Δημήτρης Δασκαλόπουλος: "Και τα έργα της συλλογής μου, χαρίζονται στους..."

Του Αντώνη Κυριαζάνου

Για όσους είχαν ήδη επισκεφτεί το Καπνεργοστάσιο της οδού Λένορμαν 218, όσο διαρκούσε η μεγαλειώδης έκθεση του ΝΕΟΝ, με τίτλο "Πύλες" και με μια πληθώρα έργων από τη συλλογή του Δημήτρη Δασκαλόπουλου να γεμίζουν τις κυψέλες του,  η επιστροφή στον ίδιο χώρο, το μεσημέρι της Τετάρτης 13 Απριλίου, δημιουργούσε μια παράξενη αίσθηση καθώς έβλεπαν το αίθριο  "γυμνό" από τα αναπάντεχα έργα που το κοσμούσαν λίγους μήνες πριν, όπως η εντυπωσιακή κουρτίνα της Μαρίας Λοϊζίδου. Ήταν εδώ που μας καλούσε ξανά ο γνωστός συλλέκτης, όμως, τώρα υπήρχε διάχυτη η αίσθηση της  αναμονής μιας μεγάλης είδησης. Ήταν η λιτή πρόσκληση του Δημήτρη Δασκαλόπουλου χωρίς πολλές πληροφορίες, που κάτι άφηνε να εννοηθεί. Αλλά και η παρουσία του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη που  επέτεινε  αυτή την αδημονία. Και ναι, όταν ο γνωστός επιχειρηματίας και από το 1994 συλλέκτης έργων σύγχρονης τέχνης διεθνούς πλέον εμβέλειας, πήρε τον λόγο, ανακοίνωσε αυτό που όλοι υποψιαζόμασταν. Ένα σημαντικό μέρος της συλλογής του, το δώριζε σε τέσσερα σημαντικά  μουσεία: Το δικό μας ΕΜΣΤ, που ξεκίνησε πριν λίγες μέρες με την Κατερίνα Γρέγου στο τιμόνι του, να πλουτίζεται κατά 140  και πλέον έργα από τη συλλογή Δασκαλόπουλου και εκτός Ελλάδος, περίπου 100  έργα σε κοινή δωρεά  στα  γνωστά σε όλο τον κόσμο Guggenheim και MCA Chicago καθώς  και 110 για την πασίγνωστη και σημαντική Tate Gallery του Λονδίνου.

Περιττό βέβαια να πούμε ότι οι υπόγραφες των έργων είναι οι πλέον διάσημες και καθιερωμένες και τις παραθέτουμε, κατά αλφαβητική σειρά: Marina Abramović, Kutluğ Ataman, Matthew Barney, Louise Bourgeois, Βλάσης Κανιάρης, Helen Chadwick, Paul Chan, Bruce Conner, Abraham Cruzvillegas, Robert Gober, David Hammons, Mona Hatoum, Isaac Julien, Γιάννης Κουνέλλης, Στάθης Λογοθέτης, Sarah Lucas, Paul McCarthy, Steve McQueen, Ana Mendieta, Marisa Merz, Annette Messager, Wangechi Mutu, Ernesto Neto, Rivane Neuenschwander, Cornelia Parker, Pipilotti Rist, Dieter Roth, Doris Salcedo, Kiki Smith, Paul Thek. Με την σημείωση ότι ένα έργο της Bourgeois, μια γιγαντιαία αράχνη, βρίσκεται στο Πάρκο του Κέντρου Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και ήρθε στη χώρα μας, με τη συνεργασία του ΚΠΙΣΝ και του ΝΕΟΝ.

Στην ομιλία του ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος τόνισε ότι ποτέ δεν ένιωσε συλλέκτης. "αυτή η έννοια δεν με εκφράζει" είπε χαρακτηριστικά, καθώς ποτέ δεν σκέφτηκε ούτε την αποθήκευση πλούτου, που συχνά αποφέρει μια συλλογή ή η δημιουργία υπεραξίας, που επίσης συχνά είναι ταυτισμένη με την έννοια της συλλογής. Λάτρευε την τέχνη, κι αυτό τον έκανε να ταξιδέψει σε μουσεία και μνημεία σ' όλο τον κόσμο, να γνωρίσει καλλιτέχνες, να βοηθήσει μουσεία και ιδρύματα με τις γνώσεις του, να ιδρύσει το ΝΕΟΝ, που προώθησε τη συλλογή του με ένα πλήθος εκθέσεων. Αισθάνθηκε περισσότερο θεματοφύλακας παρά ιδιοκτήτης. Και βέβαια μέσα από αυτή την αντίληψη, όπως  δήλωσε, "η τέχνη αποκτά νόημα μόνο μέσα από την επαφής της με το κοινό".

Τα συγκεκριμένα μουσεία τα επέλεξε για τη δωρεά του επειδή έχουν όλα τα εχέγγυα να την προστατεύσουν, να την προβάλουν, να την συντηρήσουν, να την προωθήσουν με ποικίλους τρόπους. Η δωρεά αυτή δεν έγινε "αναίμακτα", αφού αποχωρίζεται τα συγκεκριμένα έργα με όλα εκείνα τα ανάμικτα αισθήματα του χωρισμού, νιώθει όμως ότι η συλλογή του, με αυτή την πράξη, δικαιώνεται αφού έχει πλέον ολοκληρώσει γι' αυτόν την έκφρασή της.

Είναι περιττό να πούμε ότι η αναγγελία αυτή καλύφθηκε από ένα παρατεταμένο και θερμό χειροκρότημα που εμφανώς συγκίνησε και τον ομιλητή και τους παρευρισκόμενους.

Σε ανάλογο τόνο, μίλησε και ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, που παραβρέθηκε στην αναγγελία της δωρεάς, ευχαριστώντας φυσικά τον διεθνή συλλέκτη και ευχόμενος η πράξη του αυτή να βρει και άλλος μιμητές.

Ευχαριστίες και θετικά σχόλια, προστέθηκαν φυσικά και από την Υπουργό Πολιτισμού κ. Μενδώνη, την Κατερίνα Γρέγου του ΕΜΣΤ αλλά και από τους άλλος παρευρισκόμενους των μουσείων:  Την Madeleine Grynsztejn, Διευθύντρια Pritzker του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Σικάγο, την Δρ. Maria BalshawCBE, Διευθύντρια της Tate, τον Richard Armstrong, Διευθυντή του Μουσείου και Ιδρύματος Solomon R. Guggenheim. Και βέβαια, ως επίλογο, στον ίδιο χώρο, θα εκτεθούν προσεχώς κάποια από τα έργα της δωρεάς, έναν χώρο εντυπωσιακό και φιλόξενο που ανήκει στη Βουλή αφού σε κάποιους ορόφους του λειτουργούν γραφεία της.

Ήταν μια καλή σύζευξη, αυτή η συνεργασία ΝΕΟΝ και Βουλής και ο παρευρισκόμενος Πρόεδρος της Βουλής κ. Τασούλας υπήρξε ένθερμος επισκέπτης της έκθεσης όσο διαρκούσε, πηγαίνοντας, όπως μας αποκάλυψε ο ίδιος, ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος 12 φορές. Για πολιτικό είναι έξω από τα αναμενόμενα αλλά ο κ. Τασούλας είχε ήδη δώσει για εμάς, τις ανάλογες "εξετάσεις”. Πριν χρόνια, το 2014 και ως Υπουργός Πολιτισμού, είχε ταξιδέψει με το γκρουπ των δημοσιογράφων, ως κοινός θνητός, στο καράβι και το πούλμαν που μας πήγε στην Άνδρο, για τα εγκαίνια του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης με έργα της Σοφίας Βάρη.

Ο επίλογος πάντως ανήκει στην δωρεά. Ραντεβού λοιπόν στο Καπνεργοστάσιο για να "αποχαιρετήσουμε” τα έργα της συλλογής Δασκαλόπουλου που θα πάνε στα ξένα μουσεία. Τα υπόλοιπα έργα, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, της οδού Καλλιρόης. Στην καρδιά της Αθήνας.

Διαβάστε ακόμη: 

* Στην εκδήλωση για τη Δωρεά της Συλλογής Δ. Δασκαλόπουλου ο Κ. Μητσοτάκης