδίο δράσης τους. Δηλαδή τα ίδια τα Πανεπιστήμια και δη αυτά που βρίσκονται στο κέντρο της Αθήνας και αποτελούν το βασικό "θέατρο" των συγκρούσεων μεταξύ "μπαχαλάκηδων" και αστυνομίας. Τα υφιστάμενα πανεπιστημιακά κτίρια θα πρέπει να κλείσουν ως Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και να μετατραπούν σε μουσεία, βιβλιοθήκες, χώρους πολιτισμού κ.ά. Και όλα τα πανεπιστημιακά τμήματα της πόλης της Αθήνας να μεταφερθούν σε έναν ενιαίο χώρο, σε ένα ενιαίο πανεπιστημιακό campus στα πρότυπα των μεγάλων διεθνών πανεπιστημίων, ο οποίος θα χωροθετηθεί εκτός του κέντρου της Αθήνας, σε περιοχή που θα είναι εύκολα προσβάσιμη με τα μέσα μαζικής μεταφοράς (λ.χ. κοντά στο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος). Και φυσικά θα πρέπει να εξασφαλιστεί η γρήγορη και οικονομική πρόσβαση φοιτητών, διδακτικού προσωπικού και εργαζομένων στους χώρους του νέου Πανεπιστημίου, μέσω ειδικών λεωφορειακών γραμμών και μέσω ειδικών μηνιαίων καρτών χαμηλού κόστους για τη χρήση των μέσων σταθερής τροχιάς από και προς το νέο Πανεπιστήμιο. Με τον τρόπο αυτό, η Αθήνα θα κλείσει την πόρτα στο "κακό" παρελθόν του μπάχαλου και της ανομίας εντός των συγκεκριμένων πανεπιστημιακών χώρων και θα ανοίξει ένα παράθυρο στο μέλλον, σε ένα νέο Πανεπιστήμιο, μακριά από τους σημερινούς πανεπιστημιακούς χώρους, το οποίο θα δομηθεί σε μία εντελώς διαφορετική λογική, με μία εντελώς νέα "κουλτούρα" και θα χαράξει ένα διαφορετικό πανεπιστημιακό μέλλον, αντίστοιχο με αυτό των μεγάλων Πανεπιστημίων του εξωτερικού, αλλά και αντάξιο του ονόματος της πόλης των Αθηνών, ως κοιτίδας των γραμμάτων, των επιστημών, της δημοκρατίας και του πολιτισμού. Ένα νέο University of Athens, με νέα φιλοσοφία, με σύγχρονες υποδομές και πρότυπες εγκαταστάσεις ικανές να αντιστρέψουν το λεγόμενο brain drain, με διεθνή τμήματα για την προσέλκυση αλλοδαπών φοιτητών, με συνεργασίες με μεγάλα ιδιωτικά Πανεπιστήμια του εξωτερικού, αλλά και με τον ιδιωτικό τομέα. Ένα σύγχρονο και ελκυστικό ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο, που θα προφυλάσσει και θα προστατεύει τους χώρους του με τη σύσταση και λειτουργία πανεπιστημιακής αστυνομίας, η οποία θα εντάσσεται μεν διοικητικά στο Πανεπιστήμιο, αλλά θα υπάγεται επιχειρησιακά στην Ελληνική Αστυνομία.

    Για την κατασκευή του νέου αυτού πανεπιστημιακού campus, το Ελληνικό Δημόσιο θα μπορούσε να ακολουθήσει το μοντέλο μίας σύμβασης ΣΔΙΤ, με βάση το νόμο 3389/2005, ή μιας μικτής σύμβασης με στοιχεία σύμβασης παραχώρησης και σύμβασης κατασκευής δημοσίου έργου, εισφέροντας στην εταιρία παραχώρησης το ακίνητο επί του οποίου θα κατασκευαστεί το νέο Πανεπιστήμιο. Το μοντέλο της σύμβασης ΣΔΙΤ ή της μικτής σύμβασης παραχώρησης, έχει το πλεονέκτημα, ότι το Ελληνικό Δημόσιο δεν θα χρειαστεί να αναλάβει το σύνολο της χρηματοδότησης του project, αλλά αυτή θα γίνει εν μέρει με ιδιωτική χρηματοδότηση. Ως αντάλλαγμα για τη χρηματοδότηση αυτή, το Δημόσιο θα παραχωρήσει στον ιδιώτη ανάδοχο τη λειτουργία και εκμετάλλευση των μη ακαδημαϊκών χώρων, όπως φοιτητικών εστιών, φοιτητικών εστιατορίων, χώρων διασκέδασης και αναψυχής (κινηματογράφων, πανεπιστημιακών καφετεριών κ.ά.), αθλητικών εγκαταστάσεων, εμπορικών χρήσεων (βιβλιοπωλείων, φωτοτυπικών κέντρων κλπ.), ακόμα και εμπορικού κέντρου και ξενοδοχείου, στα πρότυπα μεγάλων ιδιωτικών πανεπιστημίων του εξωτερικού. Μια τέτοια "ανάμιξη" ιδιωτών στα ελληνικά Πανεπιστήμια είναι καθ’ όλα συνταγματικά επιτρεπτή, καθώς το άρθρο 16 του Συντάγματος απαγορεύει μόνο τη "σύσταση" ανώτατων σχολών από ιδιώτες, δηλαδή τα καθαρά ιδιωτικά Πανεπιστήμια. Δεν απαγορεύει την κάθε είδους συμμετοχή ιδιωτών στη λειτουργία των δημόσιων Πανεπιστημίων, μέσω της εκμετάλλευσης των βοηθητικών τους χώρων. Αν και κατά τη γνώμη του γράφοντος, το άρθρο 16 του Συντάγματος δεν απαγορεύει ούτε τη συμμετοχή ιδιωτών σε ΑΕΙ, αλλά ούτε και τη σύσταση ΑΕΙ ως ΝΠΔΔ, σε συνεργασία με ιδιώτες, μέσω συμβάσεων ΣΔΙΤ. Αλλά αυτό είναι μία άλλη ιστορία.

    Η νέα Ελλάδα, που ονειρευόμαστε οι περισσότεροι, έχει ανάγκη από εμβληματικά projects, τα οποία θα σηματοδοτήσουν την απαρχή μιας νέας εποχής. Ένα τέτοιο έργο είναι σίγουρα το Ελληνικό, το οποίο αποτελεί τη "ναυαρχίδα" της νέας Ελλάδας, σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό. Παράλληλα με το Ελληνικό, ένα νέο, σύγχρονο και ευρωπαϊκό University of Athens, μπορεί να αποτελέσει ένα εξίσου εμβληματικό έργο, το οποίο να σηματοδοτήσει το πέρασμα στη νέα Ελλάδα και μάλιστα σε έναν τομέα καθοριστικής σημασίας και σπουδαιότητας, όπως είναι ο τομέας της παιδείας και της ανώτατης εκπαίδευσης. Ένα νέο Πανεπιστήμιο, το οποίο θα μπορεί να προσελκύσει και αλλοδαπούς φοιτητές, ειδικά μετά το Brexit, ανοίγοντας στη χώρα μας το δρόμο προς την "αγορά" της ανώτατης ακαδημαϊκής εκπαίδευσης. Το οποίο θα μπορεί, όχι μόνο να σταματήσει το brain drain, αλλά και να ανοίξει τις πόρτες της επιστροφής στο επιστημονικό δυναμικό της χώρας, που αναγκάστηκε να την εγκαταλείψει στα χρόνια της κρίσης, πλην όμως αναζητεί μια καλή αφορμή για την επιστροφή του. Ένα νέο Πανεπιστήμιο, το οποίο θα αποκόψει τους "μπαχαλάκηδες" από το συνήθη χώρο δράσης τους. Το οποίο θα χαράξει τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο παρελθόν του μπάχαλου και της ανομίας στα ελληνικά Πανεπιστήμια και στο φωτεινό μέλλον της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης. Ένα νέο University of Athens, με διεθνή εμβέλεια, αντάξιο της ιστορίας, της φήμης και του brand name της πόλης των Αθηνών.

    * Ο κ. Ιωάννης Γκιτσάκης (twitter @gitsakis) είναι Δικηγόρος Θεσσαλονίκης και Διδάκτωρ Διοικητικού Δικαίου.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ