Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 13-Ιαν-2020 11:49

    Πώς ο Μαραθώνας…ξεδίψασε την Αθήνα

    Πώς ο Μαραθώνας…ξεδίψασε την Αθήνα
    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Ενενήντα χρόνια πίσω μεταφέρει τον επισκέπτη η…χρονομηχανή της έκθεσης της ΕΥΔΑΠ με αντικείμενο την ιστορία του νερού της Αθήνας και του Φράγματος του Μαραθώνα, η οποία φιλοξενείται, με ελεύθερη είσοδο, στο Κέντρο Πολιτισμού "Ελληνικός Κόσμος" (Πειραιώς 254, Ταύρος), από τις 12 Νοεμβρίου 2019 έως τις 7 Φεβρουαρίου 2020. Αφορμή της έκθεσης είναι η συμπλήρωση 90 χρόνων (1929-2019) από τα εγκαίνια των έργων κατασκευής του Φράγματος Μαραθώνα, καθώς και της τεχνητής Λίμνης του Μαραθώνα. Μάλιστα, το Φράγμα είναι επενδεδυμένο με πεντελικό μάρμαρο, ιδιαιτερότητα που το καθιστά μοναδικό σε παγκόσμιο επίπεδο.

    Τα προβλήματα λειψυδρίας

    Η Αθήνα αντιμετώπιζε έντονα προβλήματα λειψυδρίας από την αρχαιότητα. Τα επιφανειακά νερά ήταν πάντα λιγοστά και η υδροδότηση της πόλης γινόταν συνήθως από πηγές και πηγάδια. Παράλληλα, υπήρχαν πολλές κρήνες διάσπαρτες μέσα στην πόλη, όπως και πλήθος δεξαμενών, στις οποίες συγκεντρωνόταν βρόχινο νερό.

    Από τα γνωστότερα αρχαία υδραγωγεία ήταν το Πεισιστράτειο, που κατασκευάστηκε από τον τύραννο Πεισίστρατο το 530 π.Χ. και αντλούσε νερό από τις πηγές του Υμηττού. Όμως, το σημαντικότερο έργο για την υδροδότηση της Αθήνας ήταν το Αδριάνειο Υδραγωγείο που κατασκευάστηκε από το 134 μ.Χ. έως και το 140 μ.Χ. από τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Ανδριανό. Το Αδριάνειο Υδραγωγείο ξεκινούσε από τους πρόποδες της Πάρνηθας και κατέληγε στο Λυκαβηττό, όπου και κατασκευάστηκε η Αδριάνειος Δεξαμενή.

    Το Αδριάνειο Υδραγωγείο και η Δεξαμενή λειτούργησαν, υδροδοτώντας την περιοχή της Αθήνας μέχρι την εποχή της Τουρκοκρατίας. Τότε πια το Υδραγωγείο εγκαταλείφτηκε, με αποτέλεσμα να πέσουν τα σαθρά τοιχώματά του. Υπ’ αυτές τις συνθήκες, οι Αθηναίοι κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας στράφηκαν στην κατασκευή πηγαδιών στα σπίτια τους.

    Το Φράγμα

    Με το τέλος του του Ά Παγκοσμίου Πολέμου και τη λήξη του Εθνικού Διχασμού, η υδροδότηση της Αθήνας αποτελούσε επιτακτική ανάγκη. Μετά τη μικρασιατική καταστροφή και την αύξηση του πληθυσμού της Αθήνας, δημιουργήθηκαν νέες ανάγκες.

    Η λύση έρχεται στις 23 Δεκεμβρίου 1924, με την υπογραφή της Σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου, της Αμερικανικής Εταιρείας ULEN και της Τράπεζας Αθηνών, όπου και ξεκινά περί το 1925 η κατασκευή των πρώτων σύγχρονων έργων ύδρευσης στην περιοχή της Πρωτεύουσας.

    Σύμφωνα με τη σύμβαση η ULEN αναλάμβανε την κατασκευή, τη συντήρηση και εκμετάλλευση των έργων ύδρευσης Αθηνών, Πειραιώς και Περιχώρων.  Για την εκμετάλλευση των έργων ιδρύθηκε η Ανώνυμος Εταιρεία των Υδάτων των Πόλεων Αθηνών- Πειραιώς και Περιχώρων (ΑΕΕΥ).

    Το πρώτο μεγάλο έργο ήταν η κατασκευή του Φράγματος του Μαραθώνα (1926 – 1929). Το Φράγμα είναι επενδεδυμένο με πεντελικό μάρμαρο, ιδιαιτερότητα που το καθιστά μοναδικό σε παγκόσμιο επίπεδο!

    Έχει ύψος 54 μέτρα, μήκος 285 μέτρα. Εσωτερικά αποτελείται από σκυρόδεμα, το οποίο είναι φτιαγμένο με θραυσμένο μάρμαρο, τσιμέντο και ηφαιστειακή τέφρα. Η κατασκευή του Φράγματος δημιούργησε την τεχνητή Λίμνη του Μαραθώνα, στο σημείο της συμβολής των χειμάρρων Χαράδρου και Βαρνάβα, χωρητικότητας 44.000.000 κ.μ. νερού.

    Πώς το Φράγμα "ξεδίψασε" την Αθήνα

    1) Η Αθήνα κυριολεκτικά διψούσε πριν την κατασκευή του Φράγματος

    Η εικόνα της Αθήνας και του Πειραιά πριν την κατασκευή του Φράγματος και ιδίως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ανήκει στις ζοφερές στιγμές της ιστορίας αυτής. Οι χιλιάδες πρόσφυγες που έφτασαν στην πρωτεύουσα διψούσαν και η ύδρευση της εποχής ήταν προβληματική. Αξίζει μόνο να σημειώσουμε ότι το 1921 οι κάτοικοι Αθηνών, Πειραιά και προαστίων ήταν περίπου 450.000 – και μόλις το 9,5% των κτηρίων ήταν υδροδοτούμενα – ενώ το 1928, ο αριθμός αυτός "άγγιξε" τις 800.000.

    2) Μέχρι το 1929 το νερό έφτανε κυρίως στην πόλη μέσω του Αδριάνειου Υδραγωγείου

    Από τη σύσταση του ελληνικού κράτους μέχρι την κατασκευή του Φράγματος του Μαραθώνα, το νερό έφτανε στην Αθήνα κυρίως μέσω του ρωμαϊκού Αδριάνειου Υδραγωγείου. Αν αναλογιστούμε ότι κατασκευάστηκε το 2ο αιώνα μ.Χ., μπορούμε να κατανοήσουμε τις δυσκολίες στην υδροδότηση.

    Φράγμα Μαραθώνα

    3) Είναι εξ ολοκλήρου επενδυμένο με πεντελικό μάρμαρο

    Μία επιπλέον πληροφορία που πολλοί δεν γνωρίζουν είναι πως πρόκειται για το μοναδικό φράγμα που είναι εξ ολοκλήρου επενδυμένο με πεντελικό μάρμαρο και εσωτερικά αποτελείται από σκυρόδεμα, το οποίο είναι φτιαγμένο με θραυσμένο μάρμαρο, τσιμέντο και ηφαιστειακή τέφρα! Πολύτιμα υλικά για την εποχή, αν σκεφτούμε πως έχει ύψος 54 μέτρα και μήκος 285 μέτρα.

    Φράγμα Μαραθώνα

    4) Στα εγκαίνια του Φράγματος είχαν παρευρεθεί σημαντικά πολιτικά πρόσωπα της εποχής

    Ψάχνοντας στο Ιστορικό Αρχείο της ΕΥΔΑΠ βρήκαμε φωτογραφίες από την τελετή εγκαινίων που πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 1929 και αναγνωρίσαμε πολλά σημαντικά πολιτικά πρόσωπα της εποχής. Μεταξύ άλλων, οι κ.κ. Παύλος Κουντουριώτης Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ελευθέριος Βενιζέλος Πρωθυπουργός της Ελλάδας, Ανδρέας Μιχαλακόπουλος Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Παναγής Τσαλδάρης Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, Σπύρος Μερκούρης Δήμαρχος Αθηναίων και Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος, οποίος τέλεσε και τον Αγιασμό.

    5) Αθήνα και Πειραιάς διέθεταν για πρώτη φορά επάρκεια νερού το 1932

    Και μπορεί σήμερα να φαντάζει αδιανόητο, όμως, η αλήθεια είναι πως Αθήνα και Πειραιάς διέθεταν για πρώτη φορά "επάρκεια νερού" το 1932! Αξίζει, μάλιστα, να σημειωθεί πως με βάση στοιχεία εκείνης της εποχής, η μέση ημερήσια κατανάλωση ήταν 31.350 κ.μ. από την οποία το 70% προερχόταν από τη λίμνη του Μαραθώνα – και μάλιστα, έπειτα από εκατοντάδες δειγματοληψίες βρέθηκε "από κάθε άποψη ικανοποιητικό και ασφαλές".

    6) Έκαναν τουριστικές ξεναγήσεις σε Ακρόπολη και… Μαραθώνα

    Με την κατασκευή του Φράγματος του Μαραθώνα άρχισαν να οργανώνονται ξεναγήσεις για τους επισήμους άλλων χωρών που επισκέπτονταν την Αθήνα, στην Ακρόπολη και… το Φράγμα του Μαραθώνα. Πράγματι, επίσημοι επισκέπτες ξεναγούνταν από αντιπροσώπους της ελληνικής πολιτείας. Φυσικά, μέχρι και σήμερα το Φράγμα αποτελεί έναν τόπο επίσκεψης για σχολεία, ακαδημαϊκά ιδρύματα, πολιτιστικούς φορείς, οικογένειες και μεμονωμένους επισκέπτες.

    7) Το νερό της Αττικής σήμερα δεν προέρχεται από το Μαραθώνα

    Δεν υπάρχει αμφιβολία πως το πόσιμο νερό που με ευκολία φτάνει σήμερα σε κάθε σπίτι στην Αττική είναι ένα από τα ποιοτικότερα της Ευρώπης. Στις πηγές υδροληψίας που χρησιμοποιεί η ΕΥΔΑΠ περιλαμβάνονται αυτές του Μαραθώνα, της Υλίκης, του Μόρνου και του Εύηνου. Όμως, με βάση τις σημερινές συνθήκες λειτουργίας, οι κύριες πηγές υδροληψίας της Αττικής είναι ο Μόρνος και ο Εύηνος, ενώ ο Μαραθώνας και η Υλίκη ανήκουν στους βοηθητικούς.

    Περισσότερες πληροφορίες, στα social media της ΕΥΔΑΠ:

    Facebook

    Twitter

    Instagram

    Και στην ιστοσελίδα της ΕΥΔΑΠ

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων