Συνεχης ενημερωση

    Σάββατο, 14-Ιαν-2023 08:30

    Εξαγώγιμο είδος ο μαχητικός "τραμπισμός"

    Βραζιλία διαδηλώσεις 4 08.01.2023
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Ράπτη

    Το προσωνύμιο "Τραμπ των τροπικών" συνόδευε τον ακροδεξιό πρώην πρόεδρο της Βραζιλίας Ζάιρ Μπολσονάρο ήδη από την προεκλογική περίοδο του 2018, όταν το ξενοφοβικό, αντι-οικολογικό και αντιφεμινιστικό του μανιφέστο τον καθιστούσε νοτιοαμερικανικό alter ego του ηγέτη της βορειοαμερικανικής alt right.

    Την εκλεκτική συγγένεια των δύο πολιτικών ήρθαν να επιβεβαιώσουν οι σκηνές της εισβολής στο προεδρικό μέγαρο, σε κτίρια υπουργείων, στο Κογκρέσο και στο Ανώτατο Δικαστήριο της Μπραζίλια υποστηρικτών του Μπολσονάρο που αρνούνταν να αναγνωρίσουν την (οριακή) εκλογική νίκη του κεντροαριστερού Λούλα ντα Σίλβα στις πρόσφατες γενικές εκλογές. Η εικόνα έμοιαζε φωτοαντίγραφο της αντίστοιχης εισβολής των οπαδών του Τραμπ στο αμερικανικό Κογκρέσο στις 6 Ιανουαρίου του 2021, με αφορμή τη νίκη του Τζο Μπάιντεν στις εκλογές. Είχε προηγηθεί εξάλλου η έντονη δραστηριότητα των ακροδεξιών διαδικτυακών δικτύων που σε μια αναπαραγωγή των τραμπικών επιχειρημάτων έκαναν λόγο για "κλεμμένες εκλογές" και "κομμουνιστική συνωμοσία για την κατάληψη της εξουσίας".

    Οι εκλεκτικές συγγένειες

    Μία ακόμη καθ' όλα μη τυχαία σύμπτωση συνίσταται και στην προσωπική παρέμβαση του αρχιτέκτονα της επικράτησης Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές του 2016, Στιβ Μπάνον, ο οποίος με απανωτά μηνύματά του στην υπερσυντηρητική πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης Gettr έκανε λόγο για "κλοπή των εκλογών από τον Λούλα" και αποκάλεσε ανοικτά όσους εισέβαλαν στα κυβερνητικά κτίρια "μαχητές της ελευθερίας". Δεν σταμάτησε μάλιστα εκεί, αφού όπως και στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2020 εστίασε στην εγκυρότητα των μηχανών καταμέτρησης των ψήφων, μιλώντας για εκλογική απάτη. Αξίζει να σημειωθεί εξάλλου πως η μεταφορά της δέουσας "τεχνογνωσίας" για την αμφισβήτηση του εκλογικού αποτελέσματος και την αντιστροφή της λαϊκής βούλησης έδειχνε να έχει δρομολογηθεί από την επίσκεψη του υιού του Ζαΐρ Μπολσονάρο και ομοσπονδιακού βουλευτή, Εντουάρντο Μπολσονάρο, στις ΗΠΑ, όπου είχε συνάντηση αφενός με τον Ντόναλντ Τραμπ στην εξοχική κατοικία του πρώην προέδρου στο Μαρ-α-Λάγκο της Φλόριντα και αφετέρου με τον Μπάνον και τον πρώην σύμβουλο του Τραμπ, Τζέισον Μίλερ.

    Σε ακόμη μια αναλογία με την εισβολή στο Καπιτώλιο της Ουάσινγκτον, ορισμένοι υποστηρικτές του πρώην προέδρου της Βραζιλίας προσπάθησαν να μεταθέσουν την ευθύνη για την αποπειραθείσα εκτροπή σε ταραχοποιούς ή υποστηρικτές του προέδρου Λούλα, οι οποίοι υποτίθεται ότι κατάφεραν να παρεισφρύσουν στο διαμαρτυρόμενο πλήθος στην προσπάθειά τους να αμαυρώσουν μια ειρηνική διαμαρτυρία.

    Υπενθυμίζεται ότι στη βορειοαμερικανική εκδοχή της εισβολής φήμες για αντιφασίστες ή αριστερούς ακτιβιστές που πυροδότησαν την εξέγερση στο Καπιτώλιο έγιναν εξαιρετικά δημοφιλείς στο διαδίκτυο και στα ακροδεξιά ειδησεογραφικά μέσα μετά τις 6 Ιανουαρίου, αλλά οι επακόλουθες ποινικές δίκες απέδειξαν περίτρανα ότι οι κύριοι ηγέτες και υποκινητές της επίθεσης ήταν ένθερμοι υποστηρικτές του 45ου προέδρου των ΗΠΑ.

    Οι διαφορές

    Υπάρχουν όμως και χτυπητές διαφορές πέρα από τις σημαντικές ομοιότητες των δύο περιπτώσεων. Σε αντίθεση με την περίπτωση Τραμπ ο Ζάιρ Μπολσονάρο δεν ήταν φυσικά παρών την ημέρα της επίθεσης στην Μπραζίλια (είχε αναχωρήσει για το Ορλάντο της Φλόριντα) και είχε τυπικά παραδώσει (έστω διά της απουσίας του) το αξίωμα στον διάδοχό του. Ακόμη μια ειδοποιός διαφορά που αρκετοί επισημαίνουν με βάση τα προαναφερθέντα ήταν ακριβώς η απουσία πολιτικού επιδίκου, αφού ενώ η εισβολή των οπαδών του Τραμπ συνετελέσθη με αφορμή την επικύρωση από το Κογκρέσο των αποτελεσμάτων των προεδρικών εκλογών και άμεσο το αίτημα της ακύρωσης ουσιαστικά του εκλογικού αποτελέσματος, το βραζιλιάνικο "ριπλέι" της έλαβε χώρα με την ορκωμοσία του Λούλα ντα Σίλβα να έχει ήδη συντελεστεί. Η ίδια η απροθυμία του Μπολσονάρο, άλλωστε, να φλερτάρει με την ιδέα της πάση θυσία ανατροπής του αποτελέσματος της κάλπης θεωρείται ότι αντανακλά το ιδιαίτερα κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό της Βραζιλίας, όπου οι συνασπισμοί κομμάτων σε ομοσπονδιακό και τοπικό επίπεδο υποσκάπτουν την όποια επιρροή του εκάστοτε προέδρου στο εκλογικό σώμα.

    Πανηγυρική επιβεβαίωση ότι η πόλωση εντός Βραζιλίας εκτονώνεται για τη συντριπτική πλειοψηφία αποτελεί και η δημοσκόπηση που δόθηκε στη δημοσιότητα από το ινστιτούτο Atlas και σύμφωνα με την οποία μόλις το 18,4% του δείγματος της έρευνας "συμφωνεί με τις ενέργειες των διαδηλωτών που κατέλαβαν το Κογκρέσο, το Προεδρικό Μέγαρο και το Ανώτατο Δικαστήριο", έναντι του συντριπτικού ποσοστού του 75,8% όσων διαφωνούν. Ας σημειωθεί άλλωστε ότι το πολυκομματικό παζλ της μεγαλύτερης χώρας της Νότιας Αμερικής δεν επιτρέπει σε καμία συγκεκριμένη παράταξη να καρπωθεί ατόφια την "πελατεία" των ακραιφνών μπολσοναριστών.

    Όπως και να έχει, και παρά το ότι αρκετοί αναγνωρίζουν στα τεκταινόμενα της Μπραζίλια μια ξεθυμασμένη απομίμηση-καρικατούρα του (ούτως ή άλλως φαρσικού) τραμπικού πρωτότυπου οι ανησυχίες για τη διαρκώς διεθνοποιούμενη φύση του δεξιού αντιδημοκρατικού κινηματισμού παραμένουν εύλογες. "Η ικανότητα συγκρότησης μια παγκόσμιας διεθνούς της alt-right αναδεικνύονται μέσα από τον ξεκάθαρο και προφανή σύνδεσμο μεταξύ Μπολσονάρο και Τραμπ", επισημαίνει μεταξύ άλλων ο καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο University College του Λονδίνου και μελετητής του τραμπικού φαινομένου, Μπράιν Κλάας, ο οποίος βλέπει ειδικά στη σχέση μεταξύ του υιού Μπολσονάρο και του Μπάνον τη διαμόρφωση ενός δικτύου σχεδιασμού και ανταλλαγής στρατηγικών που θέτει το δημοκρατικό κεκτημένο σε διαρκή αμφισβήτηση προς όφελος μιας συγκεκριμένης, προσωπικής ατζέντας.

    Ο διεθνής αντίκτυπος και η ευαλωτότητα του Λούλα

    Ακόμη και αν τα θεωρήσουμε ως παρωδία, τα γεγονότα της Μπραζίλια δεν είναι δίχως σοβαρό αντίκτυπο τόσο στο εγχώριο όσο και στο διεθνές σκηνικό. Σε ό,τι αφορά το τελευταίο η ηχηρή καταδίκη από μέρους της Ουάσινγκτον είναι δηλωτική του τρόπου με τον οποίο η κυβέρνηση Μπάιντεν παίρνει τις αποστάσεις της από τον Μπολσονάρο, μολονότι αυτός φιλοξενείται σε αμερικανικό έδαφος, αλλά και της προθυμίας της να επισείσει, για προφανείς εσωτερικούς πολιτικούς λόγους, την "τραμπική απειλή".

    Από την άλλη πλευρά, η νέα κυβέρνηση Λούλα έρχεται αντιμέτωπη με την ευαλωτότητά της. Σαν να μην ήταν αρκετή η πλειοψηφία των συντηρητικών στο βραζιλιάνικο Κογκρέσο και η ετερόκλητη σύνθεση του νέου υπουργικού συμβουλίου η εξουσία του Λούλα βρίσκεται περισσότερο εξαρτημένη από τον σκληρό πυρήνα του κράτους, ένα τμήμα του οποίου (οι δυνάμεις ασφαλείας της περιφέρειας Μπραζίλια) έδειξε προφανή απάθεια, αν όχι συμπάθεια, απέναντι στους εισβολείς διαδηλωτές, και ένα άλλο (ο ομοσπονδιακός στρατός) κλήθηκε να επιβάλλει την τάξη.

    Ο αριστερός πρόεδρος, ο οποίος σημάδεψε την επάνοδό του στα πράγματα με άκρως συμβολικές κινήσεις, όπως το πάγωμα της δρομολογημένης ιδιωτικοποίησης του κρατικού πετρελαϊκού γίγαντα Petrobras και η προαναγγελθείσα συμμετοχή του στην περιφερειακή σύνοδο της Celac στο Μπουένος Άιρες στις 24 Ιανουαρίου, στο πλευρό των ηγετών της Κούβας, της Βενεζουέλας και της Νικαράγουα, δέχθηκε μιαν ισχυρή υπενθύμιση των περιθωρίων κίνησής του στο σημερινό τεταμένο περιβάλλον.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ