Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 13-Αυγ-2021 00:05

    Γιατί ο κεντρικός τραπεζίτης της Τουρκίας δεν κάνει το χατίρι του Ερντογάν

    Γιατί ο κεντρικός τραπεζίτης της Τουρκίας δεν κάνει το χατίρι του Ερντογάν
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Daniel Moss

    Οι εκκαθαρίσεις και οι εξαναγκασμοί μέσω απειλών δεν έδωσαν στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τα οικονομικά αποτελέσματα που επιθυμoύσε, δηλαδή έναν συνδυασμό χαμηλών επιτοκίων και χαμηλού πληθωρισμού.

    Οι στόχοι αυτοί δεν έχουν επιτευχθεί από τον Τούρκο ηγέτη παρά την έντονη αντιπαραθετική του στάση έναντι των διορισμένων από τον ίδιο επιτελών της κεντρικής τράπεζας της χώρας του. Εάν δώσει λίγο χώρο στην τρέχουσα ομάδα η οποία βρίσκεται στο τιμόνι της νομισματικής πολιτικής, η πρόοδος μπορεί να καταστεί εφικτή.

    Η απλή εκπαραθύρωση ενός επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας δεν οδηγεί απαραιτήτως σε μια γρήγορη αλλαγή πολιτικής. Αυτή είναι μια από τις μεγάλες εκπλήξεις και τα οδυνηρά μαθήματα που μπορεί να αντλήσει κανείς από αυτή την ιστορία σε μια σημαντική αναδυόμενη αγορά όπως η Τουρκία.

    Η στροφή που δεν έγινε

    Οι προτιμήσεις του προέδρου είναι σαφείς. Κεφάλια "έπεσαν" στην κεντρική τράπεζα της Τουρκίας νωρίτερα εντός του 2021 μετά την υιοθέτηση πιο "σφιχτής" νομισματικής πολιτικής, που είχε ως στόχο την καταπολέμηση του πληθωριστικού σπιράλ. Η άποψη η οποία επικρατούσε ήταν ότι μια γρήγορη ανατροπή τουλάχιστον ενός μέρους των αυξήσεων επιτοκίων που κακοκάρδισαν τον Ερντογάν ήταν βέβαιο ότι θα ακολουθούσε, μετά την απομάκρυνση του διοικητή Naci Agbal τον Μάρτιο (μοιραζόμουν κι εγώ αυτήν την άποψη).

    Ακόμα περιμένουμε - και στο μεταξύ δεν έχει γίνει καμία περικοπή. Το ότι αυτή η στροφή 180 μοιρών δεν έχει συμβεί εγείρει ερωτήματα σχετικά με το εάν οι αλλαγές στο επιτελικό προσωπικό μπορούν να επιφέρουν ριζικές αλλαγές  πολιτικής ανεξάρτητα από τις οικονομικές συνθήκες. Δίνεται πολλές φορές υπερβολική έμφαση στα άτομα τα οποία διοικούν οργανισμούς και θεσμούς και όχι αρκετή στην κατάσταση την οποία οι άνθρωποι αυτοί καλούνται να διαχειριστούν.

    Αντίσταση στις βουλές του προέδρου

    Μήνες μετά την "έξωση" Agbal, η οποία οδήγησε σε ανακάτεμα της τράπουλας και σε πολλές αλλαγές και σε άλλες επιτελικές θέσεις κάτω από τον βαθμό του διοικητή, η Κεντρική Τράπεζα της Δημοκρατίας της Τουρκίας δεν σκύβει ακόμη ευλαβικά μπροστά στη βούληση του Ερντογάν.

    Η τράπεζα διατήρησε το επιτόκιο αναφοράς στο 19% την Πέμπτη και δεσμεύτηκε να επιδιώξει σταθερότητα στις τιμές. "Το βασικό μας επιτόκιο θα συνεχίσει να καθορίζεται σε επίπεδο πάνω από τον πληθωρισμό προκειμένου να διατηρεί ισχυρό αποπληθωριστικό αποτέλεσμα έως ότου ισχυροί δείκτες να υποδηλώσουν μόνιμη πτώση του πληθωρισμού και να επιτευχθεί ο μεσοπρόθεσμος στόχος του 5%", ανέφερε σε ανακοίνωσή της.

    Ο καλπάζων πληθωρισμός καθιστά μια συνθηκολόγηση της τράπεζας προς τις απόψεις του προέδρου της χώρας επικίνδυνη για την τουρκική λίρα, ένα από τα νομίσματα των αναδυόμενων αγορών με τις χειρότερες επιδόσεις φέτος. Το να αψηφούν επίμονα τον αρχηγό του κράτους δεν είναι βέβαια ελκυστική κίνηση για κανέναν αξιωματούχο της τράπεζας και την σταδιοδρομία του στο μέλλον. Η χώρα διακινδυνεύει μια μεσοβέζικη κατάσταση, με επιτόκια ούτε αρκετά υψηλά ώστε να πλήττουν αποφασιστικά τις αυξήσεις των τιμών, ούτε αρκετά χαμηλά για να ικανοποιούν τον Ερντογάν.

    Η τελευταία απόφαση για τη νομισματική πολιτική ήρθε αφού τα στοιχεία έδειξαν ότι ο πληθωρισμός αυξήθηκε στο 18,95% τον Ιούλιο σε ετήσια βάση, μια ανάσα από την επίσημη τιμή του χρήματος. Εάν ο στόχος είναι να απομακρυνθεί ο πληθωρισμός από το σύστημα, τότε υφίσταται ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ μιας πιο σκληρής και "σφιχτής" νομισματικής πολιτικής. Μια τέτοια κίνηση θα έθετε τον διοικητή Sahap Kavcioglu σε πορεία σύγκρουσης με τον άνθρωπο που τον διόρισε στη θέση του Agbal.

    Η ανορθόδοξη θεωρία για τον πληθωρισμό

    Γιατί ο Ερντογάν να μην θέλει χαμηλότερο πληθωρισμό; Η δημοτικότητά του, καθώς και εκείνη του κόμματός του (AKP), φυλλορροεί. Οι οικονομικές δυσκολίες - η ανεργία είναι επίσης υψηλή - είναι μόνον ένα μέρος του προβλήματος: μια αποτυχημένη αντιμετώπιση των πυρκαγιών που έχουν ξεσπάσει στις μεσογειακές ακτές της Τουρκίας διαβρώνει επίσης την υποστήριξη στην κυβέρνηση.

    Ο Ερντογάν υποστηρίζει εδώ και καιρό την ανορθόδοξη άποψη ότι τα υψηλά επιτόκια προκαλούν, αντί να καταπολεμούν τον πληθωρισμό. Επανέλαβε μάλιστα αυτή την άποψη την περασμένη εβδομάδα. "Δεν είναι δυνατόν ο πληθωρισμός να επιταχυνθεί περαιτέρω στο εξής, καθώς θα μεταβαίνουμε σε χαμηλότερα επιτόκια", δήλωσε ο Ερντογάν στο τηλεοπτικό δίκτυο AHaber, κατά τη διάρκεια συνέντευξής του. "Ας υποθέσουμε ότι δίνω αυτό το σήμα προς κάποια πλευρά", πρόσθεσε, χωρίς να διευκρινίσει περαιτέρω τι εννοούσε. Ο κεντρικός τραπεζίτης της Τουρκίας ήταν φυσικά ο πιθανότερος αποδέκτης.

    Η οικονομία της Τουρκίας δεν είναι σε τραγική κατάσταση, ούτε έχει να δείξει μόνον αρνητικά νέα. Όπως πολλές χώρες, απολαμβάνει μια αναπτυξιακή πορεία η οποία έρχεται μετά την πτώση του περασμένου έτους. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 7% το α’ τρίμηνο του 2021 σε ετήσια βάση, στην καλύτερη επίδοση μεταξύ των χωρών της G20, πλην της Κίνας.

    Η αυξημένη ζήτηση μετά τη βαθιά παγκόσμια ύφεση, σε συνδυασμό με την τεράστια δημοσιονομική και νομισματική τόνωση από μεγάλες οικονομικές δυνάμεις, ειδικά από τις ΗΠΑ, ενισχύει πολλές χώρες. Ακόμη και όταν πρόκειται για τον πληθωρισμό, τα πράγματα μπορεί να μην είναι τόσο τρομερά όσο υποδηλώνουν οι τρέχοντες αριθμοί. Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας, σε πρόσφατες προβλέψεις της, βλέπει τον ρυθμό αύξησης των τιμών να μειώνεται ελαφρά προς το τέλος του έτους. Αυτό δίνει στον  Kavcioglu κάποιο περιθώριο να υπονοεί ότι κάποιες περικοπές επιτοκίων θα καταστούν τελικώς εφικτές.

    Θα βαδίσει βέβαια έτσι σε διαφορετική κατεύθυνση από την Federal Reserve, την Bank of England και τις ομόλογές τους κεντρικές τράπεζες στον Καναδά, τη Νέα Ζηλανδία και την Αυστραλία, οι οποίες ξεκινούν να αποσύρουν τα νομισματικά κίνητρα ή έχουν ήδη αρχίσει να το κάνουν. Κάτι τέτοιο θα ταιριάξει πολύ στον Kavcioglu, εάν καταφέρει να αντέξει.

    Οι οικονομικές συνθήκες δημιούργησαν μια πιο περίεργη κατάσταση από εκείνη που θα μπορούσε να φανταστεί ο τελευταίος, όταν ως αρθρογράφος έριχνε τις βολές του κατά του Agbal, βολές μάλιστα οι οποίες είχαν εντυπωσιάσει τον πρόεδρο της Τουρκίας. Τα πράγματα δεν είναι τελικώς τόσο απλά.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ