Το ΕΣΥ στην εποχή της ψηφιακής υγείας: Από την διαχείριση της κρίσης στην σύγχρονη φροντίδα υγείας

Του Νίκου Παγώνη*

Το Εθνικό Σύστημα Υγείας δεν βρίσκεται απλώς σε φάση βελτίωσης· βρίσκεται σε φάση ιστορικού μετασχηματισμού. Και ο μετασχηματισμός αυτός δεν αφορά μόνο αριθμούς, υποδομές ή οργανωτικές ρυθμίσεις, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο το κράτος αντιλαμβάνεται τον ασθενή: όχι ως "περιστατικό", αλλά ως πολίτη που δικαιούται γρήγορη, ποιοτική και διαφανή φροντίδα. Πρόκειται για έναν μετασχηματισμό που δεν αποτυπώνεται μόνο σε στατιστικούς δείκτες και αριθμούς, αλλά στον τρόπο με τον οποίο το κράτος επαναπροσδιορίζει τη σχέση του με τον πολίτη και τον ασθενή.

Η βελτίωση του ΕΣΥ οφείλεται αναμφίβολα στην αυταπάρνηση των γιατρών, των νοσηλευτών και του διοικητικού προσωπικού. Όμως, εξίσου καθοριστικός είναι ένας άλλος παράγοντας: η αξιοποίηση της τεχνολογίας ως εργαλείου δικαιοσύνης, αποτελεσματικότητας και ανθρωπιάς στο σύστημα υγείας. Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη επέλεξε να αντιμετωπίσει το ΕΣΥ όχι ως ένα αμετάβλητο διοικητικό σχήμα, αλλά ως ένα ζωντανό σύστημα που χρειάζεται βαθιές μεταρρυθμίσεις, τεχνολογικά εργαλεία και πολιτική βούληση. Και αυτή η επιλογή αρχίζει πλέον να παράγει μετρήσιμα αποτελέσματα. Οι άνθρωποι του ΕΣΥ –γιατροί, νοσηλευτές, διοικητικοί– παραμένουν η ψυχή του συστήματος. Όμως, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η προσπάθειά τους ενισχύεται από μια στρατηγική που αξιοποιεί την ψηφιακή τεχνολογία ως μοχλό ισότητας, αποτελεσματικότητας και διαφάνειας.

Τα στοιχεία του 2025 είναι ενδεικτικά. Η μείωση κατά 29% του συνολικού αριθμού ασθενών στην Ενιαία Λίστα Χειρουργείων, καθώς και η εντυπωσιακή μείωση κατά 52% των ασθενών με αναμονή άνω των τεσσάρων μηνών, δεν είναι απλώς επιτυχίες διοικητικού χαρακτήρα. Είναι η απόδειξη ότι, όταν το σύστημα οργανώνεται με ψηφιακά εργαλεία και σαφή δεδομένα, η αναμονή παύει να είναι μια παγιωμένη κατάσταση και γίνεται πρόβλημα που μπορεί να λυθεί. Η λύση έρχεται ως αποτέλεσμα οργανωτικών και τεχνολογικών επιλογών.

Εμβληματικό παράδειγμα αυτής της νέας φιλοσοφίας αποτελεί το ηλεκτρονικό "βραχιολάκι" στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών. Ένα απλό QR code μετατρέπεται σε ψηφιακή ταυτότητα του ασθενούς, επιτρέποντας την παρακολούθηση της πορείας του σε πραγματικό χρόνο, τη διαφάνεια στη σειρά προτεραιότητας και την αντικειμενική καταγραφή του χρόνου αναμονής. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό: μείωση άνω του 65% του μέσου χρόνου αναμονής στις εφημερίες. Πρόκειται για μια τεχνολογική καινοτομία που δεν βελτιώνει απλώς τη λειτουργία των νοσοκομείων, αλλά αναβαθμίζει την ποιοτική φροντίδα του ασθενούς. Καθοριστική στην συνολική ποιοτική αναβάθμιση υπήρξε τόσο η συμβολή των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων όσο και η αύξηση των πρωινών τακτικών χειρουργείων.

Όπως έχει τονίσει ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, το ηλεκτρονικό "βραχιολάκι" αποτελεί μόνο την αρχή ενός ευρύτερου ψηφιακού οικοσυστήματος υγείας. Η επόμενη φάση αυτού του ψηφιακού μετασχηματισμού είναι ακόμη πιο φιλόδοξη. Μέσω της εφαρμογής MyHealth, ο πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων τον χρόνο αναμονής σε κάθε νοσοκομείο και να επιλέγει, κατά την κρίση του, πού θα απευθυνθεί. Για πρώτη φορά, ο ασθενής παύει να είναι παθητικός αποδέκτης της γραφειοκρατίας και μετατρέπεται σε ενεργό χρήστη ενός ψηφιακού συστήματος υγείας, αποκτώντας έναν σημαντικό βαθμό ελευθερίας και ελέγχου που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε αδιανόητος για το δημόσιο σύστημα υγείας.

Παράλληλα, η ψηφιακή μεταρρύθμιση συνοδεύεται από ουσιαστικές επενδύσεις στις υποδομές καθώς και στον τρόπο οργάνωσης της ιατρικής πράξης. Η ανακαίνιση των χειρουργείων του νοσοκομείου "Άγιος Σάββας", με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, δεν αποτελεί απλώς ένα έργο κτιριακής αναβάθμισης. Είναι μια επένδυση στη δυνατότητα του ΕΣΥ να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σύγχρονης ογκολογικής φροντίδας, μειώνοντας τις αναμονές και αυξάνοντας την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Οι χειρουργικές αίθουσες αυξάνονται από 5 σε 11 και ενισχύεται δραστικά η δυνατότητα του ΕΣΥ να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σύγχρονης ογκολογικής φροντίδας. 

Η πολιτική επιλογή της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και η μεταρρυθμιστική επιμονή του Άδωνι Γεωργιάδη συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα: το ΕΣΥ αρχίζει να λειτουργεί ως ένα σύγχρονο, ψηφιακά υποστηριζόμενο σύστημα φροντίδας, όπου η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο, ούτε τον συνθλίβει, αλλά τον ενισχύει, αφαιρώντας από τις εξισώσεις υγείας προβλήματα.

Το ΕΣΥ περνά από τη λογική της διαχείρισης της έλλειψης στη λογική της αξιοποίησης της γνώσης και της τεχνολογίας. Βεβαίως, ο δρόμος δεν είναι χωρίς εμπόδια. Οι ανισότητες, οι ελλείψεις και οι δυσλειτουργίες δεν εξαφανίζονται με μια εφαρμογή ή ένα QR code. Όμως, η κατεύθυνση είναι σαφής: η υγεία του 21ου αιώνα δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην αυτοθυσία των ανθρώπων της, αλλά πρέπει να στηρίζεται και στην ευφυή αξιοποίηση της τεχνολογίας. 

Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό πολιτικό και κοινωνικό μήνυμα της εποχής μας: ότι ένα δημόσιο σύστημα υγείας μπορεί να είναι ταυτόχρονα καθολικό, ανθρώπινο και ψηφιακά προηγμένο. Ότι η τεχνολογία, όταν συνδυάζεται με πολιτική βούληση, μπορεί να μετατρέψει την αγωνία της αναμονής σε εμπιστοσύνη και την αβεβαιότητα σε ασφάλεια.

*Πρώην Υποδιοικητής e-ΕΦΚΑ