Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 04-Νοε-2022 00:03

    Μπορεί να κερδίσει momentum η διεύρυνση της ΕΕ;

    Μπορεί να κερδίσει momentum η διεύρυνση της ΕΕ;
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Luigi Scazzieri

    Η επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία οδήγησε τη διεύρυνση, ξανά στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας μετά από πολλά χρόνια στασιμότητας. Τον Ιούνιο, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν η Μολδαβία και η Ουκρανία να γίνουν υποψήφιες για ένταξη στην ΕΕ. Συμφώνησαν επίσης ότι θα μπορούσε και η Γεωργία να είναι υποψήφια προς ένταξη εάν πληρούσε ορισμένες προϋποθέσεις. Τον Ιούλιο, η ΕΕ ξεκίνησε ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Αλβανία και τη Βόρεια Μακεδονία, μετά από χρόνια καθυστερήσεων. Και στις αρχές Οκτωβρίου, η Κομισιόν σύστησε να δοθεί στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη αντίστοιχο καθεστώς, εάν ενίσχυε περαιτέρω το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα.

    Ωστόσο, θα είναι δύσκολο να διατηρηθεί αυτό το momentum. Υπάρχουν δύο σειρές εμποδίων. Πρώτον, τα ετήσια reports της Κομισιόν για τη διεύρυνση που δημοσιεύθηκαν τον Οκτώβριο, καθιστούν σαφές ότι οι υποψήφιοι αντιμετωπίζουν τρομακτικές προκλήσεις για να εκπληρώσουν τους όρους για την ένταξη. Δεύτερον πολλά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία, είναι "χλιαρές” σε ό,τι αφορά στη διεύρυνση και πιστεύουν ότι η ΕΕ πρέπει πρώτα να μεταρρυθμιστεί προτού επεκταθεί -αλλά τα κράτη-μέλη θα δυσκολευτούν να συμφωνήσουν στις μεταρρυθμίσεις. Αυτό σημαίνει ότι το βραχυπρόθεσμο focus της πολιτικής διεύρυνσης θα πρέπει να είναι να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες να μεταρρυθμιστούν και να βρουν τρόπους για να τις ενσωματώσουν στενότερα στην Ένωση πριν από την ένταξη.

    Ο δρόμος προς τα εμπρός

    Ο δρόμος για την περαιτέρω διεύρυνση της ΕΕ είναι δύσκολος  και αναπόφευκτα συνυφασμένος με την ακανθώδη συζήτηση για τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις της ΕΕ. Ο κίνδυνος είναι οι μεταρρυθμίσεις της ΕΕ να αποδειχθούν αδύνατες και να χάσει η διεύρυνση τη δυναμική της, οδηγώντας τους υποψήφιους να γίνουν ακόμη περισσότερο απογοητευμένοι με την ΕΕ, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε δημοκρατική ολίσθηση. Η αποτυχία εδραίωσης των δημοκρατικών θεσμών θα αφήσει τις χώρες ευάλωτες στη ρωσική παρέμβαση. Στα δυτικά Βαλκάνια ο εθνικισμός μπορεί να μεγαλώσει περισσότερο, οξύνοντας τις εντάσεις μεταξύ των υποψηφίων και υπονομεύοντας τη σταθερότητα. Η Ρωσία θα μπορούσε επίσης να εκμεταλλευτεί την απογοήτευση για να τροφοδοτήσει τα παράπονα, ιδιαίτερα στη Βοσνία για να αποσπάσει την προσοχή της Δύσης από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

    Οι ηγέτες της ΕΕ έχουν επίγνωση αυτών των κινδύνων και προσπαθούν να διατηρήσουν τη δυναμική και να ενισχύσουν τους υποψηφίους, ενσωματώντας τους πιο στενά πριν από την ένταξη. Ένα παράδειγμα είναι η Ενεργειακή Κοινότητα, μέσω της οποίας η ΕΕ ενσωματώνει τα Δυτικά Βαλκάνια, τη Γεωργία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, στην αγορά ηλεκτρικής της ενέργειας.

    Το 2020, η ΕΕ αναθεώρησε τη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ, για να επιτρέψει τη σταδιακή ένταξη των υποψηφίων στην ενιαία αγορά πριν από την ένταξη. Αυτό θα περιλαμβάνει βήματα όπως ο τερματισμός των τελών περιαγωγής κινητής τηλεφωνίας, η χορήγηση αποφάσεων επάρκειας δεδομένων για να επιτραπεί η ελεύθερη ροή προσωπικών δεδομένων με την ΕΕ και η διοχέτευση περισσότερων κεφαλαίων σε προχωρημένους υποψηφίους.

    Η Ευρωπαϊκή πολιτική Κοινότητα (EPC) αρχικά σχεδιάστηκε για να ενσωματώσει πιο στενά τις υποψήφιες χώρες. Το ότι συμπεριλήφθηκαν μη υποψήφιες χώρες όπως το Ηνωμένο ΒΑσίλειο και ο φόβος από τα υποψήφια μέλη ότι θα τους σνομπάρουν, σήμαινε ότι η EPC δημιουργήθηκε σε μια ελαφρώς διαφορετική κατεύθυνση, με την έμφαση στον συντονισμό και όχι στην ενσωμάτωση. Αλλά η EPC μπορεί ακόμη να είναι βοηθητική στην καλλιέργεια σύγκλισης και συνεργασίας.

    Τέλος, η ΕΕ παρέχει υποστήριξη στις υποψήφιες χώρες για να στηρίξουν τις οικονομίες τους και να αντιμετωπίσουν τις υψηλότερες τιμές των τροφίμων και της ενέργειας που προέκυψαν από τον πόλεμος στην Ουκρανία. Ειδικότερα, η ΕΕ παρείχε στην Ουκρανία ανθρωπιστική βοήθεια και στρατιωτική υποστήριξη άνω των 3 δισ. Ευρώ. Προσπάθησε επίσης να ενισχύσει την οικονομία και τα οικονομικά του Κιέβου: ανέστειλε τους δασμούς στις εισαγωγές από την Ουκρανία και έχει δώσει οικονομική βοήθεια στη χώρα 4,2 δισ. Δολαρίων από τον Φεβρουάριο -μέρος ενός ευρύτερου οικονομικού πακέτου μέχρι και 9 δισ. Ευρώ επιπλέον σε διμερή βοήθεια στα κράτη-μέλη.

    Για να υποστηρίξει τα Δυτικά Βαλκάνια, το 2020 η ΕΕ θέσπισε ένα οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο αξίας μέχρι και 9 δισ. Ευρώ, για να επενδύσει στις μεταφορές, στην ενέργεια και στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.

    Αυτές οι προσπάθειες είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Όμως ενώ η Ένωση έχει παράσχει στις υποψήφιες χώρες ουσιαστική υποστήριξη, αυτό είναι απίθανο να είναι αρκετό -ιδιαίτερα στην περίπτωση της Ουκρανίας. Οι ανάγκες του Κιέβου πρόκειται να αυξηθούν περαιτέρω και το ΔΝΤ εκτιμά ότι η Ουκρανία θα χρειαστεί 3-4 δισ. Δολάρια το μήνα το 2024.

    Την ίδια στιγμή, παρά την αποδοχή της Μολδαβίας και της Ουκρανίας ως υποψήφιες χώρες και την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία, η ΕΕ εξακολουθεί να πλήττεται από ένα μεγάλο χάσμα αξιοπιστίας της διεύρυνσης. Αυτό αποδεικνύεται από την άρνηση της Ένωσης να χορηγήσει ταξίδια χωρίς βία στο Κοσσυφοπέδιο, παρόλο που έχει εκπληρώσει όλους τους όρους της ΕΕ.

    Εάν θέλουν να διατηρήσουν τη δυναμική για μεταρρυθμίσεις στις υποψήφιες χώρες, οι ηγέτες της ΕΕ θα πρέπει να εμπλουτίσουν περαιτέρω την έννοια της σταδιακής ολοκλήρωσης με την Ένωση, στην οποία αναφερόταν τον Ιούνιο. Συγκεκριμένα, η Ένωση χρειάζεται να δείξει ότι η σταδιακή ολοκλήρωση είναι μια συγκεκριμένη δυνατότητα με απτά οφέλη. Εάν η ΕΕ διέθετε μεγαλύτερη χρηματοδότηση στους πιο προηγμένους υποψηφίους, αυτό θα παρείχε μεγαλύτερα κίνητρα για μεταρρυθμίσεις και θα έδινε στην ΕΕ περισσότερη μόχλευση για να αντιμετωπίσει δημοκρατικά ολισθήματα, απειλώντας με τη διακοπή χρηματοδότησης.

    Στο μεταξύ, η ανάπτυξη μηχανισμών για τη διαβούλευση με τις υποψήφιες χώρες σε τομείς πολιτικής στους οποίους ήταν πλήρως ευθυγραμμισμένες με το κεκτημένο της ΕΕ, θα τις επέτρεπε να εμπλακούν στη διαμόρφωση των αποφάσεων. Η συχνότερη συγκέντρωση των κρατών-μελών της ΕΕ και των υποψηφίων προς ένταξη για διαβούλευση σχετικά με την πολιτική, μπορεί να μειώσει τον σκεπτικισμό για τη διεύρυνση.

    Η διεύρυνση εδώ και καιρό είναι μία από τις πιο επιτυχημένες πολιτικές της ΕΕ, η οποία ενισχύει την οικονομική ανάπτυξη και βοηθά στη σταθεροποίηση των υποψηφίων για ένταξη. Αλλά η πρόκληση της μεταρρύθμισης τόσο στις υποψήφιες χώρες όσο και στην ίδια την ΕΕ, σημαίνει ότι ο τωρινός γύρος διεύρυνσης είναι πιθανό να σταματήσει -με όλους τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται. Για να αποφευχθεί αυτό, η ΕΕ θα πρέπει να ενστερνιστεί εντελώς την ιδέα της βήμα προς βήμα ολοκλήρωσης.

    Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: https://www.cer.eu/insights/can-eu-enlargement-gain-momentum

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ