Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 13-Μαϊ-2019 19:37

    Ραγδαίες ανακατατάξεις και ρευστό τοπίο στον ενεργειακό χάρτη

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Σε όλα τα μέτωπα, από την αγορά ηλεκτρισμού και την προμήθεια μέχρι τις Ανανεώσιμες Πηγές και το Φυσικό Αέριο, οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές και το τοπίο αλλάζει με ταχείς ρυθμούς. Στον ηλεκτρισμό γίνεται η αποτίμηση των αλλαγών που έφεραν οι δημοπρασίες ΝΟΜΕ και η αύξηση του μεριδίου των ιδιωτών. Ζητούμενο να διατηρηθεί και να ενισχυθεί η δυναμικό στο αέριο. Ηδη υπάρχουν απτά αποτελέσματα και στην αγορά υπάρχει μεγαλύτερη ρευστότητα και ανταγωνισμός. Η αγορά της πράσινης ενέργειας βρίσκεται σε φάση επανεκκίνησης και δηµιουργούνται προϋποθέσεις για επενδυτική έκρηξη. Ο ενεργειακός κλάδος δίνει τον τόνο για µια νέα αρχή, αρκεί να αντιµετωπιστούν οι στρεβλώσεις και να αλλάξουν οι νοοτροπίες ετών. 

    Ο πρώτος απολογισμός του ανοίγματος της αγοράς 

     

    Ποιο είναι το πρόσημο των δημοπρασιών ΝΟΜΕ 

    Φέτος ολοκληρώνονται οι περίφημες δημοπρασίες ΝΟΜΕ, δηλαδή ο μηχανισμός που χρησιμοποιήθηκε, με προβλήματα, κενά και εμπόδια. Προκειμένου να ανοίξει η αγορά ρεύματος εντός του 2019 θα πραγματοποιηθεί η τελευταία δημοπροασία και θα δώσει στους παρόχους ισχύ για ακόμα ένα έτος.

    Το µέτρο των ΝΟΜΕ σχεδιάστηκε ώστε να λύσει το πρόβληµα της ιστορικής "ανισότητας" αναφορικά µε την αποκλειστική και προνοµιακή πρόσβαση της ΔΕΗ σε φθηνό ενεργειακό µείγµα παραγωγής από λιγνιτικούς και υδροηλεκτρικούς πόρους.

    Και όντως, ενώ η αδειοδότηση εναλλακτικών προµηθευτών/παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας πραγµατοποιήθηκε ήδη από το 2001, η πραγµατική διείσδυση µε σηµαντικά µερίδια κατανάλωσης επιτεύχθηκε µόλις πρόσφατα ως αποτέλεσµα των ΝΟΜΕ. 

    Ενέργεια διακόπτης

    Πράγµατι µε τα ΝΟΜΕ, αν και δεν επιτεύχθηκαν οι στόχοι, εντούτοις η δεσπόζουσα εταιρεία έχασε µερίδιο (γράφηµα 1) 16 µονάδων (από 94,4% σε 77,95%) και δηµιουργήθηκε ανταγωνισµός "εκεί που δεν υπήρχε". Τα βασικά αποτελέσµατα των δηµοπρασιών ήταν:

    ■ Ο ΑΡΙΘΜOΣ ΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ προµηθευτών διπλασιάστηκε από τον Οκτώβριο του 2016. 

    ■ ΕΠΙΣΗΣ ΔΙΠΛΑΣΙΑΣΤΗΚΕ η ενέργεια που καταναλώθηκε (όγκος δήλωσης φορτίου) των εναλλακτικών παρόχων.

    ■ Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΠΕΛΑΤΩΝ που προµηθεύονται ρεύµα από εναλλακτικούς παρόχους (αριθµός εκπροσωπούµενων µετρητών) εξαπλασιάστηκε στους 690.000 µετρητές κατά τον Φεβρουάριο 2019. Με τον τρέχοντα ρυθµό µετακίνησης (περίπου 35.000 µετρητές µηνιαίως), το νούµερο αυτό θα έχει υπερβεί τους 1.000.000 έως το τέλος του 2019 (πίνακας 1).

    pin

    ■ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΘΗΚΕ κόστος 442 εκατ. ευρώ έναντι της ΟΤΣ για το σύνολο των εναλλακτικών προµηθευτών για την περίοδο 12/2016 - 1/2019, που επέτρεψε να δραστηριοποιηθούν οι εναλλακτικοί προµηθευτές και να προσφέρουν χαµηλότερα τιµολόγια στους καταναλωτές.

    ■ Ο ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ λειτούργησε και οι εταιρείες προµήθειας µετακύλισαν στο σύνολό του το όφελος από την πρόσβασή τους σε ενεργειακά προϊόντα ΝΟΜΕ. Η µεσοσταθµική τιµή πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας (ανταγωνιστικό σκέλος) µετά την εφαρµογή του ΝΟΜΕ µειώθηκε στο σύνολο του χαρτοφυλακίου των πελατών όλων των εναλλακτικών παρόχων σε σχέση µε τις αντίστοιχες τιµές πώλησης πριν από την εφαρµογή του µέτρου. Η µείωση των τιµών θα ήταν ακόµα µεγαλύτερη εάν δεν είχαν επιβληθεί µια σειρά από πρόσθετες χρεώσεις για την κάλυψη των ελλειµµάτων της αγοράς.

    ■ Η ΔΕΗ ακολούθησε κι αυτή τον ανταγωνισµό, εφαρµόζοντας στα τιµολόγιά της εκπτώσεις συνέπειας, ενώ και η ίδια προχώρησε στον εκσυγχρονισµό των παροχών και των υπηρεσιών της µε εισαγωγή του νέου e-bill. Ταυτόχρονα, προετοιµάζεται για την εισαγωγή στην αγορά του φυσικού αερίου, αλλά και στις υπηρεσίες εξοικονόµησης ενέργειας.

    ■ ΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ έχουν πλέον τη δυνατότητα να επιλέξουν µεταξύ διαφορετικών τιµολογίων, διαφορετικών παρεχόµενων υπηρεσιών και συνδυαστικών πακέτων ρεύµατος και φυσικού αερίου.

    pin

     

    Επόµενη ηµέρα

    Βεβαίως, τα ΝΟΜΕ δεν πέτυχαν τον στόχο (πίνακας 2) που είχε τεθεί για τη µείωση του µεριδίου της ΔΕΗ στο 50% στο τέλος του έτους (49,24% µέχρι τον Δεκέµβριο). Επιπλέον, όπως έχει πολλάκις τονίσει η ΔΕΗ, λόγω των δηµοπρασιών υφίσταται οικονοµική ζηµία από την ενέργεια που θα διέθετε στην Οριακή Τιµή του Συστήµατος σε υψηλότερη τιµή. Πλέον, το βασικό ερώτηµα αφορά τη συνέχιση ή όχι του µηχανισµού των δηµοπρασιών. Η απόφαση αναµένεται να ληφθεί µέχρι το φθινόπωρο, από κοινού µε την Κοµισιόν, στο πλαίσιο της αποτίµησης της διαδικασίας των διαγωνισµών. Οι αποφάσεις θα συναρτηθούν και από τις άλλες εξελίξεις στην αγορά, όπως τη λιγνιτική αποεπένδυση της ΔΕΗ αλλά και την πρόοδο του target model, δηλαδή του νέου µοντέλου της αγοράς. Πάντως, οι προµηθευτές έχουν διαµηνύσει ότι, εάν στηριχθεί η αγορά µόνο στις δυνατότητες διµερών συµβάσεων που θα υπάρχουν στο πλαίσιο του target model, τότε υπάρχει σοβαρός κίνδυνος οπισθοδρόµησης. Το πιθανότερο σενάριο είναι να υπάρξει ένα σχέδιο-γέφυρα για τη µετάβαση στο νέο καθεστώς του target model, το οποίο ούτως ή άλλως δεν αναµένεται να είναι πλήρως λειτουργικό πριν από τα µέσα του 2020 (περιλαµβανοµένης και της σύζευξης µε τις περιφερειακές αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης). 

    pin

    Σύµφωνα µε το χρονοδιάγραµµα του ενεργειακού χρηµατιστηρίου, οι τρεις spot αγορές (ενδοηµερήσια, επόµενης µέρας και εξισορρόπησης) θα έχουν δηµιουργηθεί το φθινόπωρο, ωστόσο θα είναι πλήρως λειτουργικές όταν ολοκληρωθούν και οι διαδικασίες εκπαίδευσης. Περίπου δύο µήνες αργότερα θα είναι έτοιµη και η αγορά παραγώγων. Διµερείς συµβάσεις θα είναι εφικτό να υπογραφούν µε τη λειτουργία των τριών αγορών spot.

    Σε τρίτη φάση, στο β' εξάµηνο του  2020, αναµένεται να ξεκινήσει η σύζευξη µε τις περιφερειακές αγορές ηλεκτρισµού, και συγκεκριµένα µε την Ιταλία.

    Τα µερίδια αγοράς

    Ποια είναι, όµως, σήµερα η εικόνα της αγοράς προµήθειας; Σύµφωνα µε τα τελευταία διαθέσιµα στοιχεία του ενεργειακού χρηµατιστηρίου, το µερίδιο αγοράς της ΔΕΗ ήταν στο 77,95%, ενώ οι ιδιώτες έχουν το 22,05% της αγοράς. 
    Πιο αναλυτικά, η ΔΕΗ κατέχει το 81,4% της κατανάλωσης στη Χαµηλή Τάση, το 57,98% της κατανάλωσης στη Μέση Τάση και το 96,3% της κατανάλωσης στην Υψηλή Τάση.

    Στους υπόλοιπους παρόχους η εικόνα είχε ως εξής:
    Οι τρεις πρώτοι, Ήρων, Μυτιληναίος και Elpedison, έχουν µερίδιο 12,59%, ενώ τέσσερις ακόµα πάροχοι, Watt & Volt (µε ισχυρή παρουσία στη χαµηλή τάση), NRG, Vοlterra και ΕΛΤΑ, έχουν πάνω από 1%. Σηµαντική είναι η άνοδος µέσα σε µόλις λίγους µήνες της Ελληνικής Εταιρείας Ενέργειας και της ZeniΘ (0,49 και 0,39% αντίστοιχα), ενώ η εικόνα στους υπόλοιπους µικρούς παίκτες εµφανίζεται σταθερή. 

    pin

     

    Οφέλη και νέα προϊόντα

    Σε κάθε περίπτωση, τα οφέλη για τους καταναλωτές είναι πολλά και δεν περιορίζονται µόνο στις χαµηλότερες τιµές. Τα τρία βασικά πεδία διαφοροποίησης της αγοράς µετά την είσοδο ανταγωνιστών και την κατάργηση του µονοπωλίου της ΔΕΗ αφορούν:

    ■ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΤΙΜΟΛΟΓΙΑ που προσαρµόζονται στις ανάγκες του καταναλωτή, ενώ ακόµα µεγαλύτερα οικονοµικά οφέλη είναι διαθέσιµα µέσω των συνδυαστικών πακέτων ηλεκτρισµού - φυσικού αερίου. 
    ■ E-BILL. Οι ιδιώτες προµηθευτές προσφέρουν στους πελάτες τους σηµαντικές καινοτόµες δυνατότητες, όπως online πλατφόρµες και εφαρµογές κινητών για την παρακολούθηση και ανάλυση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Επίσης, έχει βελτιωθεί η διαφάνεια των λογαριασµών, µε πιο ξεκάθαρη και εύληπτη την καταγραφή των χρεώσεων. 
    ■ ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΑΡΟΧΕΣ: Eκτός από τις χαµηλότερες τιµές, οι ιδιώτες προµηθευτές έχουν λανσάρει ενδιαφέροντα πακέτα πρόσθετων παροχών, που περιλαµβάνουν υπηρεσίες για το σπίτι (ασφάλιση, επισκευαστικές εργασίες κ.λπ.), κάρτες υγείας για την οικογένεια, προγράµµατα επιβράβευσης, προγράµµατα ασφάλισης κ.ά.
    ■ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ: Είτε µέσω των τηλεφωνικών κέντρων είτε µέσω Ιnternet, οι ιδιωτικές εταιρείες έχουν πετύχει εξυπηρέτηση πελατών στα επίπεδα των εταιρειών τηλεφωνίας. 
    ■ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ IOT, ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ: Παρότι δεν υπάρχουν ακόµη έξυπνοι µετρητές, πολλοί πάροχοι παρέχουν σε πελάτες υπηρεσίες εξοικονόµησης ενέργειας και εγκατάστασης εξοπλισµού Ιnternet of Τhings (ΙoΤ), µέσω του οποίου ο καταναλωτής µπορεί να ρυθµίζει και να ελέγχει λειτουργίες του σπιτιού από το κινητό του εξ αποστάσεως. 

    ενέργεια φουγάρα

     

    Λιγνιτική αποεπένδυση: Η δεύτερη ευκαιρία 

    Η λιγνιτική αποεπένδυση αποτελεί τη Νο 1 προτεραιότητα της ΔΕΗ και είναι το επίκεντρο των ενεργειακών µεταρρυθµίσεων για το άνοιγµα των αγορών, την προσέλκυση επενδύσεων και την υποστήριξη του νέου µοντέλου της αγοράς. 

    Μετά το ναυάγιο του πρώτου διαγωνισµού, που χαρακτηρίστηκε ως σοβαρή οπισθοδρόµηση µιας δοµικής µεταρρύθµισης-"κλειδί", έχει προκηρυχθεί νέος, µε βασικά χαρακτηριστικά ότι είναι µια διαδικασία fast track, µε νέους όρους και σύµφωνο αγοραπωλησίας που θα συµφωνηθεί µε τους επενδυτές και, το κυριότερο, µε νέα αποτίµηση. 

    Στον νέο διαγωνισµό εκδηλώθηκε ενδιαφέρον από συνολικά 6 εταιρείες και joint venture, εκ των οποίων οι 5 ήταν οι συµµετέχοντες στον άγονο διαγωνισµό: Μυτιληναίος, ΓΕΚ Τέρνα, Seven Energy, όµιλος Κοπελούζου και China Energy (Damco, Beijing Guohua Power Company) και ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ. Έξι ήταν και οι µη δεσµευτικές συµµετοχές στον πρώτο διαγωνισµό, πλην όµως η έκτη εταιρεία δεν είναι η EPH από την Τσεχία, που αποχώρησε, αλλά η China Western Power Industrial Co Ltd.

    Η αγορά, πάντως, διαµηνύει ότι η συµµετοχή στη µη δεσµευτική φάση εκδήλωσης ενδιαφέροντος αποτελεί ένδειξη της καλής πίστης και σε καµία περίπτωση δεν αντικατοπτρίζει κάποια ουσιαστική αλλαγή στα δεδοµένα της πώλησης σε σχέση µε την πρώτη άγονη διαδικασία.

    Τα επίµαχα ζητήµατα που αναµένεται να κρίνουν και την επιτυχία του διαγωνισµού αφορούν: 

    α) Την έγκριση ή µη του µηχανισµού διαθεσιµότητας ισχύος (ΑΔΙ) που έχει κοινοποιηθεί στις Αρχές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και προβλέπει αποζηµίωση για τις µονάδες λιγνίτη.
    β) Το κόστος προµήθειας του λιγνίτη για τη µονάδα της Μελίτης και τις εν εξελίξει διαπραγµατεύσεις µε τους ιδιόκτητες του ορυχείου της Αχλάδας, από όπου και θα καλύπτονται οι ανάγκες της Μελίτης.
    γ) Την επίλυση όλων των ζητηµάτων που αφορούν τους εργαζοµένους και το εργασιακό κόστος µετά την ολοκλήρωση των προγραµµάτων εθελουσίας. 
    δ) Το πιο καθοριστικό σηµείο για την επιτυχία του διαγωνισµού θα είναι οι όροι και οι παραδοχές κάτω από τις οποίες θα διενεργηθεί η νέα αποτίµηση. Άλλωστε, ο πρώτος διαγωνισµός κηρύχθηκε άγονος καθώς η αποτίµηση ήταν σηµαντικά υψηλότερη της µοναδικής έγκυρης προσφοράς που κατατέθηκε (για τη Μελίτη). 
    Ως προς τα διαδικαστικά του διαγωνισµού, οι διαπραγµατεύσεις µε τους συµµετέχοντες για την κατάρτιση του SPA αναµένεται να ολοκληρωθούν τέλη Απριλίου, ώστε να κατατεθούν προσφορές και να ανακηρυχθεί πλειοδότης στις αρχές Μαΐου. 

    Επενδύσεις: Το µεγάλο comeback των ιδιωτών

    Ταυτόχρονα µε τη λιγνιτική αποεπένδυση, πάντως, για πρώτη φορά έπειτα από χρόνια οι ιδιώτες της αγοράς αποφασίζουν να προχωρήσουν σε νέες µεγάλες επενδύσεις στον τοµέα της παραγωγής. Η τελευταία ιδιωτική µονάδα κατασκευάστηκε το 2009 και ήταν η µονάδα Corinthos Power.

    Πρόκειται για τρεις νέες επενδύσεις ύψους 900 εκατ. ευρώ που βρίσκονται στο στάδιο της υλοποίησης, και ειδικότερα για τα τρία νέα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής που σχεδιάζουν Μυτιληναίος, ΓΕΚ Τέρνα και όµιλος Κοπελούζου. Τα εργοστάσια θα έχουν θερµική απόδοση άνω του 60% και θα είναι τα πλέον σύγχρονα και ανταγωνιστικά στην ελληνική αγορά, µε χαµηλό µεταβλητό κόστος και δυνατότητα να λειτουργούν ως µονάδες βάσης, δηλαδή 24 ώρες το 24ωρο και 365 ηµέρες τον χρόνο.

    Πιο αναλυτικά, η Μυτιληναίος έχει λάβει την επενδυτική απόφαση και αναµένει την έγκριση των περιβαλλοντικών µελετών και την έκδοση των αδειών, µε στόχο να ξεκινήσει να κατασκευάζει τον σταθµό συνδυασµένου κύκλου φυσικού αερίου (CCGT), 650 MW, στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας, αξίας 300 εκατ. ευρώ, το φθινόπωρο. Η έναρξη λειτουργίας της µονάδας αναµένεται πριν από το τέλος του 2021.  

    Αρχές του 2020 αναµένεται να ξεκινήσει η κατασκευή και της µονάδας CCGT της ΓΕΚ Τέρνα, ισχύος 660 MW, µε το ύψος της επένδυσης να ανέρχεται στα ίδια επίπεδα µε της Μυτιληναίος. Το εργοστάσιο της ΓΕΚ Τέρνα θα κατασκευαστεί στην Κοµοτηνή, όπου εντοπίζονται και οι µεγαλύτερες ελλείψεις στο σύστηµα παραγωγής, λόγω των επικείµενων αποσύρσεων παλιών µονάδων λιγνίτη. 

    Προ ηµερών εγκρίθηκε από τη ΡΑΕ και µια τρίτη άδεια για µονάδα φυσικού αερίου συνδυασµένου κύκλου, 662 MW, από την Damco Energy (όµιλος Κοπελούζου) για την Αλεξανδρούπολη.

    Η µεγαλύτερη αβεβαιότητα για τις τρεις επενδύσεις έχει να κάνει µε τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται στο νέο µοντέλο αγοράς, αλλά και µε τις στρεβλώσεις που υπάρχουν και επιτρέπουν σε µη αποδοτικά εργοστάσια να εντάσσονται κατά προτεραιότητα στην αγορά ηλεκτρισµού, εξοβελίζοντας πιο σύγχρονες και αποδοτικές µονάδες.

    Παράγων "ρύποι" 

    Βεβαίως, η επενδυτική απόφαση των δύο οµίλων σχετίζεται και µε τις εξελίξεις στο χρηµατιστήριο των ρύπων, το οποίο κινείται σταθερά σε υψηλά επίπεδα τον τελευταίο χρόνο (γράφηµα 3), ενώ οι προβλέψεις των αναλυτών κάνουν λόγο για ταχύτερη αύξηση των τιµών των δικαιωµάτων εκποµπής ρύπων προς τα επίπεδα των 30 ευρώ ο τόνος ή ακόµα και στα 40 ευρώ ο τόνος την προσεχή διετία µέχρι το 2021. Σε αυτά τα επίπεδα είναι σαφές ότι το φυσικό αέριο καθίσταται πιο ανταγωνιστικό και θα εξοβελίσει από την αγορά τις ρυπογόνες µονάδες λιγνίτη. Σύµφωνα µε πρόσφατη ανάλυση του Carbon Pulse, η βασική αιτία για την άνοδο είναι ότι οι βιοµηχανικές επιχειρήσεις εντείνουν τις αγορές δικαιωµάτων, τα οποία και διακρατούν προκειµένου να περιορίσουν την έκθεσή τους στις διακυµάνσεις της αγοράς. 

    pin

    Υπενθυµίζεται ότι για την Ελλάδα οι τιµές των δικαιωµάτων εκποµπής επιδρούν διπλά στην αγορά, αφού επηρεάζουν αφενός το κόστος της παραγωγής της ΔΕΗ και αφετέρου το κόστος των τιµών της ενέργειας για τους καταναλωτές που έχουν τιµολόγια µε ρήτρες ρύπων (π.χ. ενεργοβόρος βιοµηχανία). 

    Παράλληλα, το θολό τοπίο της αγοράς των δικαιωµάτων εκποµπής διοξειδίου του άνθρακα αποτελεί τον πιο αστάθµητο παράγοντα που επηρεάζει τη λιγνιτική αποεπένδυση της ΔΕΗ. Και αυτό διότι το κόστος ρύπων αποτελεί έναν από τους σηµαντικότερους παράγοντες κόστους, που επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα των µονάδων άνθρακα στην ηµερήσια αγορά.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων