Τζον Κέρι: Θα μας λείψουν οι σύμμαχοι μας όταν μας εγκαταλείψουν

Είναι εύκολο να δικαιολογήσουμε τους μαζικούς αναστεναγμούς ανακούφισης που ακούστηκαν παγκοσμίως μετά την επιτυχημένη -όπως φαίνεται- αποκλιμάκωση της κρίσης της Γροιλανδίας, μια κρίση που προκλήθηκε αποκλειστικά από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Αλλά, όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ στο Νταβός της Ελβετίας: "Βρισκόμαστε εν μέσω μιας ρήξης".

Αυτό ήταν αλήθεια ακόμη και πριν το φιάσκο της Γροιλανδίας. Ένα εύθραυστο πλαίσιο για τη Γροιλανδία που θα διατηρεί το υφιστάμενο status quo δεν μπορεί να διαγράψει τις παρ' ολίγον τραγωδίες και διπλωματικές διαβουλεύσεις της τελευταίας στιγμής που προηγήθηκαν τους τελευταίους 12 μήνες, οδηγώντας να διαβρωθούν οι πολύτιμες διεθνείς σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτοί είναι δεσμοί που δεν θα μπορέσουμε να ανοικοδομήσουμε όσο εύκολα τους διέλυσε ο πρόεδρος Τραμπ. 

Αλλά πρέπει να τους ανοικοδομήσουμε. Οι Αμερικανοί πρέπει να γνωρίζουν ότι ακόμη και το πιο ισχυρό έθνος στον κόσμο είναι ισχυρότερο όταν έχει πολλούς φίλους που εμφορούνται από τις ίδιες αντιλήψεις.

Πρέπει να ξεκινήσουμε εντοπίζοντας τι ακριβώς βάζει σε κίνδυνο ο πρόεδρος Τραμπ και μάλιστα για το τίποτα. Ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε τους συμμάχους του για ένα νησί της Αρκτικής που οι ίδιοι οι Γροιλανδοί ξεκαθάρισαν από την αρχή πως δεν είναι προς πώληση. Και στο τέλος έφυγε από το Νταβός με άδεια χέρια.

Ο πρόεδρος Τραμπ υποστηρίζει ότι η διατήρηση φιλικών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες στο πλαίσιο ενός ευρύτερου διεθνούς πλαισίου που βασίζεται στο δίκαιο, ουσιαστικά επιβαρύνει άδικα την Αμερική. Ωστόσο, το ΝΑΤΟ αποτελεί εδώ και 76 χρόνια ένα δώρο για τους Αμερικανούς κατασκευαστές στρατιωτικού υλικού, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που κατασκευάζουν τα μαχητικά αεροσκάφη F-35 που χρησιμοποιούν ή σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν περίπου 15 χώρες του ΝΑΤΟ, μαζί με πυραύλους Patriot, drones, ελικόπτερα και συστήματα ραντάρ. Οι ευρωπαϊκές χώρες αγοράζουν περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών όπλων των Ηνωμένων Πολιτειών, καθιστώντας την Ευρώπη τον μεγαλύτερο περιφερειακό πελάτη των αμερικανικών στρατιωτικών βιομηχανιών.

Οι αγορές μπορεί να ανέπνευσαν με ανακούφιση όταν ο Τραμπ έφυγε από το Νταβός με ένα τρόπαιο συμμετοχής, ένα αόριστο πλαίσιο συμφωνίας για τη Γροιλανδία. Αλλά θα πρέπει να θυμόμαστε γιατί οι κλυδωνισμοί που προκάλεσε αναστάτωσαν τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η Ευρώπη είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός και επενδυτικός εταίρος των Ηνωμένων Πολιτειών, υπεύθυνη για περίπου 2 τρισ. δολ. σε ετήσιες εμπορικές συναλλαγές και πάνω από 5 τρισ. δολ. σε αμοιβαίες επενδύσεις, δημιουργώντας εκατομμύρια θέσεις εργασίας και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού Ωκεανού. Ποιος λογικός άνθρωπος θα συμμετείχε σε ένα γεωπολιτικό παιχνίδι του "ποιος θα φοβηθεί πρώτος", αποξενώνοντας τον μεγαλύτερο ξένο επενδυτή στη χώρα του;

Καταστρέφοντας μακροχρόνιες σχέσεις μεγάλης αξίας – συγχέοντας τους φίλους με τους εχθρούς και αντίστροφα – απομονώνει εμάς και όχι τους αντιπάλους μας. Ένα χρόνο αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ προσέβαλε τον Καναδά και ανακοίνωσε ότι θα "θάψει" τη χώρα σε δασμούς, ο γείτονάς μας στα βόρεια υπέγραψε μια συμφωνία για να ανοίξει την αγορά του στα ηλεκτρικά οχήματα της Κίνας, μια συμφωνία που πιθανότατα αξίζει δισεκατομμύρια δολάρια για το Πεκίνο, όχι για το Ντιτρόιτ.

Ακόμα και αν η οικονομική επιχειρηματολογία για τη διατήρηση των διατλαντικών μας σχέσεων ήταν λιγότερο πειστική, η ιστορία δείχνει γιατί είναι επικίνδυνο να επιστρέψουμε σε ένα σύστημα σφαιρών επιρροής τύπου 19ου αιώνα. Οι εδαφικές διαμάχες μεγάλων δυνάμεων με αυτοκρατορικές βλέψεις οδήγησαν στον θάνατο περίπου 20 εκατομμύρια ανθρώπους στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Άλλες 60 έως 70 εκατομμύρια ζωές χάθηκαν – το 3% του παγκόσμιου πληθυσμού – στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τίποτα παρόμοιο δεν έχει συμβεί από τότε. Το μίσος, οι αντιπαλότητες, η απληστία και ο εξτρεμισμός φυσικά και δεν εξαφανίστηκαν από τον κόσμο. Αλλά οι μεταπολεμικοί θεσμοί και οι συμμαχίες, με οδηγό τις Ηνωμένες Πολιτείες που δεσμεύτηκαν σε μια συνεργατική διεθνή τάξη, συγκράτησαν αυτά τα κακοήθη ένστικτα. Η Αμερική δημιούργησε το ισχυρότερο πλαίσιο εγγυήσεων για την εθνική ασφάλεια στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Ένας κόσμος στον οποίο οι μεγάλες δυνάμεις θα ξανασχεδιάζουν τους χάρτες χωρίς κανένα έλεγχο και με στόχο την υποταγή των λαών θα είναι πιο επικίνδυνος. Κάθε φορά που ένας Αμερικανός πρόεδρος υπονοεί ότι τα σύνορα και η κυριαρχία είναι ξεπερασμένες συμβάσεις που μπορούν να διαγραφούν κατά βούληση, ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν και ο πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ αποκτούν μεγαλύτερα ηθικά περιθώρια για να δικαιολογούν τις πράξεις τους. Μπορούμε εύκολα να τους φανταστούμε να επικαλούνται τη γλώσσα του προέδρου των ΗΠΑ για να δικαιολογήσουν την επιδίωξη των πολυπόθητων τροπαίων τους στο Κίεβο και την Ταϊπέι.

Η Αμερική χρειάζεται διεθνείς σχέσεις για να αντιμετωπίσει ένα ευρύ φάσμα μεγάλων παγκόσμιων προκλήσεων. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει τεράστιες δυνατότητες, αλλά χρειάζεται και διεθνή προστατευτικά κιγκλιδώματα, ώστε κάποιοι τρελοί να μην τη χρησιμοποιούν για κακόβουλους σκοπούς. Μεμονωμένα έθνη που ενεργούν μόνα τους δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν προκλήσεις όπως οι ασθένειες, η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή ασφάλεια, ο κρίσιμος ορυκτός εφοδιασμός, οι μεταναστευτικές ροές ή ο ρωσικός και ο κινεζικός επεκτατισμός.

Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί πρόεδροι εργάστηκαν σκληρά τις δεκαετίες που ακολούθησαν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο για να απαλλάξουν από τις Ηνωμένες Πολιτείες την εικόνα μιας ιμπεριαλιστικής δύναμης. Τώρα η Αμερική στέλνει το μήνυμα ότι επιδιώκει να χτίσει μία νέα αυτοκρατορία τον 21ο αιώνα που θα επεκτείνεται από τη Γροιλανδία μέχρι τη Νότια Αμερική. 

Οι προηγούμενοι Αμερικανοί πρόεδροι είχαν δίκιο και σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει λάθος. Τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας – βασικά όλοι οι ηγέτες που σέβονται τις συμμαχίες και την ειρήνη – δεν θα πρέπει να αφήσουν τα μαθήματα από την πρόσφατη διαμάχη για τη Γροιλανδία να περάσουν απαρατήρητα. Πρέπει να υπερασπιστούμε έναν κόσμο που χρειάζεται ακόμα ένα σχήμα πολυμερούς συνεργασίας. Διαφορετικά, θα αποδεχτούμε εξ ορισμού έναν κόσμο στον οποίο οι φίλοι μας προχωρούν, όσο καλύτερα μπορούν, χωρίς εμάς. Αλλά μια Αμερική μόνη της στον κόσμο δεν ταιριάζει με το δόγμα η "Αμερική πρώτα".

Ο Τζον Φ. Κέρι ήταν υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ από το 2013 έως το 2017.

© 2025 Διατίθεται από το "The New York Times Licensing Group"