Σάββατο, 07-Φεβ-2026 08:00
Τι προβλέπουν τα γεωπολιτικά τεστ του SSM και τι ζητούν από τις τράπεζες
Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Στην ανάγκη να εξασφαλίσουν ότι θα έχουν βασικά ίδια κεφάλαια CET1 τουλάχιστον από 14,2% και άνω οδηγούν πρακτικά τις ευρωπαϊκές και ελληνικές τράπεζες τα γεωπολιτικά τεστ στα οποία τις υποβάλλει ο επόπτης SSM και τα οποία έχουν ήδη ξεκινήσει. Καλούνται δηλαδή να υπολογίσουν στην ύπαρξη ενός κεφαλαιακού μαξιλαριού 300 μονάδων βάσης στα ίδια κεφάλαια, το οποίο ήδη οι ελληνικές τράπεζες έχουν και καλύπτουν.
Η μεθοδολογία του SSM, με τις συνολικές απαιτήσεις CET1 για το 2026 να παραμένουν σε γενικές γραμμές σταθερές (δηλαδή περίπου στο 11,2%), προβληματίζει έμμεσα από το γεγονός ότι η αξιολόγηση της ICAAP επηρεάζει άμεσα την "Καθοδήγηση του Πυλώνα 2" (P2G), την οποία επιβάλλει ο επόπτης. Για φέτος είχε οριστεί, όπως είχε καταγράψει το Capital.gr, ευνοϊκότερα για τις ελληνικές τράπεζες σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, λόγω των εξαιρετικών αποτελεσμάτων στα stress tests στα οποία είχαν υποβληθεί.
Όπου ICAAP (Internal Capital Adequacy Assessment Process), είναι η εσωτερική διαδικασία μέσω της οποίας οι τράπεζες αξιολογούν αν διαθέτουν επαρκή κεφάλαια για την κάλυψη όλων των κινδύνων τους, πέρα από τις ελάχιστες κανονιστικές απαιτήσεις. Όλα αυτά την ώρα που οι δεσμεύσεις, αντίστοιχα, χαλαρώνουν για τις αμερικανικές τράπεζες.
Στο μεταξύ, πριν από λίγες ημέρες εκδόθηκε κοινή έκθεση της ΕΚΤ και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ) που, πριν ακόμη γίνουν τα τεστ, κατέταξε τις τράπεζες κάποιων χωρών ως πιο ευάλωτες από άλλες σε αντιδράσεις γεωπολιτικών συμβάντων. Εκεί οι τράπεζες των Κάτω Χωρών και της Αυστρίας κυρίως, εν συνεχεία της Ιταλίας και τελικά και της Ελλάδας, αναφέρονται ως τράπεζες χωρών που επηρεάζονται. Η θεωρητική αναφορά κάνει παραπομπή σε πίνακα, ο οποίος δείχνει άλλα πράγματα, π.χ. για τη Φινλανδία, αλλά και η Ελλάδα επηρεάζεται λιγότερο με βάση τον πίνακα, ενώ στη Σλοβακία και τη Γερμανία το γρασίδι είναι πράσινο από παντού... Αλλά ΕΣΣΚ είναι αυτό.
Υπενθυμίζεται ότι στο ΕΣΣΚ, στο οποίο προεδρεύει η πρόεδρος της ΕΚΤ και συμμετέχουν οι κεντρικοί τραπεζίτες, συμμετέχουν επίσης και εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των εποπτικών οργάνων της ΕΚΤ.
Τα αποτελέσματα των τεστ θα βγουν το καλοκαίρι, αλλά στο μεταξύ το κρίσιμο διάστημα θεωρείται αυτό του Μαρτίου, οπότε θα ξεκινήσει η αλληλεπίδραση του επόπτη με τις τράπεζες, ενώ τον Φεβρουάριο αναμένεται επίσκεψη κλιμακίου του SSM στην Ελλάδα, αλλά με άλλη ατζέντα, που σχετίζεται με τα επιχειρησιακά πλάνα των ελληνικών τραπεζών.
Επιστρέφοντας στην αντίστροφη άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, κάθε τράπεζα θα ορίζει το σενάριο στο οποίο μπορεί να υλοποιηθεί ένα προκαθορισμένο αποτέλεσμα 300 μονάδων βάσης στα ίδια κεφάλαιά της. Η άσκηση ζητά από τις τράπεζες να αξιολογήσουν πώς ο γεωπολιτικός κίνδυνος θα μπορούσε να επηρεάσει το επιχειρηματικό τους μοντέλο.
Η άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων θα παρέχει πληροφορίες σχετικά με τα σενάρια γεωπολιτικού κινδύνου που θα μπορούσαν να επηρεάσουν ουσιαστικά τις τράπεζες, οι οποίες θα πρέπει να εντοπίσουν σχετικά γεωπολιτικά γεγονότα και να ποσοτικοποιήσουν τον αντίκτυπό τους.
Επιπλέον, θα τους ζητηθεί να περιγράψουν πώς θα ενεργήσουν για να μειώσουν αυτόν τον αντίκτυπο, εάν είναι απαραίτητο, με σκοπό να διασφαλίσουν ότι διαθέτουν ισχυρά πλαίσια διακυβέρνησης και λειτουργικής ανθεκτικότητας.
Η άσκηση θα αξιολογήσει τον βαθμό στον οποίο οι ικανότητες των τραπεζών για τη διενέργεια προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων λαμβάνουν υπόψη τους γεωπολιτικούς κινδύνους. Θα στοχεύσει στην ενίσχυση των ικανοτήτων διαχείρισης κινδύνου των ίδιων των τραπεζών, ιδίως στις αντίστροφες προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων, και στην ικανότητά τους να σχεδιάζουν σχετικά και συνετά σχέδια κεφαλαιακής επάρκειας και ανάκαμψης.
Για να διατηρηθεί η οικονομική αποδοτικότητα της άσκησης, η αντίστροφη δοκιμή ακραίων καταστάσεων γεωπολιτικού κινδύνου θα διεξαχθεί ως μέρος της διαδικασίας αξιολόγησης της εσωτερικής κεφαλαιακής επάρκειας (ICAAP) των τραπεζών για το 2026. Ως εκ τούτου, οι τράπεζες θα μπορούν κυρίως να χρησιμοποιούν τα υπάρχοντα πρότυπα συλλογής εποπτικών δεδομένων.
"Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είναι ένα παράδειγμα σοκ, που καταδεικνύει πώς η γεωπολιτική κλιμάκωση μπορεί να προκαλέσει γρήγορα πραγματικές οικονομικές απώλειες και να ενισχύσει τα τρωτά σημεία του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Για παράδειγμα, οι περικοπές στην παροχή ρωσικού φυσικού αερίου και οι φόβοι για πλήρη διακοπή της παραγωγής οδήγησαν στην αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου, τροφοδοτώντας περαιτέρω τον πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ το 2022 και το 2023.
Σε απάντηση, η νομισματική πολιτική εφάρμοσε απότομες αυξήσεις των επιτοκίων, με αποτέλεσμα αυστηρότερους όρους χρηματοδότησης. Υπάρχει σημαντική ετερογένεια μεταξύ των χωρών στον εκτιμώμενο αντίκτυπο των γεωπολιτικών σοκ.
Το μέγεθος και η επιμονή αυτών των επιπτώσεων διέφεραν μεταξύ των χωρών. Ωστόσο, μια ομαδοποίηση που να συνάδει με το μοντέλο βασίζεται στις αντιδράσεις εμπιστοσύνης (ζήτηση) και κόστους δανεισμού (προσφορά).
Οι χώρες με μεγάλες μειώσεις στην εμπιστοσύνη και απότομες αυξήσεις στο κόστος δανεισμού παρουσίασαν ισχυρότερη συρρίκνωση της πίστωσης (Βέλγιο, Ιταλία, Ολλανδία, Ελλάδα και Αυστρία), η οποία μπορεί να σχετίζεται με το κανάλι ανατιμολόγησης κινδύνου ή προσδοκιών που αυστηροποιεί τους χρηματοοικονομικούς όρους.
Αντιθέτως, χώρες με συγκρατημένες κινήσεις εμπιστοσύνης και περιορισμένη μετακύλιση του κόστους εμφάνισαν μόνο μέτριες (σταθμισμένο ως προς το ΑΕΠ) μειώσεις πιστώσεων (Γερμανία, Γαλλία, Πορτογαλία, Σλοβενία και Σλοβακία). Παρ' όλα αυτά, η ετερογένεια παρέμεινε.
Μερικές μικρές ανοιχτές οικονομίες –γενικά εκείνες με βαθύτερες και πιο ολοκληρωμένες χρηματοπιστωτικές αγορές, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Αυστρία– ήταν ιδιαίτερα ευάλωτες σε τέτοιους κραδασμούς, ενώ μεγαλύτερες οικονομίες, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, καθώς και αρκετές μικρότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Πορτογαλίας, της Σλοβακίας και της Σλοβενίας, φάνηκαν να επηρεάζονται λιγότερο.
Μια άλλη μεγάλη χώρα, η Ισπανία, και ορισμένες μικρότερες χώρες, όπως η Μάλτα, η Λετονία και η Φινλανδία, βρέθηκαν κάπου ενδιάμεσα".