Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Κατερίνας Μουσελίμη και του Πέτρου Παπαπέτρου*
Η μισθοδοσία έχει πάψει εδώ και καιρό να αποτελεί μια τυπική, εσωτερική διαδικασία που "κλείνει" στο τέλος του μήνα. Σήμερα βρίσκεται στο επίκεντρο ενός καθεστώτος διαρκούς ψηφιακής επιτήρησης, όπου κάθε απόκλιση καταγράφεται, διασταυρώνεται και αξιολογείται σε πραγματικό χρόνο.
Δεν πρόκειται απλώς για αυστηρότερο πλαίσιο, αλλά για αλλαγή φιλοσοφίας: η μισθοδοσία δεν συγχωρεί κενά, δεν αντέχει πρόχειρες λύσεις και δεν επιτρέπει πλέον ανοχές. Σε ένα περιβάλλον όπου το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και η Ψηφιακή Κάρτα λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα ελέγχου, η συμμόρφωση παύει να είναι θεωρητική έννοια και μετατρέπεται σε καθημερινό ζητούμενο.
Από τη δήλωση στον διαρκή έλεγχο
Το πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ δεν περιορίζεται πλέον στην καταγραφή προσλήψεων και αποχωρήσεων. Παρακολουθεί δηλωμένα ωράρια, αλλαγές βαρδιών, ευέλικτα σχήματα απασχόλησης, τροποποιήσεις συμβάσεων και ετήσιες καταστάσεις προσωπικού, που υποβάλλονται υποχρεωτικά ηλεκτρονικά.
Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, όπως θεσπίστηκε με το άρθρο 74 του ν. 4808/2021, συνδέει την πραγματική παρουσία του εργαζόμενου με τα στοιχεία του ΕΡΓΑΝΗ. Στην πράξη λειτουργεί ως μηχανισμός άμεσου ελέγχου: κάθε ασυμφωνία μεταξύ δηλωμένου και πραγματικού χρόνου εργασίας δημιουργεί ελεγκτικό ίχνος χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.
Το πραγματικό κόστος των λαθών στη μισθοδοσία
Στο νέο αυτό περιβάλλον, τα λάθη στη μισθοδοσία δεν είναι ουδέτερα. Ένα μη δηλωμένο μεταβαλλόμενο ωράριο, μια λανθασμένη υπερωρία ή μια ασυνέπεια μεταξύ Ψηφιακής Κάρτας και ΕΡΓΑΝΗ μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμα, πρόσθετες ασφαλιστικές επιβαρύνσεις και διορθωτικές δηλώσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι τα πρόστιμα της Επιθεώρησης Εργασίας δεν εκπίπτουν φορολογικά. Το πραγματικό τους κόστος, επομένως, είναι σημαντικά υψηλότερο από το ονομαστικό και συχνά συνοδεύεται από διατάραξη της καθημερινής λειτουργίας της επιχείρησης.
Εστίαση και τουρισμός: οι κλάδοι χωρίς περιθώρια σφάλματος
Οι επιχειρήσεις εστίασης και τουρισμού βρίσκονται διαχρονικά στο επίκεντρο των ελέγχων. Κυλιόμενα ωράρια, εποχικότητα, μεταβαλλόμενες βάρδιες, υπερωρίες και υψηλή κινητικότητα προσωπικού δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένης πολυπλοκότητας.
Σε περιοχές έντονης τουριστικής δραστηριότητας, όπως η Μύκονος, οι έλεγχοι είναι συστηματικοί και εξονυχιστικοί. Εκεί αποδεικνύεται στην πράξη ότι η απλή τήρηση τύπων δεν αρκεί. Απαιτείται οργανωμένο σύστημα μισθοδοσίας, συνεχής παρακολούθηση και ουσιαστική γνώση του εργατικού και ασφαλιστικού πλαισίου.
Η αυταπάτη του "ενός ατόμου στη μισθοδοσία"
Πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τη μισθοδοσία ως έργο που μπορεί να καλυφθεί από ένα μόνιμο εσωτερικό στέλεχος. Στην πράξη, όμως, ένα άτομο στη μισθοδοσία ισοδυναμεί με κανένα σύστημα.
Απουσία, ασθένεια, αποχώρηση ή απλή αδυναμία παρακολούθησης των συνεχών αλλαγών της νομοθεσίας δημιουργούν κενά που δεν φαίνονται άμεσα, αλλά αποκαλύπτονται βίαια στον έλεγχο. Η αγορά έμπειρων στελεχών μισθοδοσίας είναι πλέον εξαιρετικά περιορισμένη, ενώ το κόστος διατήρησής τους αυξάνεται διαρκώς.
Η εξωτερική ανάθεση ως υποκατάσταση στελεχών και διαχείριση ρίσκου
Η ανάθεση της μισθοδοσίας σε εξειδικευμένο εξωτερικό πάροχο δεν αποτελεί απλώς επιλογή κόστους. Λειτουργεί ως υποκατάσταση μόνιμων στελεχών με οργανωμένη ομάδα, προσφέροντας συνέχεια, εφεδρείες και πολλαπλά επίπεδα ελέγχου.
Η επιχείρηση αποκτά πρόσβαση σε συσσωρευμένη εμπειρία, γνώση σύνθετων περιπτώσεων και πραγματική τριβή με ελέγχους, χωρίς να εξαρτάται από ένα και μόνο πρόσωπο. Παράλληλα, διασφαλίζεται αυξημένο επίπεδο εχεμύθειας, μέσα από τυποποιημένες διαδικασίες και σαφή διαχωρισμό ρόλων.
Όταν η εμπειρία μετριέται στο αποτέλεσμα
Η διαχείριση μισθοδοσίας σε περιβάλλον πλήρους σεζόν, με εκατοντάδες ή και χιλιάδες εργαζόμενους, δεν αφήνει περιθώρια για αυτοσχεδιασμούς. Εκεί η εμπειρία δεν αποδεικνύεται θεωρητικά, αλλά μέσα από το αποτέλεσμα των ελέγχων.
Η πρόληψη παραβάσεων δεν είναι ζήτημα τύχης. Είναι αποτέλεσμα σωστής οργάνωσης, συνέπειας, εφεδρειών και καθημερινής παρουσίας δίπλα στην επιχείρηση. Σε αυτό το επίπεδο κρίνεται και η πραγματική αξία της εξειδίκευσης στη μισθοδοσία.
Μισθοδοσία ως μηχανισμός προστασίας της επιχείρησης
Σήμερα η μισθοδοσία λειτουργεί ως μηχανισμός άμυνας απέναντι στον κανονιστικό κίνδυνο. Η ακρίβεια, η έγκαιρη υποβολή, η πλήρης κατανόηση των ειδικών ρυθμίσεων κάθε κλάδου και η συνεχής προσαρμογή στο μεταβαλλόμενο πλαίσιο δεν αποτελούν πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση βιώσιμης λειτουργίας.
Συμπέρασμα
Καθώς τα πληροφοριακά συστήματα διασυνδέονται και οι έλεγχοι αυτοματοποιούνται, η εποχή των ανοχών έχει πράγματι τελειώσει. Οι επιχειρήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τη μισθοδοσία ως δευτερεύουσα διαδικασία εκτίθενται σε κινδύνους που δεν είναι πλέον αόρατοι.
Αντίθετα, όσες επενδύουν σε εμπειρία, οργάνωση και συνέπεια μετατρέπουν τη μισθοδοσία από σημείο αβεβαιότητας σε παράγοντα σταθερότητας. Και σε ένα περιβάλλον διαρκούς ελέγχου, αυτή η σταθερότητα είναι ίσως το σημαντικότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.
H Κατερίνα Μουσελίμη είναι Μέτοχος & Διευθύνουσα Σύμβουλος της ARTION ΜΥΚΟΝΟΥ ΑΕ.
O Πέτρος Παπαπέτρος είναι Partner, Διευθυντής του Τμήματος Μισθοδοσίας του Ομίλου ARTION.
Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Πουρνάρα 9 Μαρούσι|+30 210 6009062| www.artion.gr).