Τετάρτη, 04-Φεβ-2026 07:30
Ψηφιακή κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών "με ένα κλικ" και χωρίς δικηγόρο
Του Παναγιώτη Στάθη
Μια απολύτως ψηφιακή διαδικασία γίνεται πλέον η κατάσχεση "εις χείρας τρίτου" (για παράδειγμα, όταν κατάσχονται χρήματα απευθείας από έναν τραπεζικό λογαριασμό), νεα διάταξη του Υπουργείου Δικαιοσύνης που περιλαμβάνεται σε υπό διαβούλευση νομοσχέδιο. Η διάταξη αυτή φέρνει μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο που γίνονται οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί, αφού πλέον θα είναι μια καθαρά ψηφιακή διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι όλα θα γίνονται πλέον ηλεκτρονικά, μέσα από μια πλατφόρμα, με στόχο να τελειώνουν οι υποθέσεις πιο γρήγορα.
Ωστόσο, αυτή η "ψηφιακή ταχύτητα" έχει προκαλέσει αναστάτωση στον νομικό κόσμο αφού πλέον δεν απαιτείται παρουσία δικηγόρου. Έτσι, οι νομικοί παραστάτες προειδοποιούν ότι η απομάκρυνσή τους από τη διαδικασία μπορεί να αποβεί μοιραία για τον απλό πολίτη. Όταν μια κατάσχεση γίνεται αυτόματα και ηλεκτρονικά, υπάρχει ο φόβος ότι ο οφειλέτης δεν θα προλαβαίνει να αμυνθεί νομικά ή ότι θα γίνονται λάθη που δεν θα διορθώνονται εύκολα, αφού δεν θα υπάρχει η φυσική επίβλεψη ενός δικηγόρου. Όπως λένε χαρακτηριστικά, "η ζωή και οι περιουσίες των ανθρώπων δεν είναι ένα κουμπάκι".
Εκτός από τις ψηφιακές κατασχέσεις, το νομοσχέδιο αλλάζει και τους κανόνες στους πλειστηριασμούς, επιτρέποντας σε μεγάλους δανειστές να εισπράττουν χρήματα πιο εύκολα, ενώ παράλληλα βάζει "τελεσίγραφο" σε χιλιάδες εκκρεμείς δίκες: αν δεν προσδιοριστούν μέχρι το τέλος του έτους, οι υποθέσεις αυτές θα διαγράφονται οριστικά. Το μόνο θετικό σημείο που αναγνωρίζουν οι δικηγόροι είναι η κατάργηση ενός παραβόλου (δικαστικό ένσημο) που έπρεπε να πληρώνουν μέχρι τώρα οι πολίτες σε ορισμένες αγωγές, κάτι που θα κάνει τη δικαιοσύνη ελαφρώς φθηνότερη.
Στο κρίσιμο αυτό ζήτημα, που αγγίζει τον πυρήνα της ασφάλειας των περιουσιών των πολιτών, παρεμβαίνουν μέσω αναλύσεων δύο ειδικοί: ο Δικηγόρος Αθηνών και Γενικός Γραμματέας του Επιστημονικού Συνδέσμου Δικηγόρων "Οι Ποινικολόγιοι", Κωνσταντίνος Γώγος, που εξηγεί τους κινδύνους της πλατφόρμας, και ο δικηγόρος Αθηνών και σύμβουλος του ΔΣΑ, Φώτης Γιαννούλας, που περιγράφει πώς αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν την καθημερινή μάχη στα δικαστήρια.
Ο ποινικολόγος Κωνσταντίνος Γώγος αναφέρει για πρώτη φορά "εισάγεται προς διαβούλευση όχι η διάταξη όπως έχει ορισθεί στο σχέδιο νόμου, αλλά το ευχολόγιο για το τι θα ήθελε το Υπουργείο να εισάγει προς ψήφιση στη Βουλή.
Αναφέροντας μία ψηφιακή ροή σε μία πλατφόρμα χωρίς να γνωρίζουμε από ποιον θα κινείται, πως θα γίνεται, τι θα γίνει με τις επιδόσεις, με τις προθεσμίες, με τις υπογραφές, με τα τυπικά στοιχεία, βασικά δεν αναφέρεται απολύτως τίποτα.
Καλείται επομένως ο πολίτης και φυσικά οι εκάστοτε φορείς να επιχειρηματολογήσουν στη διαβούλευση όχι για ένα σχέδιο διάταξης αλλά για την επιθυμία και την ευχή, του τι θα θέλαμε να αλλάξουμε. !!!!!
Από εκεί και πέρα τίθεται ένα τεράστιο ζήτημα στην πρόσβαση των εκάστοτε επαγγελματιών που τηρούν αυτή τη στιγμή τα εχέγγυα της διαδικασίας της κατάσχεσης εις χείρας τρίτου ή αν αυτοί με τη δικαιολογία της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης θα παραγκωνισθούν.
Και μιλάμε φυσικά για τους Δικηγόρους και τους Δικαστικούς Επιμελητές που όπως η ιστορία εδώ και δεκαετίες έχει δείξει μπορούν και έχουν πετύχει ο θεσμός να λειτουργεί.
Σε κάθε περίπτωση είναι κρίσιμο να διάδικος να γνωρίζει την κατάσχεση και να μπορεί νομικά εντός των προθεσμιών να αμυνθεί. Δεν είναι ένα κουμπάκι η ζωή και οι περιουσίες των ανθρώπων!!!"
Ο σύμβουλος του ΔΣΑ Φώτης Γιαννούλας, αναφέρει πως "προ της ανάρτησης του νομοσχεδίου στην δημόσια διαβούλευση πληροφορηθήκαμε την πρόθεση του Υπουργείου, πέραν της "διόρθωσης ημαρτημένων" να προχωρήσει και σε άλλες, νέες αλλαγές του ΚΠολΔ (αν και όχι εκτενείς), χωρίς διάλογο και προηγούμενη επεξεργασία, προφανώς κατ’ αποδοχή αιτημάτων άλλων (θεσμικών) παραγόντων. Μετά την πίεση που ασκήσαμε, οι περισσότερες προτεινόμενες νέες αλλαγές αποσύρθηκαν από το κείμενο που ανέβηκε στην δημόσια διαβούλευση.
Παραμένουν όμως 3 νέες ρυθμίσεις, που δεν αποτελούν τεχνικές διορθώσεις, αλλά εισαγωγή νέων κανόνων: (α) Αλλαγή στον τρόπο επιβολής αναγκαστικής κατάσχεσης εις χείρας τρίτου με τρόπο που θέτει ζητήματα ως προς την συμμετοχή των δικηγόρων στην νέα διαδικασία, (β) Δυνατότητα είσπραξης πλειστηριάσματος παρά την προσβολή του πίνακα κατάταξης με εγγυητική επιστολή μόλις 20% του ποσού της κατάταξης και (γ) πρόβλεψη υποχρέωσης προσδιορισμού των εκκρεμών (μη προσδιορισμένων) εφέσεων και αιτήσεων αναιρέσεως μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους, ενώ σε διαφορετική περίπτωση οι δίκες των σχετικών ένδικων μέσων καταργούνται.
Όσον αφορά στο ζήτημα της αναγκαστικής κατάσχεσης εις χείρας τρίτου, η παραγκώνιση του δικηγόρου είναι εντελώς άστοχη και επιζήμια και εκτιμώ ότι στο τέλος αυτό θα διορθωθεί. Η στόχευση περί αποδικαστηριοποίησης της λειτουργίας του συστήματος των δηλώσεων τρίτων είναι ορθή, αλλά μπορεί να προχωρήσει με παράλληλη διατήρηση του ρόλου του δικηγόρου, που είναι ιδιαιτέρως αναγκαίος λόγω και της συνθετότητας (πολλές φορές) των κατασχέσεων απαιτήσεως".