Δάνεια του νόμου Κατσέλη: Πως η απόφαση του Άρειου Πάγου συνδέεται με το συνταγματικό "δημοσιονομικό φρένο"

Του Τάσου Δασόπουλου 

Η πρόσφατη από του Άρειου Πάγου, η οποία απομειώνει την "αξία" των δανείων που ρυθμίστηκαν με τον νόμο Κατσέλη κατά περίπου 1 δις ευρώ, αφού ορίζει τον υπολογισμό των τόκων ανά δόση και όχι σε ετήσια βάση όπως γίνονταν μέχρι τώρα, ανοίγει παράλληλα την πόρτα, για την χρήση των κρατικών εγγυήσεων του σχεδίου "Ηρακλής".

Τα δάνεια αυτά, βγήκαν από τους ισολογισμούς των τραπεζών που τα είχαν χορηγήσει, για να μπουν στο σχήμα του "Ηρακλή", ώστε να εκκαθαριστούν στην αξία τους διευκολύνοντας έτσι τον ιδιωτικό δανεισμό της οικονομίας. Αν η αξία τους θα μειωθεί με μια απόφαση όπως η πρόσφατη του Αρείου Πάγου ή θα εκκαθαριστούν σε χαμηλότερες τιμές, τότε, για να μην μειωθούν τα κεφάλαια των Τραπεζών, θα πρέπει να ενεργοποιηθεί μέρος των εγγυήσεων συνολικού ύψους 17.6 δις ευρώ (Ηρακλής Ι-ΙΙΙ) του ελληνικού δημοσίου. Με δεδομένο ότι η απώλεια αυτή, έρχεται από μια μάλλον απροσδόκητη κατεύθυνση, το δημόσιο θα κληθεί να πληρώσει όχι για την αιτία που έδωσε τις εγγυήσεις (δηλαδή για τα προβλήματα εκκαθάρισης), αλλά λόγω μια δικαστικής απόφασης την οποία δεν μπορεί να αγνοήσει. Τούτο, με δεδομένο ότι οι αποφάσεις του Αρείου Πάγου, έχουν ισχύ νόμου. Με αυτή την λογική, μπορεί ανάλογες απαιτήσεις να εγείρουν και άλλες ομάδες δανειοληπτών, μεγαλώνοντας το πρόβλημα για το ελληνικό δημόσιο και ειδικότερα τους ετήσιους προϋπολογισμούς.

Αυτή είναι μια από τις περιπτώσεις που θέλει να ρυθμίσει οριστικά η Κυβέρνηση κάνοντας άρθρο του Συντάγματος, ένα "δημοσιονομικό φρένο" σε όποιες περιπτώσεις διεκδικήσεων, προκύπτουν από δικαστικές αποφάσεις.

Τούτο διότι μια δεύτερη μεγάλη ανησυχία της σημερινής, αλλά και των Κυβερνήσεων που προηγήθηκαν, είναι αυτό που είχε ονομαστεί ανεπίσημα, "εισοδηματική πολιτική μέσω των δικαστηρίων". Αναδρομικές διεκδικήσεις για περικοπές μισθών και συντάξεων, κύριων και επικουρικών, ή ακόμη και επιδομάτων, τα οποία καταβάλλονται για συγκεκριμένους λόγους σε όσους έχουν κάποια ειδικά καθήκοντα και διεκδικούνται από το σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων. Όταν εξασφαλίζει θετική δικαστική απόφαση κάποια ομάδα εργαζομένων ακολουθούν πολλές άλλες για το ίδιο ή παραπλήσια θέματα μεγαλώνοντας και το κίνδυνο για απρογραμμάτιστες δαπάνες.

Το φαινόμενο αυτό ήταν αρκετά συχνά τα χρόνια μετά το τέλος του 3ου μνημονίου δημιουργούν δυσκολίες στην προσπάθεια μείωσης του δημοσίου χρέους, η οποία αποτελεί στρατηγικό στόχο της οικονομικής πολιτικής. 

Δημοσιονομική άμυνα και για το μέλλον

Εκτός όμως από τις δικαστικές διεκδικήσεις, η Κυβέρνηση θέλει να διατηρηθεί η σημερινή οικονομική πολιτική ειδικά στο θέμα της σταθερή μείωσης του χρέους και τα επόμενα χρόνια. Για να γίνει κάτι τέτοιο, θα πρέπει να υπάρχει συναίνεση και από την πλειοψηφία των κομμάτων της αντιπολίτευσης, σε ένα συνταγματικό κανόνα , σχετικό με την εξασφάλιση της αποκλιμάκωσης του χρέους. Βεβαίως, όλα θα κριθούν, από την διατύπωση της διάταξης που θα θελήσει να εντάξει στο Σύνταγμα η Κυβέρνηση.

Τούτο με δεδομένο ότι εκτός από την μείωση του χρέους, θα πρέπει η Ελλάδα να μπορεί να κάνει δαπάνες για δημόσιες επενδύσεις, ώστε να κλείσει το παραγωγικό κοινό, το οποίο άνοιξε η πολυετής οικονομική κρίση. Επίσης, θα πρέπει να συνεχιστεί αδιάκοπα η πορεία σύγκλισης των εισοδημάτων με τον μέσο όρο της ΕΕ, καθώς επίσης και της βελτίωσης των παροχών της κοινωνικής πρόνοιας.