Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 14-Μαρ-2022 21:40

    Ο πόλεμος του Πούτιν θα ακυρώσει τα 30 χρόνια προόδου της ρωσικής οικονομίας

    182720951
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Ο πόλεμος του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν κατά της Ουκρανίας και η επακόλουθη παγκόσμια αντίδραση θα γυρίσουν τη ρωσική οικονομία τουλάχιστον 30 χρόνια πίσω - κοντά στις εποχές της Σοβιετικής Ένωσης - και θα υποβαθμίσει το βιοτικό επίπεδο της Ρωσίας τουλάχιστον για τα επόμενα πέντε χρόνια, σύμφωνα με οικονομολόγους, επενδυτές και διπλωμάτες, όπως σημειώνει το CNBC.

    Οι δυτικές κυρώσεις έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να προκαλέσουν το μέγιστο δυνατό πλήγμα στην οικονομία της Ρωσίας, αποβάλλοντάς την από τις παγκόσμιες αγορές και δεσμεύοντας περιουσιακά στοιχεία σε όλο τον κόσμο. Από τη στιγμή που τέθηκαν σε ισχύ πριν από τρεις εβδομάδες, οι κυρώσεις άνοιξαν ένα νέο κεφάλαιο στην οικονομική ιστορία της Ρωσίας.

    Το χρηματοπιστωτικό της σύστημα και το ρούβλι καταρρέουν, αναγκάζοντας το Κρεμλίνο να κλείσει το χρηματιστήριο. Πρακτικά εν μία νυκτί, διαλύθηκε η 40ετής προσπάθεια για την οικοδόμηση μιας ευημερούσας οικονομίας.

    Οι οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που ξεκίνησαν από τη δεκαετία του 1980 έδωσαν τη σοβιετική Ένωση την πρώτη γεύση των αμερικανικών προϊόντων. Αλλά οι δεκαετίες προσπαθειών για την ενσωμάτωση της οικονομίας στην Ευρώπη τερματίστηκαν τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς μεγάλες εταιρείες εγκαταλείπουν τη ρωσική αγορά και οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησαν στην περικοπή του εμπορίου και του τουρισμού με τη Ρωσία.

    Δύο κυρώσεις ειδικότερα έχουν προκαλέσει σημαντικό αντίκτυπο. Η πρώτη αφορά την αποβολή των μεγαλύτερων τραπεζών της Ρωσίας από το σύστημα SWIFT, καθιστώντας πολύ δύσκολη τη διεκπεραίωση συναλλαγών στο εξωτερικό.

    Το δεύτερο μέτρο αφορούσε το πάγωμα εκατοντάδων δισ. ευρώ που διατηρούσε σε αποθεματικά η κεντρική τράπεζα της Ρωσίας. Χωρίς αποθεματικά κεφάλαια για να στηρίξει το ρούβλι, το Κρεμλίνο μπορεί να κάνει πολύ λίγα πράγματα για να αποτρέψει την κατάρρευση της αξίας του.

    Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ και η Βρετανία σταματούν επίσης τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει επίσης ελέγχους στις εξαγωγές εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας και ειδών πολυτελείας και ένας αυξανόμενος κατάλογος χωρών έχει απαγορεύσει στα ρωσικά πλοία να εισέρχονται στα λιμάνια τους.

    "Δεν μπορούμε ακόμη να αποκλείσουμε ότι το ρούβλι μπορεί να καταρρεύσει", τόνισε ο Maximillian Hess, στέλεχος στο πρόγραμμα Ευρασίας του Foreign Policy Research Institute.

    Ακύρωση δεκαετιών ανάπτυξης

    Ήδη, η οικονομική κρίση στη Ρωσία, η οποία παίρνει μεγάλες διαστάσεις, απειλεί να εξαλείψει οικονομικά κέρδη δεκαετιών που έχουν αποκομίσει οι απλοί πολίτες. 

    Τον τελευταίο μήνα, το ρούβλι έχασε το 40% της αξίας του έναντι του δολαρίου, καθιστώντας το νόμισμα ουσιαστικά άχρηστο εκτός Ρωσίας.

    Το Κρεμλίνο, απελπισμένο να διατηρήσει την αξία του ρουβλιού στο εσωτερικό της χώρας, εξέδωσε στις 8 Μαρτίου νέα διαταγή που απαγορεύει την ανταλλαγή ρουβλιών με σκληρά νομίσματα όπως το δολάριο ή το ευρώ. 

    Αυτό ουσιαστικά μετέτρεψε το ρούβλι σε ένα νόμισμα που έχει ουσιαστική αξία στην οικονομία μόνο στο εσωτερικό της Ρωσίας, όπου οι άνθρωποι δεν επιτρέπεται να αγοράζουν τα προϊόντα στα οποία έχουν συνηθίσει. Πολιτικές όπως αυτές διαγράφουν την αξιοπιστία που οικοδομήθηκε επί δεκαετίες με την ενσωμάτωση της ρωσικής οικονομίας στην υπόλοιπη Ευρώπη. 

    Επιπλέον, οι κυρώσεις στις μεγαλύτερες τράπεζες έχουν προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας στις καθημερινές συναλλαγές, όπως η αγορά ενός εισιτηρίου του μετρό στη Μόσχα με το Apple Pay, το οποίο απαγορεύτηκε από τις αμερικανικές κυρώσεις, ή την ανταλλαγή ρουβλιών με δολάρια σε μια τράπεζα, η οποία απαγορεύεται από το Κρεμλίνο.

    "Υπήρχε μια αναδυόμενη μεσαία τάξη στη Ρωσία, η οποία τώρα θα πληγεί", δήλωσε ο Christopher Smart, επικεφαλής παγκόσμιας στρατηγικής και επικεφαλής του Barings Investment Institute. "Η Ρωσία θα απομονωθεί. Θα έχει ένα νόμισμα που δεν θα έχει πραγματικά καμία αξία εκτός της χώρας". 

    Οι ειδικοί σε θέματα εξωτερικής πολιτικής πιστεύουν επίσης ότι η Ρωσία θα αθετήσει το δημόσιο χρέος της, όταν την Τετάρτη λήξουν πληρωμές ομολόγων άνω των 100 εκατ. δολαρίων.  "Η Ρωσία θα χρεοκοπήσει, αυτό είναι εγγυημένο", δήλωσε ο Hess.

    Ο υπουργός Οικονομικών της Ρωσίας δήλωσε πρόσφατα ότι η χώρα θα πληρώνει το εξωτερικό χρέος της σε ρούβλια όσο οι δυτικές κυρώσεις διατηρούν σχεδόν το ήμισυ των αποθεματικών της κεντρικής τράπεζας παγωμένα.

    Αλλά ο Hess σημείωσε ότι οι συμβάσεις που διέπουν αυτά τα χρέη απαγορεύουν στη Ρωσία να τα πληρώσει σε ρούβλια, πράγμα που σημαίνει ότι μια τέτοια προσπάθεια θα συνιστούσε τεχνική αθέτηση πληρωμών.

    "Η Ρωσία κατέστρεψε κάθε αξιοπιστία που έχει ως δανειολήπτης για το ορατό μέλλον", δήλωσε ο Hess, ειδικός σε θέματα χρέους. "Δεν πρόκειται ποτέ ξανά να μπορέσει να δανειστεί με τα επιτόκια με τα οποία μπορούσε να δανειστεί τα τελευταία χρόνια".

    Η φυγή παγκόσμιων brands

    Από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου, περισσότερα από 300 από τα πιο εμβληματικά brands του κόσμου έχουν σταματήσει εθελοντικά τις δραστηριότητές τους ή τις έχουν περιορίσει.

    Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται παγκόσμιες τράπεζες όπως η Goldman Sachs, τα Starbucks και η Ford.

    "Πολλές από αυτές τις εταιρείες που αποχωρούν από τη Ρωσία δεν το κάνουν για λόγους φήμης", δήλωσε ο Hess. "Είναι επειδή γνωρίζουν ότι δεν θα είναι σε θέση να διεκπεραιώνουν πληρωμές και να διακινούν χρήματα εντός και εκτός της χώρας για το ορατό μέλλον, λόγω των κυρώσεων", είπε. 

    Αρκετές αποχωρήσεις είναι πιθανό να πλήξουν τους Ρώσους πολίτες.

    Για δεκαετίες, η PepsiCo, η Levi Strauss και η Coca-Cola συμβόλιζαν την ελευθερία για τους νέους πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα. Και οι τρεις ανακοίνωσαν ότι θα αναστείλουν τις πωλήσεις των βασικών τους προϊόντων.

    Μια άλλη έξοδος με μεγάλο αντίκτυπο προέρχεται από τους τρεις πετρελαϊκούς κολοσσούς: Shell, BP και Exxon, οι αποχωρήσεις των οποίων προκαλούν πλήγμα σε μια οικονομία που εξαρτάται από το πετρέλαιο. 

    Η Visa, η Mastercard, η PayPal και η American Express ανέστειλαν επίσης τις υπηρεσίες τους, με αποτέλεσμα οι Ρώσοι εκτός της χώρας να μην μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις χρεωστικές τους κάρτες και οι ρωσικές τράπεζες να προσπαθούν να στραφούν σε έναν κινεζικό εκδότη καρτών.

    Μία από τις πιο συμβολικές αποχωρήσεις ήταν αυτή της McDonald's. Η αλυσίδα fast food άνοιξε το πρώτο της εστιατόριο στη Μόσχα στις αρχές του 1990, γεγονός που θεωρήθηκε καμπή στο άνοιγμα της Ρωσίας προς τη Δύση. Την περασμένη εβδομάδα, η McDonald's ανακοίνωσε ότι και τα 850 εστιατόριά της στη Ρωσία θα κλείσουν προσωρινά.

    Πτώση του βιοτικού επιπέδου

    Σε αντίθεση με τους γείτονές τους στην Ουκρανία, οι οποίοι ζουν υπό ρωσικό βομβαρδισμό, οι μέσοι Ρώσοι δεν τρέχουν να σωθούν. Δεν αισθάνονται ακόμη καν την πλήρη επίδραση των κυρώσεων του ΝΑΤΟ.

    "Πολύ σύντομα, ο πραγματικός αντίκτυπος θα χτυπήσει τη Ρωσία", δήλωσε ο Smart. "Δεν μπορούν να εισάγουν φάρμακα. Δεν θα εισάγουν ανταλλακτικά για τα αεροπλάνα τους. Δεν θα έχουν πρόσβαση σε κανενός είδους επένδυση για την ανάπτυξη των πετρελαϊκών κοιτασμάτων τους".

    Ο Smart προέβλεψε ότι η Ρωσία θα έχει πολλές "απομιμήσεις και ομοιώματα αυτοκινήτων και κινητών τηλεφώνων" που θα εισάγονται από την Κίνα.

    Αν δεν υπάρξει μια σημαντική αλλαγή στο καθεστώς που θα βγάλει τον Πούτιν από την εξουσία, ο Hess προβλέπει ότι σε πέντε χρόνια οι Ρώσοι "θα ζουν σε κάποια εκδοχή της δεκαετίας του 1990 και ενδεχομένως σε κάτι ακόμη χειρότερο", αν ο Πούτιν αποφασίσει να χειραγωγήσει περαιτέρω το νόμισμα ή να χρησιμοποιήσει την ενέργεια ως "όπλο".

    Ακόμη και καθώς η ρωσική οικονομία παραπαίει από τις κυρώσεις, που αποτελεί άμεσο αποτέλεσμα του πολέμου του Πούτιν, ο ίδιος παραμένει σταθερά στον έλεγχο της χώρας. Παρ'όλα αυτά, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να χάσει την εξουσία.

    "Ο Πούτιν έχει θέσει ως προϋπόθεση για την εξουσία του να διασφαλίσει ότι οι άνθρωποι δεν θα χρειαστεί να ζήσουν ξανά με το βιοτικό επίπεδο και τους τρόπους που ζούσαν τη δεκαετία του '90", δήλωσε ο Hess. Και για το μεγαλύτερο μέρος του διαστήαμτος που βρίσκεται στην εξουσία, ο Πούτιν έχει ανταποκριθεί στο δικό του μέρος αυτής της συμφωνίας.

    Όταν εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος το 2.000, ανέλαβε μια χώρα όπου το 38% του πληθυσμού ζούσε με λιγότερα από 5,50 δολάρια την ημέρα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας του 2011. Μέχρι το 2018, το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί κατά περισσότερο από 90%, σε μόλις 3,7% του πληθυσμού.

    Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εκατομμύρια Ρώσοι αγόρασαν ξένα αυτοκίνητα, φούρνους μικροκυμάτων και τηλεοράσεις. Ντύνονταν με brands όπως η Diesel και η Mango και η Benetton και άρχισαν να κάνουν διακοπές στο εξωτερικό.

    Αλλά αν οι μέσοι Ρώσοι αρχίσουν να βλέπουν το βιοτικό τους επίπεδο να πέφτει ως αποτέλεσμα της εισβολής στην Ουκρανία, οι ειδικοί λένε ότι ο Πούτιν θα μπορούσε να αποκτήσει ένα πραγματικό πρόβλημα, δεδομένου του άγραφου κοινωνικού συμβολαίου που έχει με τους ψηφοφόρους.

    "Η συμφωνία ήταν ότι ο Πούτιν θα έβαζε τέλος στο χάος της δεκαετίας του 1990 και θα επέτρεπε στους ανθρώπους να είναι εγχώρια και οικονομικά επιτυχημένοι", δήλωσε ο Barry Ickes, επικεφαλής του οικονομικού τμήματος του Penn State University. "Σε αντάλλαγμα, ο λαός θα συμφωνούσε να μην αμφισβητήσει την πολιτική εξουσία του Πούτιν. Και αυτή είναι η συμφωνία του από τότε".

    Αυτό το "συμβόλαιο" βοηθά να εξηγηθεί πώς ο Πούτιν διατήρησε την εξουσία για δύο δεκαετίες και γιατί τόσα πολλά επίπεδα της ρωσικής κοινωνίας ανέχθηκαν την εξέλιξή του σε έναν ολοκληρωμένο απολυταρχικό ηγέτη.

    Για χρόνια, το Κρεμλίνο υποστήριζε ότι για τους Ρώσους η ελευθερία να ταξιδεύουν και να ξοδεύουν χρήματα είναι πιο σημαντική από τις λιγότερο απτές ελευθερίες, όπως η ελευθερία να διαμαρτύρονται κατά της κυβέρνησης.

    "Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ο λαός μας ήταν άπορος - και είναι γελοίο να λέμε ότι ήταν ελεύθερος", δήλωσε ο Βλαντισλάβ Σουρκόφ, ιδεολόγος του Κρεμλίνου, σε συνέντευξή του στους Financial Times το 2006. "Όταν έχεις ένα αυτοκίνητο για να οδηγήσεις και πράγματα για να αγοράσεις, αυτό σηυμαίνει ελευθερία".

    Αν ο Πούτιν δεν μπορεί να προσφέρει "σταθερότητα και ένα καλό επίπεδο οικονομικής στήριξης" στους μέσους Ρώσους, είπε ο Ickes, τότε κινδυνεύει να φανεί ότι δεν τηρεί το κοινωνικό συμβόλαιο.

    Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται για τρίτη εβδομάδα, τόσο η σταθερότητα όσο και η οικονομική στήριξη γίνονται όλο και πιο δύσκολα για τον Πούτιν να μπορεί να τα προσφέρει.

    Η επερχόμενη περίοδος της απομόνωσης

    Επενδυτές και πολιτικοί αναλυτές δήλωσαν ότι είναι σχεδόν αδύνατο να φανταστούν ένα ρεαλιστικό σενάριο σύμφωνα με το οποίο οι αμερικανικές εταιρείες θα επαναλάβουν τις δραστηριότητές τους στη Ρωσία μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια.

    Δεδομένου του άμεσου αντίκτυπου που έχουν οι κυρώσεις στο επιχειρηματικό κλίμα στη Ρωσία, η εξασφάλιση της πλήρους ή μερικής άρσης τους είναι το κλειδί για να κάνουν τις αμερικανικές εταιρείες να θελήσουν να επιστρέψουν. 

    Ωστόσο, κανένας από τους αναλυτές που μίλησαν στο CNBC για το θέμα αυτό δεν πιστεύει ότι οποιαδήποτε από τις τρέχουσες κυρώσεις κατά της Ρωσίας ή της Λευκορωσίας πρόκειται να χαλαρώσει ή να αρθεί τουλάχιστον για τα επόμενα τρία χρόνια.

    "Μέχρι να υπάρξει ένας νέος ηγέτης στη Ρωσία, ο οποίος θα ζητήσει συγγνώμη για την εισβολή στην Ουκρανία και θα πληρώσει για αποζημιώσεις, αυτές οι κυρώσεις θα παραμείνουν σε ισχύ", δήλωσε ο Smart. "Και δεν βλέπω να συμβαίνει τίποτα από αυτά".

    Για τον Smart, ο καλύτερος τρόπος για να κατανοήσει κανείς την προσπάθεια της Δύσης να απομονώσει το Κρεμλίνο είναι να την δει ως μια μακροπρόθεσμη στρατηγική κίνηση, μέσα σε ένα "παράθυρο" 10 έως 20 ετών.

    Η Ρωσία "είναι η 11η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο και είμαστε έτοιμοι να τη κλείσουμε σε ένα κοντέινερ και να μην κάνουμε δουλειές μαζί της για το ορατό μέλλον", είπε.

    Για τους καθημερινούς καταναλωτές, οι επόμενοι μήνες θα δοκιμάσουν πόσο από τον σύγχρονο κόσμο είναι διατεθειμένοι να αποχωριστούν για να ανεχτούν τις φιλοδοξίες του Πούτιν.

    "Μέχρι πρόσφατα, ολόκληρο το πρόγραμμα του Πούτιν ήταν σχετικά δημοφιλές", δήλωσε ο Ickes. "Τις τελευταίες δύο εβδομάδες έχει υπάρξει μια σημαντική αλλαγή".

    "Τώρα η απώλεια των διεθνών ταξιδιών είναι οδυνηρή. Και η απώλεια του διαδικτύου είναι οδυνηρή. Και η χρεωστική κάρτα δεν λειτουργεί πια. Αυτό είναι πολύ μεγάλο πρόβλημα", τόνισε

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ