Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 18-Νοε-2022 10:56

    Τι σημαίνει η τηλεφωνική επικοινωνία Νετανιάχου-Ερντογάν

    Τι σημαίνει η τηλεφωνική επικοινωνία Νετανιάχου-Ερντογάν
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Ράπτη

    Είχαν να συνομιλήσουν εννέα χρόνια. Ωστόσο, προτού καν επανέλθει επισήμως στην πρωθυπουργία του Ισραήλ, ο Βενιαμίν Νετανιάχου φρόντισε χθες Πέμπτη να δώσει στον Τούρκο πρόεδρο το μήνυμα ότι η θέληση αποκατάστασης των σχέσεων των δύο χωρών παραμένει.

    Την πρωτοβουλία της επικοινωνίας είχε ο Ισραηλινός ηγέτης, ο οποίος τηλεφώνησε στον ισχυρό άνδρα της Άγκυρας, με αφορμή την πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στην Κωνσταντινούπολη, για την οποία εξέφρασε τα συλλυπητήρια. Αντιστοίχως, ο Ερντογάν εξέφρασε τα συλλυπητήριά του για τον θάνατο τριών Ισραηλινών από επίθεση Παλαιστινίου ενόπλου την περασμένη εβδομάδα στον οικισμό Αριέλ της Δυτικής Όχθης του Ιορδάνη.

    Οι δύο άνδρες είχαν την τελευταία τους τηλεφωνική επικοινωνία το 2013, όταν, παρουσία του επισκεπτόμενου το Ισραήλ τότε προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, ο Νετανιάχου ωθήθηκε να ζητήσει συγγνώμη από τον Ερντογάν και να υποσχεθεί αποζημίωση για το περιστατικό που κατεξοχήν δηλητηρίασε τις διμερείς σχέσεις, ήτοι τον φόνο 10 Τούρκων πολιτών κατά την ισραηλινή επιδρομή εναντίον του πλοίου Mavi Marmara στα διεθνή ύδατα το 2010. Όμως, η χειρονομία εκείνη δεν έβαλε τις δύο πλευρές σε σταθερή τροχιά επαναπροσέγγισης.

    Το 2018, εν μέσω ισραηλινών επιχειρήσεων στη Λωρίδα τη Γάζας, η Τουρκία ζήτησε από τον πρεσβευτή του Ισραήλ, Εϊτάν Ναέ να εγκαταλείψει τη χώρα και η ισραηλινή πλευρά απάντησε κατ' αναλογίαν.

    Με τον Νετανιάχου εκτός εξουσίας τoν τελευταίo ενάμιση χρόνο, τα εκατέρωθεν ανοίγματα πολλαπλασιάστηκαν. Τον περασμένο Φεβρουάριο ο πρόεδρος του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτσογκ (που παρά τον απολιτικό ρόλο του αρχηγού του κράτους, ενθάρρυνε με κάθε τρόπο τους συναρμόδιους υπουργούς να προσεγγίσουν την Τουρκία) επισκέφθηκε την Άγκυρα, στο θερμό κλίμα που είχε εκβιάσει ο Ερντογάν, παρεμβαίνοντας προσωπικά λίγους μήνες νωρίτερα για την απελευθέρωση ενός ζεύγους Ισραηλινών τουριστών που είχαν συλληφθεί με την κατηγορία της κατασκοπείας.

    Τον Σεπτέμβριο, ο (απερχόμενος πλέον) Ισραηλινός πρωθυπουργός Γιάιρ Λαπίντ συναντήθηκε με τον Ερντογάν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στην Νέα Υόρκη και αυτή υπήρξε η πρώτη τουρκο-ισραηλινή συνάντηση κορυφής μετά από δεκατέσσερα έτη. Τον Οκτώβριο, ο υπουργός Άμυνας και αρχηγός του συγκυβερνώντος κόμματος Μπένι Γκάντς επισκέφθηκε την Άγκυρα, για επαφές όχι μόνο με τον ομόλογό του Χουλουσί Ακάρ αλλά και τον Ερντογάν, ανακοινώνοντας την επανάληψη της αμυντικής συνεργασίας των δύο πλευρών μετά από περίπου μία δεκαετία. Εξίσου δραστήριος υπήρξε το ίδιο διάστημα ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Η εκ νέου ανταλλαγή πρεσβευτών επαναλήφθηκε εντός του έτους.

    Μετά την εκλογική νίκη του αρχηγού του Λικούντ στις ισραηλινές βουλευτικές εκλογές της 1ης Νοεμβρίου ο Ερντογάν απέστειλε στον Νετανιάχου συγχαρητήρια επιστολή εκφράζοντας την προσδοκία ότι η επόμενη κυβέρνηση "θα δώσει συνέχεια στην συνεργασία μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας προς όφελος της ειρήνης και της περιφερειακής σταθερότητας”, ενώ περιέγραψε τις επιθυμητές σχέσεις ως βασιζόμενες στην "αμοιβαία κατανόηση, ασχέτως εκλογικών αποτελεσμάτων”, καθώς και στα "κοινά συμφέροντα”, όχι μόνο των δύο χωρών, αλλά "ολόκληρης της περιοχής”. Παρόμοιες διατυπώσεις περιλαμβάνονται και στο ανακοινωθέν της τουρκικής προεδρίας για την χθεσινή δωδεκάλεπτη επικοινωνία.

    Από το ίδιο ανακοινωθέν πληροφορούμαστε επίσης ότι ο μεν Νετανιάχου χαρακτήρισε "σημαντικές για τον κόσμο” τις μεσολαβητικές προσπάθειες της Τουρκίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ενώ ο Ερντογάν εξέφρασε την ευχή να αποδειχθούν ευοίωνα για το Ισραήλ τα αποτελέσματα των τελευταίων ισραηλινών εκλογών και πάντως έκανε λόγο για έναρξη μιας "νέας εποχής” στις διμερείς σχέσεις, χάρη στην "ισχυρή θέληση” των δύο πλευρών.

    Οι φιλοφρονήσεις αυτές, ωστόσο, δεν βγάζουν από το κάδρο τα σοβαρά "αγκάθια” που παραμένουν. Μόλις στις 10 Νοεμβρίου, απαντώντας σε κοινοβουλευτική ερώτηση, ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου ξεκαθάρισε ότι η Άγκυρα δεν σκοπεύει να εκπληρώσει την κύρια απαίτηση του Ισραήλ, που είναι το κλείσιμο των γραφείων της παλαιστινιακής ισλαμιστικής οργάνωσης Χαμάς στην Κωνσταντινούπολη και η απέλαση των στελεχών της. "Δεν θεωρούμε την Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση. Εργαζόμαστε πάντοτε για την ένωσή της με την Φάταχ” τόνισε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών.

    Προφανώς, οι επαφές που από τον Μάρτιο φέρεται να έχει η Τουρκία με χώρες της περιοχής για να εξεύρει μια νέα εστία για την Χαμάς δεν έχουν ευοδωθεί. Την ίδια στιγμή, εκτός από την "ομόφρονα” Χαμάς οι Τούρκοι ιθύνοντες καλλιεργούν τις σχέσεις τους και με την Φάταχ και μάλιστα εξασφάλισαν τις ευλογίες της Παλαιστινιακής Αρχής για την επαναπροσέγγιση με το Ισραήλ ως χρήσιμη για την παλαιστινιακή υπόθεση.

    Σε κάθε περίπτωση, ο Ταγίπ Ερντογάν δείχνει να εμφορείται από την πεποίθηση (την οποία οι κινήσεις γαλαντομίας του Νετανιάχου ενισχύουν επικοινωνιακά) ότι αυτή τη φορά διαπραγματεύεται από θέση ισχύος.

    Τα κίνητρα της Άγκυρας για αυτή την επαναπροσέγγιση δεν είναι δύσκολο να διαγνωσθούν. Τόσο το Ισραήλ όσο και η Τουρκία επιχειρούν να μείνουν κατά το δυνατόν αλώβητες από τις επιπτώσεις του νέου ψυχρού πολέμου που σφράγισε ο πόλεμος στην Ουκρανία, ενώ τις διαφορετικές θέσεις τους στο παλαιστινιανό ζήτημα δείχνει να επισκιάζει ο κοινός φόβος τους για τον ρόλο του Ιράν (βλ. και την πρόσφατη ένταση στις σχέσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας με το Αζερμπαϊτζάν). Επιπλέον, η τουρκική πλευρά δεν μπορεί να αγνοεί την ισχυρή επιρροή του Ισραήλ στα κουρδικά μορφώματα του Ιράκ και της Συρίας.

    Παράλληλα, ο Ερντογάν ενδιαφέρεται παγίως (πόσω μάλλον σε προεκλογική χρονιά) για τις δυνατότητες ενεργειακής συνεργασίας στην ανατολική Μεσόγειο, είτε με τη μορφή κατασκευής αγωγού προς την Τουρκία είτε αντιγραφής σε άλλα πεδία του προηγουμένου της πρόσφατης συμφωνίας για τον διαμοιρασμό των υποθαλάσσιων υδρογονανθράκων Ισραήλ και Λιβάνου.

    Όπως και αν έχει, πρόκειται για οιονεί επιστροφή στην παραδοσιακά συμμαχική σχέση των δύο πλευρών. Η Τουρκία υπήρξε η πρώτη μουσουλμανική χώρα που αναγνώρισε το Ισραήλ μετά την ίδρυσή του, ενώ και οι πολιτικές αναταράξεις των τελευταίων ετών δεν επηρέασαν καθόλου τις εμπορικές και τουριστικές σχέσεις των τελευταίων πλευρών που βρίσκονται σε ιστορικό υψηλό.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ