Πρέπει να σταματήσει η γελοιοποίηση της πολιτικής

Του Λέανδρου Ρακιντζή

Έχει αποδειχθεί διαχρονικά ότι δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο για τη δημοκρατική διακυβέρνηση ενός κράτους από τη γελοιοποίηση της πολιτικής ζωής και των πολιτικών, γιατί έτσι κλονίζεται η εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα των πολιτικών να κυβερνήσουν και στην αξιοπιστία των θεσμών. Υπάρχουν ιστορικά παραδείγματα, ακόμα και για τη χώρα μας, ότι πριν από κάθε συνταγματική εκτροπή προηγήθηκε μια περίοδος πολιτικής αστάθειας και κοινωνικών αναταραχών με γελοιοποίηση των πολιτικών.

Κλασικό παράδειγμα αποτελεί η εποχή που όλοι αποκαλούσαν ειρωνικά τον Πρωθυπουργό της αποστασίας Αθανασιάδη-Νόβα, σοβαρό πολιτικό και λογοτέχνη, ως "Γαργάλα τα", γιατί του αποδίδονταν ο στίχος ποιήματος "Ήταν τα στήθια της άσπρα σαν τα γάλατα και μού λέγε γαργάλατα", και στη συνέχεια προέκυψε η "Χούντα" των Συνταγματαρχών. Σε παλιότερα χρόνια, εξαιτίας της γελοιοποίησης στη χώρα μας και σε άλλες χώρες, πολύ αξιόλογα άτομα με ευοίωνες προοπτικές για πολιτική σταδιοδρομία αποτύγχαναν ως πολιτικοί ή, από το φόβο της γελοιοποίησης, απείχαν της πολιτικής.

Σαφώς διαφέρει η πολιτική σάτιρα από τη διακωμώδηση και γελοιοποίηση, που είναι η πράξη κατά την οποία καθιστάς κάποιον γελοίο αντικείμενο χλευασμού, ενώ πολιτική σάτιρα είναι ένα μέσο κριτικής και σχολιασμού των πολιτικών γεγονότων, προσώπων και θεσμών μέσω του χιούμορ, του ειρωνικού λόγου και της γελοιογραφίας, με στόχο την ανάδειξη του παραλόγου και τον επηρεασμό της κοινής γνώμης.

Ιδιαίτερα στη χώρα μας, έχουμε πλούσια παράδοση στη σάτιρα με τις πολιτικές γελοιογραφίες και τις θεατρικές επιθεωρήσεις. Οι πολιτικοί, στο κυνήγι της δημοσιότητας που είναι το οξυγόνο της πολιτικής επιβίωσης, επιδιώκουν να είναι τα πρόσωπα της πολιτικής γελοιογραφίας, όπως έλεγε ο "Φωκ", ο γελοιογράφος της εφημερίδας "Το Βήμα", που παραπονιόταν όταν αργούσε να τους γελοιογραφήσει.

Η διακωμώδηση του πολιτικού αντιπάλου είναι ένα διαχρονικό και παγκόσμιο εργαλείο στον αγώνα για την κατάκτηση και νομή της εξουσίας. Παλιότερα, που το κυριότερο μέσο επικοινωνίας του πολιτικού με τους ψηφοφόρους ήταν οι δημόσιες συγκεντρώσεις κυρίως σε ανοιχτούς χώρους, όπου ο πολιτικός με την ομιλία του έκθετε το πρόγραμμά του και έδινε υποσχέσεις, η γελοιοποίηση γίνονταν επί τόπου με κραυγές, συνθήματα και ερωτήσεις που φώναζαν όλοι μαζί.

Στη σημερινή εποχή, με την ταχύτητα της πληροφορίας και της εικόνας και τα διάφορα μέσα διάδοσής τους, ιδίως το διαδίκτυο και τα σχόλια σ’ αυτό, η γελοιοποίηση γίνεται σε χρόνο μηδέν, χωρίς να μπορεί ο θιγόμενος να αμυνθεί και να ανασκευάσει τα γεγονότα, αρκεί αυτά να φαίνονται αληθοφανή. Η πληθώρα όμως ψευδών πληροφοριών και οι υπερβολές έχουν δημιουργήσει ένα μιθριδατισμό στους πολίτες, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι να διασκεδάζουν διαβάζοντάς τα, χωρίς σοβαρή επιρροή στις εκλογικές τους προτιμήσεις.

Η διακωμώδηση όμως του πολιτικού αντιπάλου, για να έχει αποτελέσματα, πρέπει να ασκηθεί τη κατάλληλη στιγμή και με προβολή καταστάσεων που μπορούν να τον γελοιοποιήσουν, γιατί πολλές φορές η προσπάθεια μπορεί να γυρίσει σαν μπούμερανγκ και να τον καταστήσει συμπαθή με ανθρώπινα πάθη, έτσι και να προκαλέσει αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Δεν νομίζω ότι η Unfair αποκάλυψη του Ν. Καραχάλιου, ότι κατόπιν συμβουλής Σύριας αστρολόγου η κ. Μ. Καρυστιανού ματαίωσε την ίδρυση κόμματος με τίτλο "Το Κύμα", έβλαψε σοβαρά τη δημοτικότητά της, όπως και οι πληροφορίες για οικογενειακές καταστάσεις της ίδιας.

Αντίθετα, πιστεύω ότι προκάλεσαν τη συμπάθεια μιας σοβαρής μειοψηφίας ατόμων που ψάχνονται για διέξοδο από πολιτικό τέλμα για μια γυναίκα με προσόντα, που έχασε το παιδί της με τραγικές συνθήκες και που κάνει πολιτικό αγώνα έξω από τα παλιά πολιτικά κόμματα. Δεν γνωρίζω τη κ. Καρυστιανού, ούτε το πρόγραμμα της πολιτικής κίνησης που δήλωσε ότι θα ιδρύσει, ούτε τις δυνατότητές της, αλλά μου έκανε εντύπωση η προσπάθεια ορισμένων κύκλων να την γελοιοποιήσουν, που σημαίνει ότι η κίνησή της ενέπνευσε φόβο σε κάποιους ότι στο πολιτικό παιχνίδι μπαίνει ένα νέο πρόσωπο με προοπτικές.

*Αρεοπαγίτης ε.τ.