Συνεχης ενημερωση

    Τρίτη, 20-Οκτ-2020 00:05

    Φίλος ή εχθρός του Τζόνσον και της Βρετανίας ο Μπάιντεν;

    Φίλος ή εχθρός του Τζόνσον και της Βρετανίας ο Μπάιντεν;
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Martin Ivens

    Οι εκλογές στις ΗΠΑ απέχουν μόλις λίγες εβδομάδες και οι "Κασσάνδρες" για τη σχέση του Ηνωμένου Βασιλείου με την μετά Τραμπ Αμερική έχουν ήδη αρχίσει να μοιρολογούν έντονα.

    Ο Τζο Μπάιντεν είναι ένας "Ιρλανδο-Αμερικανός χωρίς ιδιαίτερη αγάπη για τον Μπόρις Τζόνσον ή την brexit-ική Βρετανία", αναφερόταν με στόμφο σε στήλη των Times του Λονδίνου την περασμένη εβδομάδα.

    Άλλες φωνές εντός των κυβερνώντων Συντηρητικών προβλέπουν ότι μια νίκη των Δημοκρατικών θα ήταν καταστροφική για τους Βρετανούς και θα έβαζε τέλος στην λεγόμενη ειδική σχέση ΗΠΑ - Η.Β.

    Η εικόνα των "δίδυμων λαϊκιστών" Τζόνσον - Τραμπ είναι παραπλανητική

    Είναι "της μόδας" να κοροϊδεύει κανείς τον Τζόνσον ως ένα λαϊκιστή "μίνι Τραμπ", ωστόσο η έμπειρη ομάδα επί της εξωτερικής πολιτικής του επιτελείου Μπάιντεν - ευτυχώς - θα έχει σίγουρα μια πιο εμπεριστατωμένη άποψη. Οι προοπτικές για τη συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ των δύο παραδοσιακών συμμάχων είναι λαμπρές, αν και ο "κλάδος ελαίας" ο οποίος είναι απαραίτητος για κάτι τέτοιο πρέπει να προέλθει από το Λονδίνο.

    Εάν οι Αμερικανοί επιλέξουν ως πρόεδρο τον Μπάιντεν στις 3 Νοεμβρίου, οι Βρετανοί πρέπει να συνεργαστούν ενεργά με έναν Λευκό Οίκο υπό τον έλεγχο Δημοκρατικού Κόμματος. Θα υπήρχαν πλεονεκτήματα σε μια συνεργασία με μια κυβέρνηση η οποία θα αποκαθιστούσε την υποστήριξή στην "αλφαβήτα των οργανισμών" όπως είναι το ΝΑΤΟ, ο ΟΗΕ, ο ΠΟΥ και, ναι, η ΕΕ. Θα υπήρχαν ωστόσο και αρνητικά.

    Πιθανή ζημία, σε μια τέτοια περίπτωση, θα υφίσταντο οι ελπίδες για μια γρήγορη εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Ηνωμένου Βασιλείου - το επίκεντρο της εμπορικής εξωτερικής πολιτικής του Τζόνσον. Μια διαπραγματευτική ομάδα Δημοκρατικών Αμερικανών ιθυνόντων θα είχε διαφορετικές προτεραιότητες. Τα εργασιακά πρότυπα και τα περιβαλλοντικά ζητήματα θα βρίσκονταν πολύ υψηλότερα στην ατζέντα της.

    Ας μην υποτιμούμε ωστόσο τη γοητεία της επιστροφής στο διατλαντικό διπλωματικό business as usual, μετά τη "μελαγχολία" και τις αναταραχές των τελευταίων τεσσάρων ετών (που κόστισαν στο Ηνωμένο Βασίλειο έναν πρέσβη στην Ουάσινγκτον, όταν ο Κιμ Ντάροκ αναγκάστηκε να παραιτηθεί μετά τη διαρροή ενός σήματος από την πρεσβεία στο οποίο "περιποιείτο" λεκτικά τον Τραμπ).

    Η πορεία μιας πραγματικά ειδικής και ιδιαίτερης σχέσης δεν "έτρεξε" ποτέ ομαλά και η θεώρηση του Τζόνσον και του Τραμπ ως απόλυτα συντονισμένων λαϊκιστών απέχει αρκετά από το να δίνει μια ολοκληρωμένη εικόνα της πραγματικότητας. Αν και είναι εγνωσμένος θαυμαστής του Ηνωμένου Βασιλείου (τουλάχιστον όσον αφορά τη βασίλισσα Ελισάβετ Β’ και τα γήπεδα γκολφ της Σκωτίας), ο Τραμπ συγκρούστηκε με το Λονδίνο για το ζήτημα του Ιράν και άσκησε "μπούλινγκ" στους Βρετανούς συμμάχους του για το εμπόριο με την Κίνα.

    Εκπρόσωπος των ΗΠΑ προειδοποίησε πρόσφατα τους Βρετανούς να μην ακυρώσουν στην πράξη τις συμφωνίες γύρω από το Brexit οι οποίες αφορούν τα σύνορα στην Ιρλανδία. Γνωρίζω περισσότερους από έναν υπουργούς της κυβέρνησης των Συντηρητικών υπό τον Τζόνσον που δεν θα θρηνούσαν μια ήττα του Τραμπ στις εκλογές.

    Το Brexit και η Ιρλανδία

    Φυσικά, ο Μπάιντεν θα προτιμούσε το Ηνωμένο Βασίλειο να είχε παραμείνει εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως ένας φυσικός "αρμός" μεταξύ των δύο γιγαντιαίων οικονομικών μπλοκ στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Θα είναι σίγουρα πιο "θερμός" προς τις Βρυξέλλες. Εάν ένας νικητής Μπάιντεν συναντούσε την Άνγκελα Μέρκελ ή τον Εμανουέλ Μακρόν πριν από τον Τζόνσον, θα θεωρείτο σίγουρα ότι "σνομπάρει" το Λονδίνο. Ωστόσο, η Βρετανία έχει κι εκείνη τα ισχυρά "χαρτιά" της, σε ένα "παιχνίδι" μακράς πνοής.

    Υπήρχε παρόμοια αγωνία όταν ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος φάνηκε να καθιστά τον Γερμανό καγκελάριο Χέλμουτ Κολ τον προτιμώμενο Ευρωπαίο εταίρο του στη θέση του Βρετανού πρωθυπουργού Τζον Μέιτζορ. Ωστόσο ο Μπους στράφηκε στη Βρετανία όταν χρειάστηκε έναν διπλωματικό και στρατιωτικό σύμμαχο στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου.

    "Γεράκι" από τη φύση του, ο Μπάιντεν κατανοεί την αξία τέτοιων δεσμεύσεων. Ακόμη και υπό την εξαιρετικά προσεκτική Μέρκελ, η Γερμανία έχει απομακρυνθεί σταδιακά από την απόλυτη προσήλωση στο ΝΑΤΟ. Η σχέση μεταξύ των ΗΠΑ, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου έχει γίνει σε στρατιωτικό επίπεδο πιο σημαντική σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη στιγμή μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

    Η Ιρλανδία και το καθεστώς των συνόρων μετά το Brexit με τη Βόρεια Ιρλανδία είναι πράγματι ένα πιθανό εμπόδιο. Ο Μπάιντεν διακηρύσσει συχνά την υπερηφάνεια του για την ιρλανδική του καταγωγή από την πλευρά της μητέρας του. Μια Δημοκρατική κυβέρνηση, σύμφωνα με τους απαισιόδοξους, θα υποτασσόταν στο ιρλανδικό λόμπι στο Κογκρέσο όσον αφορά τις συνοριακές διαφορές στο νησί.

    Ακόμα και μια τέτοια στάση, ωστόσο, θα είχε χρονικούς περιορισμούς. "Σε τελική ανάλυση, το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πιο σημαντικό για την Αμερική από την Ιρλανδία", λέει ο Λιούις Λιούκενς, πρώην κορυφαίους διπλωμάτης των ΗΠΑ στο Λονδίνο.

    Η ευθύνη, ωστόσο, να κάνουν τη σχέση των δύο μερών να ακμάσει βαρύνει κυρίως τους Βρετανούς. Η κρίση της Covid-19 θα απασχολήσει πρώτη απ’ όλα τον πρόεδρο και ο Λευκός Οίκος θα έχει περιορισμένο εύρος χρόνου για περισπάσεις σχετικές με το εξωτερικό. Οι ισχυροί δεσμοί μεταξύ των υπηρεσιών Πληροφοριών, καθώς και των στρατιωτικών και των διπλωματικών γραφειοκρατιών των δύο χωρών θα βοηθήσουν. Οι επιτελάρχες των δύο χωρών διατηρούν άλλωστε στενή προσωπική επαφή (συχνά μοιραζόμενοι βλέμματα απόγνωσης σχετικά με τον Τραμπ).

    H Κάριν Βον Χίπελ, Αμερικανή επικεφαλής του Royal United Services Institute της Βρετανίας, πιστεύει ότι η ομάδα του Μπάιντεν "θα δείξει κάποια ταπεινοφροσύνη μετά την απομάκρυνση Τραμπ, ειδικά μετά την ασεβή συμπεριφορά του τελευταίου προς τους Τριντό, Μέρκελ και Μέι. Πιστεύουν στις σχέσεις μεταξύ των εταίρων και στην επαναφορά της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Η Βρετανία έχει πάντα την ευκαιρία να επηρεάσει τα πράγματα σε αυτό το πεδίο".

    Το "γεράκι" Μπάιντεν

    Πριν από μερικά χρόνια είχα την ευκαιρία να ακούσω τον Μπάιντεν να απευθύνεται σε δείπνο - εκδήλωση στο Λονδίνο προς τιμήν της χήρας του γερουσιαστή Τζον ΜακΚέιν, Σίντι. Οι απόψεις του με εντυπωσίασαν τόσο ως προς την έντασή τους για την απειλή της Ρωσίας, όσο και ως προς την επιθυμία προβολής των αμερικανικών αξιών ως δύναμης για το γενικό καλό της ανθρωπότητας.

    Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η κυβέρνηση του Τζόνσον έχει τη διάθεση να "παίξει" σε αυτό το πεδίο. Οι Συντηρητικοί πρωθυπουργοί από τον Τσόρτσιλ και μετά έβαλαν την προσωπική τους σφραγίδα στην εξωτερική πολιτική και πάντα εξέταζαν τη μεγαλύτερη γεωπολιτική εικόνα. Ο Τζόνσον πρέπει να κινηθεί παρομοίως και να κάνει σαφείς τις προτεραιότητές του.

    Εάν η συζήτησή του για την "Παγκόσμια Βρετανία" είναι κάτι περισσότερο από απλό μάρκετινγκ, πρέπει να το κοινοποιήσει στους ξένους ομολόγους του.

    Η μόνιμη θέση της Βρετανίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, τα στρατιωτικά assets και το δίκτυο παροχής βοήθειας στο εξωτερικό προσδίδουν στη χώρα ειδικό βάρος. Η ευθυγράμμιση με τα πρότζεκτ που θα θελήσει να προτάξει ένας νέος πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί επίσης να αποφέρει καρπούς.

    Το Ηνωμένο Βασίλειο το επόμενο έτος διοργανώνει καθυστερημένα (λόγω κορονοϊού) ένα διεθνές συνέδριο για την κλιματική αλλαγή. Μια κυβέρνηση Μπάιντεν πιθανότατα θα αντιστρέψει την εχθρότητα του Τραμπ προς τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, οπότε ο Τζόνσον θα μπορεί να προτάξει τα "πράσινα" διαπιστευτήριά του. Η κυβέρνησή του κληρονομεί μια ισχυρή περιβαλλοντική ατζέντα από τον πρώην πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον.

    Το Ηνωμένο Βασίλειο αναλαμβάνει επίσης την προεδρία της G7 το 2021, με την απειλή από πλευράς Μόσχας να παραμένει μεγάλη. Η Μέι, προκάτοχος του Τζόνσον στην πρωθυπουργία, ζήτησε επιτυχώς συμμαχική υποστήριξη μετά τη δηλητηρίαση από τους Ρώσους του Σεργκέι Σκριπάλ σε βρετανικό έδαφος. Επιβλήθηκαν κυρώσεις στον κύκλο του Βλαντιμίρ Πούτιν, σε συνεννόηση με την Αμερική.

    Ο Τζόνσον πρέπει να συνεργαστεί με την όποια κυβέρνηση Μπάιντεν προκειμένου οι σύμμαχοι των δύο χωρών στο NATO να υψώσουν ανάστημα.

    Οι αμερικανικές και ευρωπαϊκές θέσεις σχετικά με το Ιράν και την Κίνα πρέπει επίσης να συγκλίνουν μετά τις θορυβώδεις διαφωνίες με τον Τραμπ. Το Λονδίνο θα μπορούσε να ηγηθεί σε αυτό το πεδίο.

    Τα συγκεκριμένα "στοιχήματα" και όχι οι "εκνευρισμοί" γύρω από το Brexit ή οι συζητήσεις σχετικά με τη "ειδική σχέση", είναι που μετρούν επί της ουσίας. Εάν ο Τζόνσον έχει τη βούληση, τα στρατηγικά assets του Ηνωμένου Βασιλείου μπορούν να του προσφέρουν και τον τρόπο.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ