Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 07-Αυγ-2020 00:05

    Το "εφιαλτικό" δίλημμα της ΕΕ: Με τον Λουκασένκο ενάντια στον Πούτιν ή με τον Πούτιν κατά του Λουκασένκο;

    Το "εφιαλτικό" δίλημμα της ΕΕ: Με τον Λουκασένκο ενάντια στον Πούτιν ή με τον Πούτιν κατά του Λουκασένκο;
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Andreas Kluth

    Να ένα σενάριο που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση ακριβώς στα ανατολικά σύνορά της όταν φθάσει η Κυριακή 9 Αυγούστου και κλείσουν οι κάλπες  των προεδρικών εκλογών στη Λευκορωσία:

    Για πρώτη φορά εδώ και 26 χρόνια, με βάση τη συγκεκριμένη εκδοχή εξέλιξης των πραγμάτων, μια εκλογική διαδικασία στη Λευκορωσία δεν επιβεβαιώνει εμφατικά και χωρίς αμφισβήτηση το "σιδερένιο χέρι" με το οποίο κυβερνά τη χώρα ο αυταρχικός ηγέτης της, Αλεξάντερ Λουκασένκο.

    Ως συνήθως, ο τελευταίος εξακολουθεί να διακηρύσσει πως έχει νικήσει, έχοντας για ακόμη μια φορά φυλακίσει ή εξορίσει τους πλέον εξέχοντες πολιτικούς αντιπάλους του, έχοντας νοθεύσει την εκλογική διαδικασία και έχοντας επιβάλει μέσω του ελέγχου της καταμέτρησης ότι θα λάβει την πλειονότητα των ψήφων. Ωστόσο, αυτή τη φορά, τα γεγονότα εκτυλίσσονται διαφορετικά.

    Τρεις σύζυγοι αποκλεισμένων από την εκλογική διαδικασία υποψηφίων της αντιπολίτευσης έχουν πάρει τη θέση των συζύγων τους και συγκροτούν μια θελκτική για τους ψηφοφόρους τρόικα.

    Πριν από τις εκλογές, δεκάδες χιλιάδες Λευκορώσοι έχουν γεμίσει μεγάλους χώρους συγκεντρώσεων, οι οποίες μοιάζουν με ροκ συναυλίες, εκφράζοντας την απογοήτευσή τους για τη διαφθορά του Λουκασένκο και τις γελοίες ατάκες του περί του κορονοϊού - "απλά πίνετε βότκα και οδηγείτε τρακτέρ και όλα θα πάνε καλά", έχει προτείνει ο αρχηγός του λευκορωσικού κράτους.

    Μετά λοιπόν από τις εκλογές, οι συγκεκριμένοι ενθουσιώδεις Λευκορώσοι βγαίνουν ξανά στους δρόμους, αψηφώντας ακόμη και τον καθεστωτικό υπόκοσμο που σίγουρα θα κινητοποιήσει ο Λουκασένκο. Τι συμβαίνει στη συνέχεια;

    Ο Λουκασένκο εξετάζει τις επιλογές του. Υπάρχει το δέλεαρ του να προχωρήσει σε σκληρή καταστολή, όπως άλλωστε συνηθίζει. Γνωρίζει ότι αυτό θα προκαλούσε περαιτέρω κυρώσεις από πλευράς ΕΕ και υψηλού επιπέδου διαλέξεις από τις Βρυξέλλες, το Βερολίνο και άλλες δυτικές πρωτεύουσες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία. Ο Λουκασένκο, ωστόσο, βρίσκει απέναντί του αυτούς τους "ενοχλητικούς" Δυτικοευρωπαίους εδώ και χρόνια και πάντα, πολύ επιδέξια, τους κρατά σε απόσταση στρεφόμενος για υποστήριξη στον σύμμαχό του στα ανατολικά, Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.

    Η σχέση Λευκορωσίας - Ρωσίας έχει αλλάξει

    Κοιτάζοντας ωστόσο τώρα πια προς τη Μόσχα, ο Λουκασένκο νιώθει ανήσυχος. Ναι, κατ’ όνομα και στις διακηρύξεις εξακολουθεί να είναι ένας φιλορώσος. Το 1999, σε μια νύξη νοσταλγίας προς τη διαλυθείσα Σοβιετική Ένωση, συμφώνησε ακόμη στη συγχώνευση της τεράστιας Ρωσίας και της μικρής Λευκορωσίας σε ένα νέο "ενωσιακό κράτος". Όμως, αυτό έγινε στη βάση της υπόθεσης ότι ο ίδιος - και όχι ο αδύναμος τότε πρόεδρος της Ρωσίας Μπόρις Γέλτσιν - θα γινόταν αρχηγός του ενιαίου κράτους.

    Αυτό το όνειρο για τον Λευκορώσο ηγέτη έχει χαθεί εδώ και πολύ καιρό. Ο Πούτιν κυβερνά πλέον το Κρεμλίνο ως σύγχρονος τσάρος, καθώς μόλις αναθεώρησε το σύνταγμα της Ρωσίας προκειμένου να καταστήσει την προσωπική του εξουσία επί του ρωσικού κράτους του μόνιμη και με ελάχιστους χρονικούς περιορισμούς. Σε ένα νέο ενωσιακό κράτος, ο Πούτιν θα ήταν ο ισχυρός άνδρας, περιορίζοντας τον Λουκασένκο στο καθεστώς ενός περιφερειακού κυβερνήτη ή και κάτι λιγότερο. Έτσι, ο Λουκασένκο τοποθετείται σήμερα ενάντια στην παλιά του ιδέα για μια συνομοσπονδία της χώρας του με τη Ρωσία.

    Αυτή του η στάση ωστόσο έχει προκαλέσει αυξανόμενες εντάσεις στη σχέση του με τη Μόσχα. Για να κρατά τον Πούτιν σε απόσταση, ο Λουκασένκο έχει αναζητήσει ύφεση και υποστήριξη από την ΕΕ, στοιχηματίζοντας ότι ο Πούτιν δεν θα μπορούσε να αντέξει άλλο ένα πεδίο αντιπαράθεσης με τη Δύση, μετά και τις συνεχιζόμενες προκλήσεις του στην Ουκρανία.

    Ο πρόεδρος της Λευκορωσίας θα προτιμούσε έτσι να μην θέσει σε κίνδυνο αυτήν την εύθραυστη προσέγγισή του με την ΕΕ, καταστέλλοντας υπερβολικά σκληρά τους διαδηλωτές.

    Ο Πούτιν, από την πλευρά του, κοιτάζει προς το Μινσκ και βλέπει κινδύνους, αλλά και ευκαιρίες. Εάν οι διαμαρτυρίες στη Λευκορωσία κλιμακωθούν, θα μπορούσαν να μετατραπούν σε ακόμη μία "πολύχρωμη επανάσταση", οδηγώντας σε ακόμη ένα μετα-σοβιετικό δορυφορικό προς τη Ρωσία κράτος το οποίο θα έχει παρασυρθεί προς τη Δύση και μακριά από τον "ρωσικό κόσμο", τον οποίο ο Πούτιν θέλει να "συναρμολογήσει" εκ νέου.

    Υπό αυτή την έννοια, ο Λουκασένκο έχει αρχίσει να θυμίζει στον Πούτιν τον Βίκτορ Γιανουκόβιτς, τον πολιτικά ασθενικό και διεφθαρμένο, αλλά "πατενταρισμένο" ως φιλορώσο πρώην ηγέτη της Ουκρανίας, ο οποίος σαρώθηκε κατά την επανάσταση στη χώρα του το 2014 και κατέστη έτσι άχρηστος για τη Μόσχα. Το γεγονός αυτό ώθησε τον Πούτιν να καταλάβει την Κριμαία και να υπονομεύσει ανοικτά την ουκρανική κρατική ανεξαρτησία, με έναν συνεχιζόμενο πόλεμο στα ανατολικά της χώρας.

    "Καλύτερα τώρα παρά αργότερα"

    Ο Πούτιν θα μπορούσε να μεταχειριστεί με ανάλογο τρόπο και τη Λευκορωσία. Ο πληθυσμός της είναι γενικά φιλορωσικός και μιλά κυρίως ρωσικά. Ωστόσο, υπάρχουν ήδη μια ανάταση της νέας και ξεχωριστής εθνικής ταυτότητας των Λευκορώσων, με προσπάθειες αναζωογόνησης της χρήσης της λευκορωσικής γλώσσας και επίκληση της χρυσής εποχής της χώρας υπό τη λιθουανική κυριαρχία. Ο Πούτιν πιθανόν να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πρέπει να παρέμβει τώρα πριν να είναι πολύ αργά.

    Θα μπορούσε εξάλλου να χρησιμοποιήσει ακόμη μία δόση του "φαρμάκου της Κριμαίας" με το βλέμμα στο εσωτερικό της Ρωσίας, όπου χάνει τελευταία σημαντικό μέρος της δημοτικότητάς του και αντιμετωπίζει διαμαρτυρίες στις επαρχίες της ρωσικής Άπω Ανατολής. Το 2014, οι Ρώσοι συσπειρώθηκαν γύρω του πατριωτικά αφού έστειλε τα "μικρά πράσινα ανθρωπάκια" του - Ρώσους μαχητές με στολές χωρίς διακριτικά - στην Κριμαία και ταπείνωσε τη Δύση.

    Για να έχει αυτή την επιλογή στη Λευκορωσία, φαίνεται να έχει ήδη στείλει δεκάδες Ρώσους μισθοφόρους οι οποίοι εργάζονται για την Wagner, ιδιωτική εταιρεία πολιτοφυλάκων, προκειμένου να προκαλέσει αναταραχή, 33 εκ των οποίων συνέλαβε ο Λουκασένκο τον Ιούλιο.

    Το κομβικό δίλημμα

    Έτσι, οι ηγέτες της ΕΕ θα βρεθούν αντιμέτωποι - δυνητικά - με ένα όχι άγνωστο στους ίδιους δίλημμα. Γνωρίζουν ότι ο Λουκασένκο, όσο πολιτικά αποκρουστικός κι αν είναι, αποτελεί τον καλύτερος εγγυητή της ανεξαρτησίας της Λευκορωσίας από τη Ρωσία και συνεπώς της Λευκορωσίας ως ζώνης προστασίας της Ευρώπης. Για χάρη των γεωπολιτικών συμφερόντων της ΕΕ, πρέπει να τον υποστηρίξουν, έστω και σιωπηρά.

    Ταυτόχρονα, δεν θα μπορούσαν να αγνοήσουν κυνικά τις δημοκρατικές διαμαρτυρίες ενάντια στον Λουκασένκο, καθώς κάτι τέτοιο θα σήμαινε προδοσία των ευρωπαϊκών αξιών και απώλεια αξιοπιστίας σε ολόκληρη την περιοχή και πέραν αυτής. Επομένως, η ΕΕ θα έπρεπε να στηρίξει την αντιπολίτευση. Εάν ωστόσο οι διαδηλώσεις τείνουν να μετατραπούν σε μια σαρωτική εξέγερση, αυτό πιθανόν να προσέλκυε τον Πούτιν σε έναν ακόμη γύρο υβριδικού πολέμου και γεωπολιτικής κλιμάκωσης η οποία τελικά θα έκανε την ΕΕ να μοιάζει ανίσχυρη.

    Όπως δείχνει και πάλι αυτό το εύλογο σενάριο για το εγγύς μέλλον στο κατώφλι της Ένωσης των "27", είναι δύσκολο να διεξαχθεί εξωτερική πολιτική μόνο με την "μαλακή" δύναμη των "ηθικών αξιών", όταν τα "συμφέροντα" απαιτούν εντελώς αντίθετα έναν ρεαλισμό ο οποίος είναι εντελώς ξένος προς τη διπλωματία της ΕΕ.

    Προς το παρόν, οι ηγέτες της Ευρώπης μπορούν μονάχα να ελπίζουν ότι μετά την Κυριακή τα πράγματα στη Λευκορωσία θα εξελιχθούν διαφορετικά.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ