Πώς η κινεζική ασφάλεια έγινε παγκόσμιο εξαγώγιμο προϊόν

Του Temur Umarov

Η άνοδος της Κίνας υπήρξε ένα από τα πιο αξιοσημείωτα γεγονότα της παγκόσμιας πολιτικής τις τελευταίες δεκαετίες. Η Κίνα ήδη ξεπερνά τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πολλούς οικονομικούς δείκτες, συμπεριλαμβανομένου του ΑΕΠ σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης. Η Πρωτοβουλία "Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος" την έχει καταστήσει τον βασικό επενδυτή, πιστωτή και εμπορικό εταίρο για το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου.

Ωστόσο, πέρα από την οικονομία, δεν είναι άμεσα προφανές ότι η Κίνα έχει καταστεί παγκόσμιος ηγέτης. Το Πεκίνο συνεχίζει να αποφεύγει την άμεση παρέμβαση σε συγκρούσεις τρίτων χωρών και δεν δημιουργεί ένα εκτεταμένο δίκτυο στρατιωτικών βάσεων στο εξωτερικό ούτε συγκροτεί συμμαχίες. Παρά ταύτα, τα τελευταία χρόνια η Κίνα έχει αρχίσει να επεκτείνει συστηματικά την επιρροή της στον τομέα της ασφάλειας.

Η λεγόμενη Παγκόσμια Πρωτοβουλία Ασφάλειας, που εγκαινιάστηκε το 2022, παραμένει ένα πλαίσιο χωρίς σαφείς δεσμεύσεις. Παρ’ όλα αυτά, η Κίνα είναι η πρώτη χώρα που ανταγωνίζεται τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον ρόλο του "παγκόσμιου αστυνόμου". Τα ευρήματα ερευνών δείχνουν ότι η Κίνα έχει διαμορφώσει μια μοναδική θέση στο παγκόσμιο οικοσύστημα ασφάλειας, εστιάζοντας στη στήριξη της εσωτερικής σταθερότητας των κυβερνώντων καθεστώτων και όχι στις στρατιωτικές συμμαχίες.

Η Κίνα είναι η τρίτη χώρα στη σύγχρονη ιστορία, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική Ένωση, που εξάγει το δικό της σύστημα ασφάλειας σε παγκόσμιο επίπεδο. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, τα διεθνή συστήματα ασφάλειας οργανώνονταν κυρίως στη βάση της ιδεολογικής αντιπαράθεσης. Στην περίπτωση της Κίνας, η κεντρική κινητήρια δύναμη ήταν η οικονομική επέκταση.

Υπό τον Σι Τζινπίνγκ, η Κίνα έχει καταστεί ένας μείζων κόμβος της παγκόσμιας οικονομίας. Το Πεκίνο έχει επενδύσει έως και 160 δισεκατομμύρια δολάρια σε τρίτες χώρες στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας "Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος". Αυτή η μεγάλης κλίμακας οικονομική παρουσία απαιτούσε προστασία από τοπικές κρίσεις, ενώ τα παραδοσιακά εργαλεία, όπως τα αεροπλανοφόρα, οι υπερπόντιες βάσεις και οι στρατιωτικές συμμαχίες, αποδείχθηκαν ακατάλληλα για αυτόν τον σκοπό.

Ως αποτέλεσμα, η Κίνα αναγκάστηκε να αναζητήσει άλλα, πιο ευέλικτα μέσα για τη διασφάλιση των συμφερόντων της. Αν και εγκαινίασε επισήμως την Παγκόσμια Πρωτοβουλία Ασφάλειας μόλις το 2022, δραστηριοποιείται στον τομέα αυτό ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Ένα από τα πρώτα βήματα ήταν ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης για ξένα στρατεύματα ειρηνευτικών αποστολών του ΟΗΕ.

Η βασική διαφορά μεταξύ των προσεγγίσεων των δύο χωρών έγκειται στην επιλογή των κύριων εργαλείων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τις ένοπλες δυνάμεις τους, ενώ η Κίνα βασίζεται κυρίως στις υπηρεσίες επιβολής του νόμου. Στην κινεζική θεώρηση, η κύρια απειλή για τη σταθερότητα δεν προέρχεται από άλλα κράτη αλλά από το εσωτερικό: τον εξτρεμισμό, τον αυτονομισμό, την τρομοκρατία και τις "έγχρωμες επαναστάσεις".

Κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες της Κίνας διαδραματίζει η Λαϊκή Ένοπλη Αστυνομία. Υπό τον Σι Τζινπίνγκ εξελίχθηκε σε υπερ-υπηρεσία, απορροφώντας αρμοδιότητες αντιτρομοκρατίας και φύλαξης συνόρων. Αρχικά, η επέκταση των αστυνομικών αρμοδιοτήτων υπαγορεύτηκε από εσωτερικούς πολιτικούς λόγους, ιδίως σε ευαίσθητες περιοχές όπως το Σιντζιάνγκ.

Με την πάροδο του χρόνου, η κινεζική κυβέρνηση συνειδητοποίησε ότι η Λαϊκή Ένοπλη Αστυνομία ήταν ιδανικά προσαρμοσμένη και για την προστασία των συμφερόντων της στο εξωτερικό. Το 2010, η Κίνα διεξήγαγε δεκατέσσερα διεθνή εκπαιδευτικά προγράμματα για ξένους αστυνομικούς, ενώ μέχρι το 2019 ο αριθμός αυτός είχε αυξηθεί στα 138.

Οι στόχοι της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας Ασφάλειας έχουν διατυπωθεί όσο το δυνατόν πιο γενικά. Ωστόσο, η ασαφής ρητορική της αποκρύπτει συγκεκριμένο περιεχόμενο. Η Κίνα προσφέρει στους εταίρους της συγκεκριμένες υπηρεσίες ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων εργαλείων για την προστασία της πολιτικής σταθερότητας, με δεκάδες ασκήσεις αφιερωμένες στην καταστολή διαδηλώσεων και εξεγέρσεων.

Η μεγαλύτερη κατηγορία αφορά την "προστασία υψηλών προσώπων (VIP)". Παράλληλα, οι κινεζικές προτάσεις περιλαμβάνουν τεχνολογική τεχνογνωσία την οποία η Κίνα χρησιμοποιεί ενεργά για τον έλεγχο του ίδιου της του πληθυσμού. Τα εργαλεία αυτά βρίσκουν ζήτηση μεταξύ αυταρχικών καθεστώτων, ιδιαίτερα στις χώρες της Κεντρικής Ασίας.

Καθώς η Ουάσιγκτον επιχειρεί να μειώσει τη συμμετοχή της στην παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφάλειας, το αποτύπωμα της Κίνας στο εξωτερικό αυξάνεται. Το Πεκίνο προσφέρει ένα σύνολο εργαλείων που επιτρέπει στα κράτη να διατηρούν το status quo από μόνα τους — μια προσφορά που πολλά καθεστώτα δυσκολεύτηκαν να αρνηθούν.

Διαβάστε το άρθρο στην αρχική του δημοσίευση εδώ.

Επιμέλεια - Απόδοση: Νικόλας Σαπουντζόγλου