Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 30-Νοε-2021 00:05

    Ενα ιορδανικό F-16 στο Ισραήλ ή πώς η ειρήνη στη Μέση Ανατολή είναι ήδη γεγονός

    Ενα ιορδανικό F-16 στο Ισραήλ ή πώς η ειρήνη στη Μέση Ανατολή είναι ήδη γεγονός
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Zev Chafets

    Η κυβέρνηση Τραμπ κληροδότησε στην διάδοχό της πολλά προβλήματα προς επίλυση. Στη Μέση Ανατολή, ωστόσο, ο Μπάιντεν παρέλαβε μια διαφορετικού είδους κληρονομιά - τις Συμφωνίες του Αβραάμ. Αυτές ήταν τέσσερις ειρηνευτικές συμφωνίες μεταξύ του Ισραήλ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), του Μαρόκου, του Μπαχρέιν και του Σουδάν.

    Το 2020, όταν υπογράφηκαν οι συνθήκες, οι ειδικοί διεθνώς χλεύαζαν τις συγκεκριμένες συμφωνίες ως διπλωματία "φύλλου συκής" η οποία είχε ως στόχο να δώσει στον Τραμπ (και στον τότε πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου) μια επιτυχία εξωτερικής πολιτικής εν όψει - τότε - μιας εκλογικής χρονιάς. Σπανίως, είναι η αλήθεια, η κυνική ανάλυση ενός ζητήματος αποδεικνύεται άστοχη. Αυτό το φθινόπωρο, ωστόσο, η διπλωματία έχει ήδη αρχίσει να αποδίδει "μέρισμα".

    Νερό αντί ενέργειας

    Την περασμένη εβδομάδα, το Ισραήλ και η Ιορδανία υπέγραψαν μια συμφωνία ανταλλαγής ενέργειας και νερού στο Ντουμπάι, η οποία προβλέπει το Ισραήλ να ανταλλάσσει αφαλατωμένο νερό της Μεσογείου με ηλιακή ηλεκτρική ενέργεια η οποία θα παράγεται στην τεράστια έρημο της Ιορδανίας.

    Πρόκειται για τη μεγαλύτερη συμφωνία στο είδος της από τότε που οι δύο χώρες υπέγραψαν ειρηνευτική συμφωνία πριν από 27 χρόνια. Μια κρατική εταιρεία των ΗΑΕ, η Masdar, έχει προγραμματιστεί να κατασκευάσει μια μεγάλη νέα εγκατάσταση ηλιακής ενέργειας στην Ιορδανία, η οποία θα πρέπει να είναι έτοιμη έως το 2026.

    Στην τελετή υπογραφής στο Ντουμπάι, ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ για το Κλίμα, Τζον Κέρι, ανέφερε ότι η συμφωνία θα έχει "μεταμορφωτικό χαρακτήρα". Δεν έχει άδικο.

    Υπάρχουν φυσικά περιβαλλοντικά και οικονομικά οφέλη. Θα παίξει μεγάλο ρόλο βοηθώντας την Ιορδανία να προσαρμοστεί στην κλιματική αλλαγή και να ενισχύσει τα αποθέματα νερού της. Η δε ηλεκτρική ενέργεια, η οποία θα πωλείται στο Ισραήλ έναντι 180 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, θα συμβάλει στους στόχους του Ισραήλ για διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας του και στην οικοδόμηση του ανανεώσιμου στοιχείου του ενεργειακού του μείγματος.

    Το Παλαιστινιακό δεν αποτελεί πια εμπόδιο

    Η διπλωματική σημασία αυτών των μέτρων κάθε άλλο παρά πρέπει να υποτιμάται. Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως υπουργός Εξωτερικών επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα, ο Κέρι είχε απορρίψει την πιθανότητα ειρηνευτικών συμφωνιών Ισραήλ-Αραβών χωρίς να ικανοποιηθεί πρώτα το παλαιστινιακό αίτημα για ένα ανεξάρτητο κράτος.

    "Ένα πράγμα που γνωρίζουμε σίγουρα, και μπορώ να το πω με βεβαιότητα", είχε τονίσει κάποτε σε ακροατήριο στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, "είναι ότι οι αραβικές χώρες έχουν ξεκαθαρίσει ότι δεν θα προχωρήσουν σε ειρήνευση με το Ισραήλ χωρίς να έχει επιλυθεί πρώτα η ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση". Αυτό, όπως αποδεικνύεται σήμερα, ήταν μια υπερβολικά απαισιόδοξη τοποθέτηση.

    Η κυβέρνηση Μπάιντεν παραμένει προσκολλημένη, τουλάχιστον δημόσια, στο δόγμα ότι καμία αραβο-ισραηλινή ειρήνη δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς πρώτα να ικανοποιηθούν οι παλαιστινιακές απαιτήσεις. Η συμφωνία στο Ντουμπάι, ωστόσο, δείχνει ότι η πρακτική συνεργασία μπορεί να αποσυνδεθεί από την παλαιστινιακή σύγκρουση.

    Το νερό είναι μια υπαρξιακή ανάγκη για το Χασεμιτικό Βασίλειο και τους πολίτες του, ακόμη και εκείνους οι οποίοι μισούν το Ισραήλ. Η αφαλάτωση είναι ενεργοβόρα και δαπανηρή, ταυτόχρονα όμως μια τεχνική στην οποία το Ισραήλ έχει επενδύσει πολλά για να καλύψει τις δικές του ανάγκες σε νερό. Είναι πιο λογικό για την Ιορδανία να αγοράζει αφαλατωμένο νερό από το Ισραήλ παρά να δημιουργήσει τη δική της υποδομή αφαλάτωσης.

    Η συμφωνία βασίζεται, όπως φαίνεται, σε μια πρόταση η οποία διατυπώθηκε σε έγγραφο του Δεκεμβρίου 2020 από μια ομάδα περιβαλλοντολόγων των Ιορδανίας - Παλαιστίνης - Ισραήλ. Μόνο που, στην τελική της μορφή, δεν περιλαμβάνεται τον παλαιστινιακό παράγοντα. Αυτό μπορεί να αποτελεί μια χαμένη ευκαιρία (όπως υπονοούν οι συντάκτες μιας εργασίας του Ινστιτούτου Brookings), ωστόσο λέει κάτι σημαντικό για την τρέχουσα κατάσταση στη Μέση Ανατολή και για το γεγονός ότι οι παλιές ιδεολογικές αφηγήσεις πλέον ανατρέπονται.

    Στρατιωτική συνεργασία!

    Μια καλή κίνηση τείνει επίσης να γεννά μία άλλη. Δύο ημέρες μετά την υπογραφή της συμφωνίας ΗΑΕ - Ιορδανίας - Ισραήλ, ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Benny Gantz, συνοδευόμενος από ανώτερους στρατιωτικούς, έφθασε στο Ραμπάτ για να συνάψει ένα πρωτοφανές μνημόνιο κατανόησης με τους Μαροκινούς ομολόγους του.

    Οι συνέπειες αυτής της συμφωνίας είναι επίσης σημαντικές: πωλήσεις ισραηλινών όπλων και τεχνολογίας στον μαροκινό στρατό, περισσότερη συνεργασία σε επίπεδο πληροφοριών και, ίσως, συμβουλευτικές υπηρεσίες για τη διεξαγωγή της συνεχιζόμενης μάχης του Μαρόκου για τη Δυτική Σαχάρα.

    Το Ισραήλ έχει περίπου 700.000 πολίτες με ρίζες από το Μαρόκο. Οι Συμφωνίες του Αβραάμ έχουν κάνει τις απευθείας πτήσεις μεταξύ Τελ Αβίβ και Καζαμπλάνκα καθημερινό φαινόμενο, ενώ οι ισραηλινές τηλεοπτικές διαφημίσεις προβάλλουν τις διακοπές στο Μαρόκο ως τον επόμενο, νέο τουριστικό προορισμό.

    Πριν από τις συμφωνίες, ορισμένες αραβικές χώρες είχαν μυστικές επαφές στο πεδίο της ασφαλείας με το Ισραήλ. Στο νέο διπλωματικό κλίμα, αυτές αναδύονται όλο και περισσότερο από τη "ντουλάπα".

    Στα τέλη Οκτωβρίου, η ισραηλινή πολεμική αεροπορία κάλεσε τον διοικητή της πολεμικής αεροπορίας των ΗΑΕ να παρακολουθήσει στρατιωτική άσκηση η οποία διεξάγεται ανά διετία και στην οποία συμμετείχαν οι ΗΠΑ, η Γαλλία και πέντε άλλοι επισήμως συμμετέχοντες. Στην άσκηση συμμετείχε απροειδοποίητα και η Ιορδανία. Γερμανός φωτογράφος δημοσίευσε μη εξουσιοδοτημένες φωτογραφίες από την απογείωση και την προσγείωση ιορδανικού F-16 σε ισραηλινή αεροπορική βάση στη Negev.

    Το Σουδάν, το τέταρτο μέλος των Συμφωνιών του Αβραάμ, δεν έκανε και μεγάλη προσπάθεια να συμμετάσχει, κυρίως επειδή βρίσκεται σε κατάσταση πολιτικού χάους. Ωστόσο, το Ισραήλ και οι Σουδανοί ηγέτες διατηρούν επίσης καλές διασυνδέσεις. Μετά από ένα πρόσφατο στρατιωτικό πραξικόπημα στο Σουδάν, η κυβέρνηση Μπάιντεν φέρεται να ζήτησε από το Ισραήλ να πείσει τον νέο στρατιωτικό δικτάτορα, στρατηγό Abdel Fattah al-Burhan, να αποκαταστήσει την πολιτική διακυβέρνηση στο Χαρτούμ.

    Ειρήνη

    Η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει προχωρήσει με σύνεση στην πρόοδο επίτευξης των στόχων των συμφωνιών. Αυτές αποδεικνύουν ότι οι θερμές σχέσεις και η στρατηγική συνεργασία μεταξύ του Ισραήλ και αραβικών χωρών είναι τόσο εφικτές, όσο και επιθυμητές.

    Το πιο σημαντικό, οι συμφωνίες προσφέρουν ένα πρότυπο για το πώς θα μπορούσε τελικά να μοιάζει η ειρήνη στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ