Συνεχης ενημερωση

    Κυριακή, 25-Σεπ-2022 12:00

    Γιατί η πορεία της Ιταλίας μετά τις εκλογές ενδιαφέρει και την Ελλάδα

    Ο πυρετός του χρέους της Ιταλίας και ο «βήχας» της Ελλάδας
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Τάσου Δασόπουλου

    Με ενδιαφέρον περιμένουν στο ΥΠΟΙΚ το αποτέλεσμα των εκλογών της Ιταλίας, καθώς η γειτονική χώρα θα έχει βαρύνουσα άποψη για τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο και για την ανάσχεση της ενεργειακής κρίσης αλλά και για τον ευρωπαϊκό Νότο.

    Στα μάτια των βόρειων ευρωπαϊκών χωρών η Ιταλία έχει πάρει τον ρόλο του "μαύρου προβάτου" της Ευρώπης, που είχε μέχρι και το 2018 η Ελλάδα. Η γειτονική χώρα, έχοντας για δεκαετίες αναιμική ανάπτυξη, αύξησε το χρέος της κοντά στο 150% του ΑΕΠ της, που αντιστοιχεί σε περίπου 3 τρισ. ευρώ. Οι επιδόσεις των ομολόγων της, λόγω της μεγάλης ανόδου των αποδόσεών τους, συγκρίνονται μόνο με τα ελληνικά. Το ελληνικό 10ετές ομόλογο διαπραγματεύεται σήμερα με απόδοση 4,4%, ενώ το αντίστοιχο ιταλικό με απόδοση 4,2%. 

    Το ποιος είναι σε καλύτερη θέση σήμερα γίνεται φανερό αν θυμηθεί κανείς ότι η Ιταλία είναι η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, μέλος του G7 και διαθέτει επενδυτική βαθμίδα (ΒΒΒ). Η Ελλάδα, από την άλλη, έπειτα από μια δεκαετή οικονομική κρίση η οποία της στέρησε το 27% του ΑΕΠ της, προσπαθεί τώρα να ανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, γεγονός που έχει καθυστερήσει, λόγω της κρίσης αρχικά του κορονοϊού και τώρα της ενέργειας, που έχει κλονίσει ακόμα και τη Γερμανία.

    Με την πρωθυπουργία του Μάριο Ντράγκι, η Ιταλία αύξησε την επιρροή της σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αφού, λόγω του κύρους του, ο τέως πρόεδρος της ΕΚΤ είχε την ικανότητα να μιλάει και όλη την Ευρώπη να τον ακούει. Τούτο, είτε μιλούσε για την ανάγκη αλλαγής των δημοσιονομικών κανόνων, είτε για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, είτε, πιο πρόσφατα, για τη νομισματική πολιτική, για την οποία είχε προειδοποιήσει ότι θα πρέπει να είναι ήπια, για να μην πνίξει την ανάκαμψη της Ε.Ε. μετά την πανδημία. 

    Η Ελλάδα και η Ιταλία, μαζί με τις υπόλοιπες χώρες με υψηλό χρέος (την Ισπανία, την Πορτογαλία), αλλά και τη Γαλλία, θέλει μια πιο αυτόνομη πορεία από τον ευρωπαϊκό Βορρά. Οι χώρες αυτές έχουν βρεθεί στο ίδιο στρατόπεδο πολλές φορές, αφού έχουν σχεδόν τα ίδια συμφέροντα.

    Οι προκλήσεις 

    Μια ισχυρή φωνή από την Ιταλία θα βοηθήσει να αντιμετωπιστεί μια πληθώρα αναγκαστικών αλλαγών που θα πρέπει να κάνει η Ευρώπη για να ξεπεράσει και την ενεργειακή κρίση και τις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία.

    Η Κομισιόν έχει ανοίξει ήδη τον διάλογο για τους δημοσιονομικούς κανόνες, ο οποίος, αν δεν αναβληθεί ξανά λόγω της συγκυρίας, θα πρέπει να προχωρήσει ουσιαστικά, αναζητώντας λύση. Ελλάδα και Ιταλία έχουν ταχθεί ανοιχτά υπέρ ενός πιο ευέλικτου μοντέλου για τη μείωση του χρέους. Με μικρές διαφορές, υποστηρίζουν ότι ο άκαμπτος κανόνας του 1/20 που περιλαμβάνει το σημερινό Σύμφωνο Σταθερότητας θα πρέπει να αντικατασταθεί από ένα μοντέλο προσαρμοσμένο στον οικονομικό κύκλο της κάθε χώρας, το οποίο, εκτός από το ύψος τους χρέους, θα πρέπει να εξετάζει τα χαρακτηριστικά βιωσιμότητάς του. 

    Ανεξάρτητα από το εάν ο διάλογος αυτός θα συνεχιστεί ή θα αναβληθεί ξανά για να αποφύγουν η Γερμανία και οι σύμμαχοί της να δεχτούν τη δημοσιονομική χαλάρωση που επιβάλλεται από τα πράγματα, κρίσιμο θα είναι και το θέμα των αποφάσεων που θα πρέπει να ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ενεργειακή κρίση.

    Στο δεύτερο αυτό κρίσιμο θέμα, Ιταλία και Ελλάδα αντιμετωπίζουν το ίδιο ακριβώς πρόβλημα: Η άνοδος των τιμών των ενεργειακών προϊόντων ροκανίζει το εισόδημα των πολιτών τους, αλλά τα δημοσιονομικά περιθώρια για τη στήριξή τους είναι πεπερασμένα. Ωστόσο, με βάση τα στοιχεία του Ινστιτούτου Bruegel, η Ελλάδα είναι η δεύτερη και η Ιταλία είναι η τρίτη χώρα εντός της Ε.Ε. με τα μεγαλύτερα ποσά στήριξης της οικονομίας τους απέναντι στην κρίση. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα έχει διαθέσει μέχρι τώρα 6,8 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 3,72% του ΑΕΠ της, και η Ιταλία 59,2 δισ., που αντιστοιχούν στο 3,42% του ΑΕΠ, για την πραγματική τους οικονομία. 

    Την ίδια ώρα, η Κομισιόν έχει ήδη κάνει ειδική υπόμνηση για τις χώρες με υψηλό χρέος, τονίζοντας ότι θα πρέπει να προσέξουν τις δαπάνες για μέτρα στήριξης και, επιπλέον, θα πρέπει να φροντίσουν να πετύχουν δημοσιονομική προσαρμογή, δηλαδή μείωση χρέους και ελλείμματος. 

    Η κοινή ευρωπαϊκή λύση, που βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο διαλόγου και θα πρέπει να δίνει ίσες ευκαιρίες σε όλες τις χώρες να προστατεύσουν τις οικονομίες τους, θα βρει και πάλι την Ελλάδα και την Ιταλία στο ίδιο στρατόπεδο χωρών που θα υποστηρίξουν κοινή χρηματοδότηση του όποιου ορίου στις τιμές τεθεί πανευρωπαϊκά. 

    Ο δημόσιος δανεισμός 

    Ακόμα ένα κοινό σημείο των δύο χωρών είναι η ευαισθησία τους σε ό,τι αφορά το κόστος δανεισμού τους από τις αγορές. Στην παρούσα χρονική φάση, με την ΕΚΤ να έχει σχεδόν προαναγγείλει επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων, τα ομόλογα και των δύο χωρών υφίστανται μεγάλες πιέσεις. Η ΕΚΤ, έχοντας κατά νου κυρίως το θέμα της Ιταλίας, έχει ανακοινώσει από τον Ιούνιο ένα ειδικό εργαλείο παρέμβασης ειδικά για τις χώρες του Νότου που θα αποτρέψει τις αποδόσεις να μεγαλώσουν πολύ σε σχέση με αυτές του ευρωπαϊκού Βορρά. Η αύξηση του κόστους δανεισμού για την Ελλάδα έχει αυξηθεί περίπου τρεις φορές τον τελευταίο χρόνο. Το ίδιο και για την Ιταλία. Η διαφορά είναι ότι η Ελλάδα έχει ένα τεράστιο απόθεμα 39 δισ. ευρώ για να καλύψει χρηματοδοτικές ανάγκες ύψους 3 δισ. μέχρι και το τέλος του χρόνου, ενώ η Ιταλία θα πρέπει να αντλήσει 300 δισ. για να καλύψει άμεσες ανάγκες μέχρι και τον Δεκέμβριο. 

    Με αυτά τα δεδομένα, η ενεργοποίηση του "Μηχανισμού αποφυγής μετάδοσης", όπως έχει ονομαστεί το συγκεκριμένο εργαλείο, είναι θέμα χρόνου, πρώτα για την Ιταλία, που έχει σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα, και μετά για την Ελλάδα, που καταγράφει ακόμη τις μεγαλύτερες αποδόσεις στα ομόλογά της. Υπό αυτή την έννοια, τα ελληνικά ομόλογα θα έχουν μια αναγκαία ασπίδα λόγω Ιταλίας, χωρίς όμως η Ελλάδα να βρίσκεται σε επικίνδυνη ζώνη, όπως συνέβαινε λίγα χρόνια νωρίτερα. 

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ