Του Στάθη Βασιλόπουλου
Η λαθρεπιβίβαση παραμένει ένα από τα πιο σύνθετα και επίμονα προβλήματα των αστικών συγκοινωνιών. Αν και χαρακτηρίζεται από τους αρμόδιους συγκοινωνιακούς φορείς ως "μάστιγα", εξακολουθεί εδώ και χρόνια να αποτελεί αίνιγμα ως προς την πραγματική της έκταση και τον οικονομικό της αντίκτυπο. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δρομολογεί αλλαγές στο καθεστώς των προστίμων, μέσω διατάξεων στο νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των μεταφορών, το οποίο τέθηκε την περασμένη Πέμπτη σε δημόσια διαβούλευση. Στο σχέδιο νόμου προβλέπεται αύξηση των προστίμων για τους επιβάτες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, που δεν επιδεικνύουν νόμιμο κόμιστρο κατά τον έλεγχο.
Ειδικότερα, το πρόστιμο για μετακίνηση χωρίς κανονικό εισιτήριο αυξάνεται από τα 72 στα 100 ευρώ και αντίστοιχα για το μειωμένο εισιτήριο, το πρόστιμο ανεβαίνει από τα 30 στα 50 ευρώ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αναπροσαρμογή των τελευταίων ετών, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η απώλεια εσόδων που προκαλεί η εκτεταμένη εισιτηριοδιαφυγή.
Παράλληλα, θεσπίζεται μηχανισμός "δεύτερης ευκαιρίας", συνδέοντας το πρόστιμο με την αγορά μηνιαίας κάρτας απεριόριστων διαδρομών. Όσοι εντοπίζονται χωρίς εισιτήριο θα μπορούν να μειώσουν το πρόστιμο κατά 50%, υπό την προϋπόθεση ότι θα προμηθευτούν την κάρτα εντός 30 ημερών. Στην πράξη, ο παραβάτης θα καταβάλλει 50 ευρώ πρόστιμο και επιπλέον 27 ευρώ για τη μηνιαία κάρτα, ενώ για τους δικαιούχους μειωμένου κομίστρου τα αντίστοιχα ποσά διαμορφώνονται στα 25 και 13,5 ευρώ.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η πρόβλεψη για τα απλήρωτα πρόστιμα για όσους κινούνται με αστικά συγκοινωνιακά μέσα στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη. Σε περίπτωση που δεν εξοφληθούν εγκαίρως και βεβαιωθούν στη φορολογική διοίκηση, το ποσό θα τριπλασιάζεται. Το1/3 του ποσού θα αποδίδεται στον αρμόδιο συγκοινωνιακό φορέα. Σχετική διάταξη προβλέπει ακόμα ότι ΟΑΣΑ και ΟΣΕΘ θα μπορούν να αναπτύσσουν και να διαχειρίζονται ενιαία ψηφιακή εφαρμογή για την αποτελεσματικότερη βεβαίωση και διαχείριση των προστίμων στις περιπτώσεις μη καταβολής του προβλεπόμενου κομίστρου.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, οι συνολικές επικυρώσεις εισιτηρίων ήταν το 2024 αυξημένες κατά 8,8% έναντι του 2023 (289 εκατ. σε σχέση με 265,7 εκατ). Η ΣΤΑΣΥ, η οποία διαχειρίζεται μετρό, ηλεκτρικό σιδηρόδρομο και τραμ παρουσίασε αύξηση επικυρώσεων κατά 8,9% και η ΟΣΥ (λεωφορεία, τρόλεϊ) αύξηση 9,8%. Οι εισπράξεις από εισιτήρια ανήλθαν σε 127 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 11,5% σε σχέση με το 2023, ενώ αυξημένες κατά 10,2% ήταν και οι πωλήσεις από κάρτες – 60,3 εκατ. έναντι 54,68 εκατ.
Καθοριστική συμβολή στην αύξηση των επικυρώσεων είχε και η καθιέρωση των ανέπαφων συναλλαγών (tap and pay), οι οποίες τέθηκαν σε εφαρμογή από τον Ιανουάριο του περασμένου έτους, διευκολύνοντας τη χρήση των Μέσων και περιορίζοντας τα περιθώρια δικαιολογίας για τη μη καταβολή κομίστρου.
Την ίδια ώρα, η ενίσχυση του σώματος ελεγκτών έχει οδηγήσει σε αυξημένη δραστηριότητα στο κομμάτι των ελέγχων. Σύμφωνα με έκθεση του ΟΑΣΑ, το 2024, η δύναμη των ελεγκτών κομίστρου αυξήθηκε κατά μέσο όρο σε 192 υπαλλήλους. Το 2024 διενεργήθηκαν 5.766.454 έλεγχοι και επιβλήθηκαν 150.485 πρόστιμα. Το 2023 είχαν γίνει 3.723.277 έλεγχοι και είχαν επιβληθεί 95.355 πρόστιμα. Στα μέσα σταθερής τροχιάς (ΣΤΑΣΥ) επιβλήθηκαν πρόπερσι 121.636 πρόστιμα και τα υπόλοιπα στα οδικά μέσα (ΟΣΥ).
