Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 23-Νοε-2022 12:48

    Τι σημαίνει η "ένεση" των 5 δισ. δολ. από τη Σαουδική Αραβία στην Τουρκία

    Η 'ανάπτυξη' των διμερών σχέσεων στο επίκεντρο της συνάντησης Ερντογάν με τον πρίγκιπα διάδοχο της Σ. Αραβίας
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Ράπτη

    Οι φίλοι στην ανάγκη φαίνονται. Και σε μία συγκυρία κατά την οποία η Τουρκία επείγεται να ενισχύσει τα συναλλαγματικά της αποθέματα (έχοντας "κάψει" για τη στήριξη του νομίσματός της 17,9 δισ. δολάρια, μόνο μεταξύ Μαρτίου και Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τη Goldman Sachs), η είδηση ότι η Σαουδική Αραβία συζητά να καταθέσει 5 δισ. δολάρια στην τουρκική κεντρική τράπεζα δεν περνά απαρατήρητη.

    Βέβαια ουδείς μπορούσε μέχρι πρότινος να χαρακτηρίσει τις σχέσεις των δύο πλευρών ως φιλικές. Όμως γεγονότα που κορύφωσαν τις εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας, όπως η στυγερή δολοφονία του προσκείμενου στη Μουσουλμανική Αδελφότητα δημοσιογράφου Τζαμάλ Χασόγκι στο σαουδαραβικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη το 2018, φαντάζουν πολύ μακρινά.

    Η τελετή έναρξης του Μουντιάλ στο Κατάρ βρήκε τον Ταγίπ Ερντογάν και τον ισχυρό άνδρα του Ριάντ, πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεν μπιν Σαλμάν να απολαμβάνουν το θέαμα πλάι πλάι, ενώ και ο σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας, Αιγύπτιος πρόεδρος Αλ Σίσι, είχε στο περιθώριο της ίδιας διοργάνωσης την ευκαιρία μιας χειραψίας με τον Τούρκο πρόεδρο, σπάζοντας τον "πάγο" που έχει απλωθεί στις διμερείς σχέσεις τα τελευταία εννέα χρόνια.

    Στη Μέση Ανατολή των διαρκώς εναλλασσόμενων συμμαχιών, οι πάντες μοιάζουν έτοιμοι να προσεγγίσουν σχεδόν τους πάντες. Η τηλεφωνική επικοινωνία του Ερντογάν με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου επιβεβαίωσε ότι η τουρκο-ισραηλινή επαναπροσέγγιση δεν πρόκειται να διαταραχθεί από την επάνοδο του τελευταίου στην πρωθυπουργία του Ισραήλ. Το παλαιό οδυνηρό ρήγμα ανάμεσα στο Κατάρ (στενό σύμμαχο της Τουρκίας) και τις λοιπές αραβικές μοναρχίες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου έκλεισε με τη συμφωνία της Al-Ula και οι περιφερειακοί ηγέτες έλαμψαν δια της παρουσίας τους στο Μουντιάλ, τη στιγμή που η κοινή γνώμη και οι ηγεσίες της Δύσης κατακεραύνωναν τις επιδόσεις του Εμιράτου ως προς τα εργατικά ατυχήματα και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

    Ο δε ηγέτης των συμπολιτευόμενων Τούρκων εθνικιστών, Ντεβλέτ Μπαχτσελί μόλις δήλωσε ότι το "θετικό βήμα" της συνάντησης Ερντογάν-Σίσι, πρέπει να βρει τολμηρότερη συνέχεια, ήτοι μία επαφή με τον Σύρο πρόεδρο Μπασάρ Αλ Άσαντ, για την διαμόρφωση "κοινού μετώπου κατά της τρομοκρατίας”, βλ. των Κούρδων αυτονομιστών.

    Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τη Σαουδική Αραβία, η επαναπροσέγγιση κυοφορείτο από την άνοιξη, οπότε η τουρκική Δικαιοσύνη παρέπεμψε στη σαουδαραβική τη συνέχιση της δίκης των 26 κατηγορούμενων ερήμην για τον φόνο Χασόγκι. Και η θεαματική συνέχεια δόθηκε με την επίσκεψη του Ερντογάν τον Ιούλιο στο Ριάντ, κατόπιν προσκλήσεως του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.

    Πρόσφατα μάλιστα ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου δεν έχασε την ευκαιρία να επικρίνει το "bullying" που δέχεται η Σαουδική Αραβία (προφανώς από τις ΗΠΑ) για την πετρελαϊκή πολιτική της. Ενδιαμέσως ήρθη διακριτικά το μποϊκοτάζ τουρκικών εισαγωγών στο οποίο είχε προχωρήσει η Σαουδική Αραβία και ο όγκος του διμερούς εμπορίου κινήθηκε ανοδικά εντός του 2022.

    Προπομπός

    Ρόλο προπομπού μπορεί να θεωρηθεί ότι έπαιξαν, όπως έχει ξανασυμβεί στην περιοχή, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία κατέληξαν τον Ιανουάριο με την Τουρκία σε συμφωνία swap στα νομίσματα των δύο πλευρών, ύψους σχεδόν 5 δισ. δολαρίων (σε αντίστοιχες συμφωνίες έχει προβεί η τουρκική κεντρική τράπεζα με το Κατάρ και την Κίνα, ύψους 15 και 6 δισ. δολαρίων, καθώς και με τη Νότιο Κορέα).

    Το ότι ο Ερντογάν έχει ανάγκη από τονωτικές ενέσεις για την τουρκική οικονομία, μισόν χρόνο πριν από τη διεξαγωγή των εκλογών, ενώ ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν χρειάζεται αντιστοίχως να αποτινάξει το προφίλ του "διεθνούς παρία", αποτελεί την κύρια, αλλά όχι αποκλειστική, βάση της επιχειρούμενης επαναπροσέγγισης.

    Η σύμπραξη των δύο πλευρών βοηθά τη μεν Τουρκία να έχει ούτως ειπείν καλυμμένα τα νώτα της στη σύγκρουσή της με τους Κούρδους αυτονομιστές και την Σαουδική Αραβία στις δικές της περιπέτειες στην Υεμένη, ενώ και οι δύο πλευρές προσβλέπουν σε από κοινού ενίσχυση της θέσης τους στο Ιράκ, απέναντι στην ιρανική επιρροή.

    Σε ευρύτερο και βαθύτερο επίπεδο, οι παρατηρούμενες εξελίξεις έχουν να κάνουν με το κλείσιμο του κύκλου που άνοιξε από τις εξεγέρσεις της "Αραβικής Άνοιξης", οπότε το δίδυμο Τουρκίας-Κατάρ στάθηκε ενεργά στο πλευρό των κατά τόπους παραρτημάτων της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ενώ οι μοναρχίες του Περσικού Κόλπου τέθηκαν σε συναγερμό και στην Αίγυπτο ο στρατός απάντησε με το πραξικόπημα του Σίσι.

    Πλέον η Τουρκία έχει μετατοπίσει τον κυρίαρχο λόγο της σε περισσότερο εθνικιστική παρά πανισλαμιστική κατεύθυνση, ενώ και οι αραβικές μοναρχίες αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια. Έχουν άλλωστε αποσυρθεί εγκαίρως από την επιχείρηση "αλλαγής καθεστώτος" στη Συρία, όπου η Τουρκία ακόμη παλεύει με την "κουρδική απειλή".

    Κοινή συνισταμένη όλων αυτών των κινήσεων είναι η πεποίθηση των τοπικών πρωταγωνιστών ότι περιορίζεται ο ρόλος των ΗΠΑ στην περιοχή, μετά την εκλογή Μπάιντεν και το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία. Ο δε ανταγωνισμός τους με το Ιράν (ο οποίος δεν αφορά μόνο τις αραβικές μοναρχίες, αλλά ολοένα και περισσότερο και την Τουρκία, λόγω των εντάσεων στον Καύκασο) επιχειρείται να ρυθμιστεί χωρίς παρεμβολή τρίτων, οι οποίοι ενδεχομένως θα είχαν συμφέρον να παροξύνουν τις εντάσεις.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ