Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 16-Μαρ-2014 12:39

    Γιατί οι Ρωμιοί της Πόλης βρέθηκαν επί δεκαετίες στο στόχαστρο

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Το μοιραίο 1964


    Του Κώστα Ράπτη

    Η απέλαση των Ελλήνων υπηκόων της Κωνσταντινούπολης, από την οποία συμπληρώνονται 50 χρόνια στις 16 Μαρτίου, υπήρξε το ισχυρότερο πλήγμα που δέχθηκε η πολίτικη ρωμιοσύνη, όμως δεν ήταν το πρώτο.

    Γεγονός που μας θυμίζει, όπως επισημαίνει στο capital.gr ο πρόεδρος της Οικουμενικής Ομοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτών καθηγητής Νικόλαος Ουζούνογλου, ότι η πραγματική πηγή των δεινών δεν ήταν η όξυνση του Κυπριακού, που χρησιμοποιήθηκε τότε ως αφορμή, αλλά η αντιμετώπιση των μειονοτήτων από την Τουρκική Δημοκρατία με τη λογική του «εσωτερικού εχθρού». Άλλωστε, τα στελέχη του κεμαλικού καθεστώτος που ίδρυσαν την Τουρκική Δημοκρατία προέρχονται από το Κομιτάτατο των Νεοτούρκων, που επιδίωκε πάση θυσία να δημιουργήσει ένα ομοιογενές έθνος-κράτος.

    Ήδη τα Σεπτεμβριανά του 1955 ήταν το μεγαλύτερο πογκρόμ που σημειώθηκε επί ευρωπαϊκού εδάφους μετά τη ναζιστική Νύχτα των Κρυστάλλων το 1938. Ακόμη και το προηγούμενο του 1914-5 στη Δυτική Μικρά Ασία, οπότε εκτοπίσθηκαν 650.000 Έλληνες, δεν είναι απολύτως συγκρίσιμο, διότι ούτε και στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου δεν είχαν πραγματοποιηθεί  διωγμοί σε μεγάλο αστικό κέντρο.

    Αλλά και πριν τα Σεπτεμβριανά είχαν προηγηθεί οι «20 ηλικίες» τον Μάιο του 1941, όταν η Ελλάδα βρισκόταν υπό τριπλή κατοχή, οπότε στην Τουρκία με μυστικό διάταγμα εκλήθησαν οι μειονοτικοί άνδρες από 18 μέχρι 45 ετών σε επιστράτευση: τους δόθηκε ειδική στολή και εστάλησαν σε τάγματα εργασίας για περίπου ενάμιση χρόνο. Οι συνθήκες εργασίας ήταν τρομερές:  οι επιστρατευμένοι φτιάχναν δρόμους, αεροδρόμια, μεταλλεία, κ.ο.κ. Οι άνω των 40 ετών στελνόντουσαν στη Θράκη ενώ οι νέοι στη Μικρά Ασία.

    Αμέσως μετά, το 1942, ακολούθησε το varlik vergisi, ήτοι η δυσμενής φορολόγηση των μειονοτικών, που ισοδυναμούσε με κατάσχεση περιουσίας.

    Παρόλα όσα είχαν γίνει, μας θυμίζει ο κ. Ουζούνογλου, η Τουρκία κατάφερε να αποτελέσει ιδρυτικό μέλος του ΟΗΕ και μάλιστα υπήρξε ένα από τα πρώτα κράτη που υιοθέτησε (το 1954, πριν την Ελλάδα) την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που υπογράφηκε στη Ρώμη το 1950.

    Την δεκαετία του ’50 η Τουρκία είχε πια περάσει στον αστερισμό του πολυκομματισμού και κυβερνώνταν από το κόμμα του Menderes, ο οποίος πραγματοποίησε μεταρρυθμίσεις υπέρ των μειονοτήτων και στηρίχθηκε από αυτές, ακόμη στις εκλογές  του 1957, μετά τα Σεπτεμβριανά.

    Είναι, άλλωστε, χαρακτηριστικό, ότι οι διοργανωτές του πογκρόμ, δεν πέτυχαν τους σκοπούς τους.
    Η μειονότητα παρέμεινε στον τόπο της και διατήρησε ένα σφρίγος: η Εκκλησία, τα σχολεία, η Φιλόπτωχος, οι μορφωτικοί σύλλογοι ήταν ένας κοινωνικός ιστός που μπόρεσε να κρατηθεί – μάλιστα, οι 84 ναοί, που πλην 4-5 είχαν όλοι βανδαλισθεί στα Σεπτεμβριανά, μέσα σε μία πενταετία ανακαινίσθηκαν και επισκευάσθηκαν με δωρεές από το εσωτερικό της κοινότητας, χωρίς εξωτερική βοήθεια. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο με επικεφαλής τον Πατριάρχη Αθηναγόρα κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες να μην αποψιλωθεί το ποίμνιό του. Δευτερευόντως δε η Ελλάδα που είχε μόλις εξέλθει του εμφυλίου πολέμου δεν αποτελούσε θελκτικό προορισμό.

    Όμως στην Τουρκική Δημοκρατία, συνεχίζει ο κ. Ουζούνογλου, οι μειονότητες εκλήφθηκαν εξαρχής ως δυνάμει εσωτερικός εχθρός. Ήδη το 1946, όπως αποκάλυψε το 2005 στη διατριβή της η ιστορικός Dilek Güven, η τοπική διοίκηση του κυβερνώντος Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος έθετε το στόχο να εοτασθούν τα 500 χρόνια της Άλωσης το 1953 χωρίς την παρουσία Ρωμιών στην Πόλη.

    Επιπλέον, πριν από δύο χρόνια αποκαλύφθηκε ότι ο τότε πρόεδρος Celâl Bayar εκμυστηρεύεται το 1957 στον υπασπιστή του και μετέπειτα κινηματία του 1960, Refik Tulga: «έχουμε στα χέρια μας ένα ισχυρό μέσο κατά της Ελλάδος. Μπορούμε να απελάσουμε τους υπηκόους της, που έχουν περιουσίες και μάλιστα μπορούμε να διώξουμε και το Πατριαρχείο».

    Άρα από το 1957 υπήρχε κρατικό σχέδιο να χτυπηθεί η μειονότητα με την απέλαση του ενός δεκάτου της, με την προσδοκία ότι αυτό θα παρασύρει και το υπόλοιπο - όπως και έγινε…

    Η τύχη της μειονότητας, επιμένει ο κ. Ουζούνογλου, είχε προαποφασισθεί και δεν σχετιζόταν πολύ με τις ελληνοτουρκικές διαφορές: άλλωστε το 1932 το 1942, οπότε ελήφθησαν μέτρα κατά των Ρωμιών, δεν υπήρχαν ελληνοτουρκικές διαφορές. Και χωρίς το Κυπριακό η τύχη της ελληνορθόδοξης κοινότητας της Πόλης, της Ίμβρου και της Τενέδου, δεν θα ήταν διαφορετική. Θα βρισκόταν ίσως μια άλλη πρόφαση μετά από δέκα χρόνια…

    Διαβάστε ακόμα:

    *Οι ακατάβλητοι εναπομείναντες
    *Πώς η Τουρκία απέλασε τους Έλληνες της Πόλης
    *Οι διεκδικήσεις των Κωνσταντινουπολιτών μετά πενήντα έτη

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ