Ενέργεια: Τι φέρνει το 2026 – Οι 8 μεγάλες αλλαγές και προκλήσεις για την αγορά

Του Χάρη Φλουδόπουλου

Το 2026 δεν έρχεται ως "ήσυχη" συνέχεια μιας χρονιάς μεταβλητότητας. Έρχεται ως έτος μετάβασης: από την εποχή της κρίσης και των έκτακτων παρεμβάσεων, σε μια νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική όπου η Ευρώπη "κλειδώνει" τη στρατηγική απεξάρτησης από τη Ρωσία, οι τιμές δοκιμάζουν νέα σημεία ισορροπίας, η λιανική ρεύματος συγκεντρώνεται και η Ελλάδα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τον ρόλο της ως πύλη LNG και κόμβος διαμετακόμισης προς τα Βαλκάνια και –για πρώτη φορά με συγκεκριμένες συμφωνίες στο τραπέζι– προς την Ουκρανία.

Στο εσωτερικό, οι μεγάλες αποφάσεις θα κριθούν από ένα τρίπτυχο: επάρκεια και ευελιξία του συστήματος (μπαταρίες/δίκτυα), νέο πλαίσιο για ΑΠΕ (χωροταξικό/κορεσμοί/περικοπές) και ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας (κόστος ρεύματος/CO₂/κανόνες αγοράς). Κι όλα αυτά, με το 2026 να λειτουργεί ως "προθάλαμος" του 2027, όταν η ΕΕ στοχεύει να έχει τερματίσει συνολικά τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου. 

Οι 8 αλλαγές και προκλήσεις που θα σφραγίσουν το νέο έτος

1) Κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου: μικρή αποκλιμάκωση, μεγάλη αβεβαιότητα

Η "βασική" εκτίμηση της αγοράς για το 2026 είναι ότι η χονδρική τιμή ρεύματος στην Ελλάδα μπορεί να κινηθεί ελαφρώς χαμηλότερα από το 2025, με τάση επαναφοράς προς τα επίπεδα των ~100 €/MWh, χωρίς αυτό να σημαίνει τέλος της μεταβλητότητας. Η ίδια η δομή του συστήματος –υψηλή διείσδυση φωτοβολταϊκών χωρίς επαρκή αποθήκευση– διατηρεί τις μεγάλες διακυμάνσεις ανά ώρα/εποχή. 

Στο φυσικό αέριο, ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός απεξάρτησης από τη Ρωσία έως το τέλος του 2027 μπαίνει πλέον "στην τιμή" από το 2026, καθώς προμηθευτές και traders αναζητούν έγκαιρα νέες πηγές και συμβόλαια. 

Ταυτόχρονα, οι ρωσικές ροές προς την Ευρώπη έχουν ήδη υποχωρήσει ιστορικά (ιδίως στο pipeline gas), ενισχύοντας την αίσθηση ότι το 2026 θα είναι χρονιά προσαρμογής και όχι πλήρους ομαλοποίησης. 

Κρίσιμος άγνωστος παραμένει ο καιρός (ζήτηση/ΑΠΕ), ενώ σε κάθε περίπτωση το κόστος ρεύματος συνεχίζει να "γράφει" πάνω στο κόστος καυσίμου και δικαιωμάτων CO₂.

2) Πετρέλαιο: μια αγορά που ψάχνει ισορροπία μέσα σε πλεονάζουσα προσφορά

Για το πετρέλαιο, το επικρατέστερο αφήγημα για το 2026 είναι ότι η αγορά μπαίνει με πλεόνασμα, άρα με "οροφή" στις τιμές, αλλά όχι χωρίς κινδύνους απότομων ανατιμήσεων αν επιστρέψουν γεωπολιτικά ασφάλιστρα. Ενδεικτικά, η IEA έχει περιγράψει συνθήκες υπερπροσφοράς για το 2026 της τάξης των ~3,8 εκατ. βαρελιών/ημέρα σε πρόσφατες εκτιμήσεις. 

Η εικόνα αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί, λειτουργεί αποπληθωριστικά για καύσιμα και μεταφορές, αλλά δεν μεταφράζεται αυτόματα σε "φθηνή ενέργεια" στην Ευρώπη: η ευρωπαϊκή εξίσωση παραμένει αεριοκεντρική ως προς την οριακή τιμή ηλεκτρισμού σε πολλές ώρες, ειδικά σε συστήματα όπως το ελληνικό.

3) Λιανική ρεύματος: συγκέντρωση, "4 πόλοι" και στροφή στα σταθερά συμβόλαια

Το 2026 αναμένεται να είναι έτος-ορόσημο για τη λιανική ρεύματος, με την αγορά να συγκεντρώνεται γύρω από ισχυρούς καθετοποιημένους παίκτες και να "κλειδώνει" νέες εμπορικές στρατηγικές. 

ΗΡΩΝ–nrg: η συγχώνευση (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ–Motor Oil) δημιουργεί έναν τρίτο ισχυρό πόλο με μεγάλη πελατειακή βάση και παραγωγική "πλάτη" από μονάδες φυσικού αερίου.

Enerwave (πρώην Elpedison): μετά την πλήρη εξαγορά από τη HELLENiQ ENERGY, επανεκκινεί με στόχο υψηλότερο μερίδιο, επενδύοντας σε προϊόντα σταθερού κόστους.

ΔΕΗ: μετατοπίζει το παιχνίδι από το "kWh pricing" σε ολιστικές υπηρεσίες (ρεύμα+τηλεπικοινωνίες+συσκευές/ενεργειακές λύσεις).

Protergia (Metlen): επιταχύνει μοντέλα "συνδρομής" και πιο εξατομικευμένα συμβόλαια για επιχειρήσεις.

Παράλληλα, η αγορά συνεχίζει να γέρνει υπέρ των σταθερών ("μπλε") τιμολογίων έναντι των "πράσινων" κυμαινόμενων, ως άμυνα απέναντι στο bill shock της χονδρικής. Η τάση αυτή, σε συνδυασμό με την είσοδο δυναμικών/"πορτοκαλί" τιμολογίων, μετακινεί σταδιακά και τον ρόλο του καταναλωτή: από παθητικό πληρωτή σε πιο ενεργό διαχειριστή κατανάλωσης.

4) ΑΜΚ ΑΔΜΗΕ: το 1 δισ. ευρώ, τα καλώδια και ο λογαριασμός των νησιών

Το 2026 αναμένεται να "τρέξει" η μεγάλη κεφαλαιακή κίνηση του ΑΔΜΗΕ, καθώς το επενδυτικό πρόγραμμα διασυνδέσεων και ενίσχυσης δικτύων απαιτεί πρόσθετη χρηματοδότηση. Η επαναπροκήρυξη του διαγωνισμού για τη διασύνδεση Κόρινθος–Κως (Δωδεκάνησα), με προϋπολογισμό 1,35 δισ. ευρώ και προθεσμία προσφορών έως 30 Ιανουαρίου 2026, ερμηνεύεται ως καθαρό "σήμα" ότι η ΑΜΚ πλησιάζει. 

Το στοίχημα δεν είναι μόνο το ύψος της ΑΜΚ, αλλά και το μοντέλο: συμμετοχή ιδιωτών χωρίς απώλεια ελέγχου, γεωπολιτικές ισορροπίες με τη State Grid, πιθανές φόρμουλες τύπου "καταστατικής μειοψηφίας" κ.λπ. Σε κάθε περίπτωση, ο Διαχειριστής καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη επιτάχυνσης έργων (νησιά/νέες διασυνδέσεις/αναβαθμίσεις) και στο κόστος χρήματος μιας περιόδου που παραμένει απαιτητική.

5) Ειδικό χωροταξικό ΑΠΕ: επιβράδυνση, κορεσμοί, "παράθυρο" για αιολικά και το μεγάλο κενό της αποθήκευσης

Το 2026 μπαίνει ως χρονιά "θεσμικής επανεκκίνησης" για το Ειδικό Χωροταξικό ΑΠΕ, με στόχο δημόσια διαβούλευση τον Φεβρουάριο και θεσμοθέτηση (ΚΥΑ) έως τον Ιούνιο 2026. 

Η αγορά ΑΠΕ, ωστόσο, δείχνει σημάδια επιβράδυνσης όχι λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος, αλλά λόγω:
•τοπικών/περιφερειακών κορεσμών,
•αυξανόμενων περικοπών (ιδίως στα Φ/Β),
•αβεβαιότητας ως προς τους κανόνες πρόσβασης στο δίκτυο και την "ουρά" έργων.

Και εδώ έρχεται το μεγάλο "κενό" της μετάβασης: η αποθήκευση. Παρότι θεωρείται πλέον αναγκαιότητα, η υλοποίηση καθυστέρησε, με αποτέλεσμα το σύστημα να φορτώνεται ραγδαία με νέα Φ/Β χωρίς αντίστοιχη ευελιξία. Όπως περιγράφεται αναλυτικά σε σχετικό κείμενο για την αγορά, για το 2026 εκτιμάται ότι μπορεί να τεθεί σε λειτουργία ένας όγκος αποθηκών 1–1,5 GW, κυρίως "καθαρής αποθήκευσης", που θα δώσει ανάσα σε περικοπές και εξισορρόπηση, χωρίς όμως να εξαφανίζει το πρόβλημα, καθώς αναμένεται και νέα είσοδος ΑΠΕ άνω των 2 GW – κυρίως Φ/Β. 

Το κρίσιμο: μετά το πρώτο "κύμα", τα έσοδα των αποθηκών από τις αγορές μπορεί να συμπιεστούν γρήγορα (κανιβαλισμός), άρα το 2026 θα καθορίσει αν η χώρα θα χρειαστεί νέο γύρο στοχευμένων ενισχύσεων ή υπηρεσιών ευελιξίας για να φτάσει στους πραγματικά απαιτούμενους όγκους αποθήκευσης. 

6) Ενέργεια και βιομηχανία: η "σκληρή" μάχη ανταγωνιστικότητας και το κόστος του CO₂

Το 2026 προβάλλει ως χρονιά-τεστ για το ερώτημα αν η Ευρώπη (και ειδικά η ΝΑ Ευρώπη) μπορεί να συγκρατήσει την αποβιομηχάνιση χωρίς να θυσιάσει τους κλιματικούς στόχους. Η δυνατότητα κρατικών ενισχύσεων/εργαλείων για το κόστος ρεύματος είναι στο τραπέζι, αλλά δεν αρκεί από μόνη της: η βιομηχανία ζητά προβλεψιμότητα, πρόσβαση σε ανταγωνιστικά PPAs/σταθερά προϊόντα και –κυρίως– αγορά που λειτουργεί με ουσιαστική εποπτεία.

Την ίδια στιγμή, οι πιέσεις από την πλευρά των δικαιωμάτων εκπομπών και της σταδιακής μείωσης δωρεάν δικαιωμάτων σε κλάδους-κλειδιά εντείνονται, ενώ η συζήτηση για μηχανισμούς επάρκειας/ευελιξίας (και το ποιος πληρώνει τον λογαριασμό) θα επανέλθει στο επίκεντρο. Με απλά λόγια: το 2026 θα κρίνει αν η ελληνική αγορά θα κινηθεί προς περισσότερα "εργαλεία" που επιβαρύνουν τον καταναλωτή ή προς λύσεις που μεγαλώνουν τον ανταγωνισμό και μειώνουν τη μεταβλητότητα. 

7) Η Ελλάδα ως κόμβος αμερικανικού LNG: κάθετος διάδρομος, Βαλκάνια και συμφωνίες προς Ουκρανία

Η στρατηγική αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας ως πύλης LNG είναι πλέον δομικό στοιχείο της ευρωπαϊκής πολιτικής διαφοροποίησης. Η λειτουργία Αλεξανδρούπολης, η Ρεβυθούσα και η προοπτική νέων υποδομών "κουμπώνουν" πάνω στον Κάθετο Διάδρομο και στη δυνατότητα μεταφοράς σημαντικών ποσοτήτων προς βορρά. 

Το κρίσιμο στο 2026 είναι ότι αυτός ο ρόλος μεταφράζεται σε εμπορικές ροές και συμφωνίες: από τα Βαλκάνια έως την Ουκρανία, καθώς η ΕΕ επιταχύνει τον σχεδιασμό τερματισμού ρωσικών εισαγωγών. 

Η συγκυρία ευνοεί την Ελλάδα ως "σταθερή λεωφόρο" διαφοροποίησης στη ΝΑ Ευρώπη, αλλά απαιτεί και κάτι ακόμη: να μη χαθεί το timing σε δίκτυα, διασυνδέσεις, αποθήκευση και κανόνες αγοράς, ώστε ο κόμβος να μην είναι μόνο γεωγραφία αλλά και ανταγωνιστικό κόστος.

8) Υδρογονάνθρακες: πρόοδος αδειοδοτήσεων και στόχος πρώτης γεώτρησης στο Ιόνιο στο τέλος του έτους

Το 2026 είναι χρονιά "ωρίμανσης σε πράξη" για το upstream, με τον στόχο να μετακινηθεί το πρόγραμμα από σεισμικά/παραχωρήσεις σε αδειοδοτήσεις και προετοιμασία γεωτρήσεων. Η συζήτηση για την πρώτη γεώτρηση (με χρονικό ορίζοντα προς το τέλος του 2026, βάσει του σχεδιασμού που περιγράφεται στα σχετικά κείμενα) έχει διπλή διάσταση: ενεργειακή (εγχώριοι πόροι/ασφάλεια) και γεωπολιτική (τοποθέτηση της χώρας στον χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου, σε μια περίοδο που η Ευρώπη "ξαναδιαβάζει" την ασφάλεια εφοδιασμού ως εθνική κυριαρχία). 

Παράλληλα, "τρέχει" και το μέτωπο CCS (Πρίνος και άλλα έργα), ως κρίσιμο συμπλήρωμα για τη βιομηχανία και την ευρωπαϊκή πολιτική carbon management – αν και εδώ το 2026 θα δείξει αν η αδειοδοτική/θεσμική ωρίμανση μετατρέπεται σε πραγματικές επενδύσεις.

Το 2026 είναι η χρονιά που "δένονται" οι κανόνες του παιχνιδιού

Αν το 2025 ήταν χρονιά όπου η αγορά έμαθε να ζει με τη μεταβλητότητα, το 2026 θα είναι χρονιά όπου:

•η λιανική θα μετρήσει οικονομίες κλίμακας και νέα προϊόντα,

•τα δίκτυα και ο ΑΔΜΗΕ θα κρίνουν τη δυνατότητα να υλοποιηθεί η μετάβαση,

•οι ΑΠΕ θα χρειαστούν νέο χωροταξικό και κυρίως αποθήκευση/κανόνες πρόσβασης,

•η βιομηχανία θα πιέσει για λύσεις κόστους και ουσιαστική λειτουργία αγοράς,

•και η Ελλάδα θα δοκιμάσει στην πράξη τον ρόλο της ως ενεργειακός κόμβος LNG σε μια Ευρώπη που κλείνει οριστικά τον κύκλο της ρωσικής εξάρτησης.