Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 14-Ιουλ-2021 00:05

    Στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στην Αϊτή: Η χειρότερη επιλογή

    Στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στην Αϊτή: Η χειρότερη επιλογή
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του James Stavridis

    Η δολοφονία του "πολιορκούμενου" πολιτικά προέδρου της Αϊτής Jovenal Moise, ο οποίος φέρεται να εκτελέστηκε από μια μεικτή ομάδα Κολομβιανών και Αϊτινο-Αμερικανών, αφήνει πίσω της αυτή την - αδικημένη από τη μοίρα - χώρα σε κατάσταση πλήρους αναταραχής για ακόμη μια φορά.

    Δύο διαφορετικοί πρωθυπουργοί διεκδικούν την εξουσία, η πρώτη κυρία αναρρώνει από τα τραύματα λογω των πυροβολισμών που δέχθηκε σε νοσοκομείο του Μαϊάμι και η προσωπική ασφάλεια του Moise βρίσκεται υπό έρευνα για την αποτυχία της να πράξει το παραμικρό για να τον υπερασπιστεί. Ένοπλες συμμορίες περιφέρονται στους δρόμους ενώ η στοιχειώδης τάξη στη χώρα - η οποία ποτέ δεν ήταν το "ισχυρό χαρτί" της Αϊτής - καταρρέει με επιταχυνόμενο ρυθμό.

    Ποιες είναι οι προοπτικές για τη φτωχότερη χώρα του ημισφαιρίου και ποιος είναι ο ρόλος των ΗΠΑ στο να τη βοηθήσουν να "συμμαζέψει" το χάος;

    Μια κατάσταση που χρονίζει

    Όταν ήμουν διοικητής του Νότιου Βραχίονα των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ στα τέλη της δεκαετίας του 2000, επισκεπτόμουν συχνά την Αϊτή. Ενώ οι συνθήκες δεν ήταν ποτέ πολλά υποσχόμενες, υπήρχε τουλάχιστον ένα "λούστρο" πολιτισμού, το οποίο δημιουργείτο κυρίως από μια ειρηνευτική δύναμη των Ηνωμένων Εθνών με επικεφαλής δυνάμεις της Βραζιλίας, με συμμετοχή στρατευμάτων από διάφορες χώρες, κυρίως από την αμερικανική ήπειρο. Η αποστολή συνεχίστηκε για περισσότερο από μια δεκαετία πριν ολοκληρωθεί τελικώς το 2017.

    Ενώ οι ΗΠΑ πιθανότατα αντιμετώπιζαν τον μεγαλύτερο κίνδυνο σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη χώρα από την κατάρρευση κάθε είδους τάξης στην Αϊτή (κυρίως από ένα πιθανό κύμα προσφύγων, όπως συνέβη στη δεκαετία του 1990), δεν είχαν διαθέσει στρατεύματα στην αποστολή του ΟΗΕ. Λαμβάνοντας υπ' όψιν τις δεσμεύσεις των ΗΠΑ στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, η Ουάσινγκτον έπρεπε να βασιστεί σε άλλες χώρες για τη σταθεροποίηση της κατάστασης στην Αϊτή.

    Κάθε φορά που πετούσα στην πρωτεύουσα Port-au-Prince, με εντυπωσίαζε η ζεστασιά του λαού της χώρας, τα χαμόγελα των μικρών παιδιών με τα έντονα χρωματιστά ρούχα τους και τα κομψά γαλλικά τα οποία μιλούσαν οι ηγέτες της χώρας στα καταρρέοντα κρατικά μέγαρα στο κέντρο της πόλης.

    Συναντούσα τον Βραζιλιάνο στρατηγό ο οποίος ηγείτο της αποστολή των Ηνωμένων Εθνών και συνήθως λάμβανα την εξής αξιολόγηση της κατάστασης, η οποία ήταν πάντα λίγο έως πολύ η ίδια: "Ναύαρχε, η κατάσταση είναι σχεδόν σταθερή. Ωστόσο η οικονομική εικόνα είναι τραγική, οι συμμορίες και το εμπόριο ναρκωτικών βρίσκονται οριακά κρυμμένα κάτω από την επιφάνεια και, αργά ή γρήγορα, η κατάσταση θα καταρρεύσει".

    Επέστρεφα έτσι στην έδρα μου στο Μαϊάμι και αποφάσιζα συνήθως σύσφιγξη στα εκτεταμένα σχέδια έκτακτης ανάγκης τα οποία είχαμε εκπονήσει για να αντιμετωπίσουμε ένα ενδεχόμενα κύμα προσφύγων - και τα οποία περιελάμβαναν την αναχαίτιση πλωτών μέσων στη θάλασσα και την επιστροφή τους στην Αϊτή ή, στη χειρότερη περίπτωση, την εκφόρτωσή τους στην εγκατάσταση για πρόσφυγες στον Κόλπο του Γκουαντάναμο, στην Κούβα. Επρόκειτο για μια διαρκή ανησυχία και, καθώς εγκατέλειπα την αποστολή αυτή προκειμένου να μετακινηθώ προς την Ευρώπη το 2009, παρέμενα απαισιόδοξος για το μέλλον.

    Επέμβαση;

    Κατά κάποιο περίεργο τρόπο, ωστόσο, η Αϊτή κρατήθηκε στα πόδια της, ξεπερνώντας τα κρούσματα διαφόρων παθογόνων παραγόντων (ιδιαίτερα της χολέρας, η οποία συνδέεται με την έλλειψη ασφαλούς, πόσιμου νερού και πιθανόν και με κακοδιαχείριση από τις ειρηνευτικές δυνάμεις), σεισμούς, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής του 2010 η οποία ισοπέδωσε μεγάλο μέρος της πρωτεύουσας, σφοδρούς εποχιακούς τυφώνες και τα αυξανόμενα επίπεδα διακίνησης ναρκωτικών.

    Το ερώτημα είναι εάν η Αϊτή μπορεί να παραμείνει σε βιώσιμη κατάσταση σταθερότητας, καθώς οι θεωρίες συνωμοσίας και οι διαμάχες εξουσίας ενισχύουν τις επιπτώσεις της δολοφονίας του αρχηγού του κράτους. Για πρώτη φορά σε μια βασανιστική δεκαετία, οι ηγέτες της Αϊτής ζητούν παρέμβαση των ΗΠΑ, ένα εντελώς πρωτόγνωρο αίτημα, δεδομένης της αρνητικής ιστορίας των διαφόρων εισβολών του στρατού των ΗΠΑ στη χώρα τους, τους τελευταίους δύο αιώνες. Ένα σημαντικό μέρος του λαού της Αϊτής στέκεται περισσότερο φιλύποπτο έναντι του να στραφεί προς την Ουάσινγκτον για βοήθεια.

    Οι ΗΠΑ απέστειλαν μια μικρή ομάδα ανακριτών/ερευνητών προκειμένου να βοηθήσουν στην εξιχνίαση της δολοφονίας Moise, ωστόσο δεν θα πρέπει να εμπλακούν μονομερώς σε μεγαλύτερη κλίμακα, παρά τους κινδύνους μιας πλήρους κατάρρευσης και μιας συνακόλουθης κρίσης προσφύγων.

    Το πιθανό κόστος μιας τέτοιας αποστολής θα ήταν υψηλό. Θα πυροδοτούσε τα συνήθη "καμπανάκια συναγερμού" σε όλη τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, δικαιολογημένα δεδομένου του ιστορικού των στρατιωτικών παρεμβάσεων και επεμβάσεων των ΗΠΑ. Θα απαιτούσε μια δαπανηρή ανάπτυξη στρατευμάτων στο εξωτερικό, ακριβώς τη στιγμή που η κυβέρνηση του προέδρου Τζο Μπάιντεν προσπαθεί να τερματίσει τους λεγόμενους "αιώνιους πολέμους" στη Μέση Ανατολή. Θα ήταν, τελος, μια δύσκολη και επικίνδυνη αποστολή με αβέβαιους παράγοντες και αποτελέσματα - όπως ήταν και το Αφγανιστάν.

    Πολιτικά μέσα και πολυμέρεια

    Η καλύτερη προσέγγιση είναι σαφώς η πολιτική και πολυμερής. Από πολικής πλευράς, η Ουάσιγκτον μπορεί να στείλει μια διεπαγγελματική επιχειρησιακή ομάδα με σημαντική εκπροσώπηση από τα υπουργεία Εσωτερικής Ασφάλειας και Δικαιοσύνης, το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών (FBI), την Υπηρεσία Καταπολέμησης των Ναρκωτικών (DEA), το Γραφείο για το Διεθνές Εμπόριο Ναρκωτικών του υπουργείου Εξωτερικών (State Department), την Ακτοφυλακή και άλλες υπηρεσίες, οι οποίες μπορούν να αντλήσουν διδάγματα από προηγούμενες εμπλοκές τους στην Αϊτή και στην Κολομβία, σε εποχές εξεγέρσεων και διεθνούς εκτίναξης του ναρκεμπορίου.

    Το στρατιωτικό τμήμα μιας τέτοιας αποστολής, ωστόσο, θα πρέπει να προέρχεται από τον ΟΗΕ, με έμφαση στα μεγαλύτερα κράτη της περιοχής, τα οποία αποτέλεσαν μέρος της προηγούμενης ειρηνευτικής προσπάθειας: τη Βραζιλία, την Αργεντινή και τη Χιλή. Το ιδανικό θα ήταν να βρίσκεται κάτω από την ομπρέλα του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών (ΟΑΚ), ο οποίος θα εισήγαγε στο παιχνίδι και άλλους φορείς. Ο Καναδάς έχει επίσης σημαντική εμπειρία σε ειρηνευτικές επιχειρήσεις.

    Προφανώς, θα αποτελέσει βαρύ καθήκον να συντονίσει κανείς τη διενέργεια μιας τέτοιας αποστολής, δεδομένων των διεθνών επιπτώσεων της κρίσης της Covid-19, ειδικά στην εκδοχή της μετάλλαξης Δέλτα. Η Αϊτή, η οποία γλίτωσε τα χειρότερα στις αρχές της πανδημίας, έχει δει πιο πρόσφατα τα κρούσματα να εκτινάσσονται και είναι το μόνο κράτος στην αμερικανική ήπειρο το οποίο δεν έχει ξεκινήσει ένα πρόγραμμα εμβολιασμού του πληθυσμού του. Τόσο η Βραζιλία όσο και η Χιλή βρίσκονται σε κάποιο επίπεδο σοβαρών εγχώριων προκλήσεων - η Βραζιλία με τη χειρότερη κρίση Covid σε ολόκληρο το ημισφαίριο και η Χιλή με μια συνταγματική αναθεώρηση στα σκαριά.

    Όχι άλλοι "αιώνιοι πόλεμοι"

    Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προσφέρουν οικονομική υποστήριξη σε μια τέτοια αποστολή και υλικοτεχνική υποδομή από τον Νότιο Βραχίονα των ενόπλων δυνάμεών τους, καθώς και τις υποστηρικτικές προς αυτόν μονάδες του αμερικανικού στρατού. Θα μπορούσαν ενδεχομένως να ηγηθούν του ναυτικού σκέλους μιας τέτοιας αποστολής, με τη συνιστώσα του στρατού ξηράς να έχει ως ηγέτη έναν στρατηγό από κάποια περιφερειακή δύναμη, πιθανώς από τη Βραζιλία.

    Όπως πάντα στην Αϊτή, ο συνδυασμός κακής ηγεσίας και κακής τύχης "συνωμοτούν" για τη δημιουργία φαινομενικά μη βιώσιμων συνθηκών. Η φτώχεια, οι ασθένειες και οι φυσικές καταστροφές συνεχίζουν να μαστίζουν μια χώρα η οποία, αν μη τι άλλο, αξίζει μια ανακούφιση. Θα χρειαστεί μια συνδυασμένη προσπάθεια από ολόκληρο το ημισφαίριο για να βοηθηθεί η Αϊτή να αποφύγει την κατάρρευση και να αποτραπεί η αύξηση των προσφυγικών ροών.

    Οι ΗΠΑ θα πρέπει να ασκήσουν ηγεσία, πρέπει ωστόσο ταυτόχρονα να καλέσουν άλλους να ενεργήσουν συλλογικά όσον αφορά την εκτέλεση της αποστολής επί του πεδίου. Η Αμερική δεν χρειάζεται άλλον έναν "αιώνιο πόλεμο", αυτή τη φορά στην Καραϊβική.

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ