Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 06-Απρ-2020 00:05

    Γιατί επιδημιολόγοι και οικονομολόγοι διασταυρώνουν τα "ξίφη" τους

    Γιατί επιδημιολόγοι και οικονομολόγοι διασταυρώνουν τα "ξίφη" τους
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του  Noah Feldman

    Δεν είναι μόνο τα εργοστάσια που αδυνατούν να ανανεώσουν σε μια νύχτα τον εξοπλισμό τους προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες που προέκυψαν από την πανδημία του κορονοϊού. Ο εγκέφαλός του καθενός μας αδυνατεί επίσης να το κάνει. Ο τρόπος και τα πράγματα που σκεφτόμαστε ακολουθούν πρότυπα που έχουμε τη δυνατότητα να εξελίξουμε και να αλλάξουμε - απλώς όχι τόσο γρήγορα.

    Μπορείτε να παρατηρήσετε το συγκεκριμένο φαινόμενο γύρω σας αυτή τη στιγμή: ό,τι μας ένοιαζε πριν την πανδημία, γίνεται τώρα ο φακός μέσα από τον οποίο προσπαθούμε να αναλύσουμε και να καταλάβουμε όσα αφορούν τον νέο κορονοϊό.

    Οι εμπειρογνώμονες του εκάστοτε αντικειμένου, οι άνθρωποι τους οποίους χρειαζόμαστε περισσότερο από κάθε άλλον σε κάθε κρίση, είναι επίσης πιο πιθανό να συνεχίσουν να σκέφτονται όπως πριν, επειδή η σκέψη τους είναι - φυσιολογικά - έντονα επηρεασμένη (ή παραμορφωμένη) από την επαγγελματική τους κατάρτιση και τις ισχυρές συλλογικές τους αξίες.

    Θα μπορούσα να δώσω πολλά σχετικά παραδείγματα. Αν βασική σας ασχολία πριν την πανδημία ήταν ζητήματα ποικιλομορφίας και πολυπολιτισμικότητας στους χώρους εργασίας, είναι πιο πιθανό να επικεντρώνεστε σήμερα στις διαφορετικές επιπτώσεις της κρίσης του ιού στους εργαζόμενους με βάση το φύλο, τη φυλή και την ταξική τους θέση.

    Εάν βασική σας απασχόληση ήταν η μεταρρύθμιση του καθεστώτος στα σωφρονιστικά ιδρύματα, ίσως είστε μεταξύ εκείνων που προειδοποιούν για τον αντίκτυπο της πανδημίας στον πληθυσμό που διαβιεί στις φυλακές.

    Τα δύο πιο συναφή παραδείγματα εμπειρογνωμόνων, ωστόσο, που ακολουθούν με συνέπεια όσα έμαθαν διά μέσου της εκπαίδευσής τους και τις διαμορφωμένες πεποιθήσεις τους είναι εκείνοι των δύο κλάδων των οποίων η γνώση έχει τον πλέον κεντρικό ρόλο στην τρέχουσα κρίση: οι επιδημιολόγοι και οι οικονομολόγοι.

    Το χάσμα μεγαλώνει

    Οι διανοητικές προσεγγίσεις τους έχουν πολλά κοινά. Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ αυτών των προσεγγίσεων διαμορφώνουν ήδη κυβερνητικές πολιτικές σχετικά με την πανδημία διεθνώς.

    Έτσι, εκείνο που ξεκίνησε ως μια διαφορά στο πού δίνει έμφαση ο κάθε επιστημονικός κλάδος έχει πλέον τη δυναμική να μετατραπεί σε πραγματικό χάσμα, καθώς η κατάσταση υγειονομική καταστροφής συνεχίζεται και η συνακόλουθη οικονομική κρίση βαθαίνει.

    Για να το υπεραπλοποιήσουμε, σκεφτείτε τους επιδημιολόγους ως ειδικούς που έχουν περάσει ολόκληρη τη σταδιοδρομία τους προετοιμαζόμενοι να κατανοήσουν και να καταστείλουν την ταχεία εξάπλωση νόσων. Η ιδιαίτερη διανοητική  τους "κλίση" είναι να οικοδομούν μοντέλα μετάδοσης και στη συνέχεια να εκπονούν σχέδια παρεμβάσεων "επί του πεδίου" προκειμένου να αλλάζουν το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Η θεμελιακή αξία και αρχή τους είναι η διαφύλαξη της δημόσιας υγείας.

    Η "εξομάλυνση" ή "επιπέδωση" της καμπύλης είναι ένα τέλειο παράδειγμα της επιδημιολογικής κοσμοθεωρίας. Τα πρώτα μοντέλα μετάδοσης έδειχναν μια "ανηφορικού" τύπου καμπύλη μόλυνσης. Η κοινωνική αποστασιοποίηση είναι μια παρέμβαση που στοχεύει στην επιμήκυνση αυτής της καμπύλης έτσι ώστε τα νοσοκομεία να μην φθάνουν στα όρια των αντοχών τους και οι θάνατοι να μειώνονται.

    Τώρα σκεφτείτε τους οικονομολόγους, ή για να είμαστε πιο ακριβείς, τους μακροοικονομολόγους. Κι εκείνοι έχουν τα μοντέλα τους - τα οποία θεωρητικά είναι ικανά να προβλέπουν πώς θα κινηθεί η οικονομία ανάλογα με τις συνθήκες. Κι εκείνοι επίσης επικεντρώνονται σε παρεμβάσεις με τη λογική της βελτίωσης των αναμενόμενων αποτελεσμάτων.

    Η άβολη αλήθεια

    Εκεί όμως τελειώνουν οι ομοιότητες. Σε αντίθεση με τους επιδημιολόγους, οι οποίοι εντοπίζουν έναν βιολογικό εχθρό και προσπαθούν να τον νικήσουν χωρίς να λογαριάζουν το κόστος, οι οικονομολόγοι ζουν από τη μέτρηση και τη σύγκριση κόστους - οφέλους. Η άποψη ότι δεν υπάρχει τίποτε που να αποτελεί "απόλυτη αξία" αποτελεί άρθρο πίστης για τους οικονομολόγους - και από αυτό δεν εξαιρείται ούτε η αξία της ανθρώπινης ζωής.

    Αντ' αυτού, οι περισσότεροι οικονομολόγοι υιοθετούν την "ξεροκέφαλη" πραγματικότητα ότι η παροχή βοήθειας προς ένα πρόσωπο συχνά αφήνει ένα άλλο άτομο σε χειρότερη κατάσταση. Όταν πρόκειται για τη λήψη πολιτικού χαρακτήρα μέτρων που σχετίζονται με την υγεία, οι οικονομολόγοι απολαμβάνουν να επισημαίνουν ότι δίνουμε μετρήσιμη οικονομική αξία στην ανθρώπινη ζωή, άμεσα ή έμμεσα, ασχέτως εάν το παραδεχόμαστε.

    Εάν μειώναμε το όριο ταχύτητας στα 8 χιλιόμετρα την ώρα, δεν θα υπήρχαν σχεδόν καθόλου θανάτοι από τροχαία ατυχήματα, μας θυμίζουν. Το όριο ταχύτητας των 90 χιλιομέτρων την ώρα δίνει μια "τιμή" στην ανθρώπινη ζωή, είτε μας αρέσει είτε όχι.

    Επιπλέον, οι μακροοικονομολόγοι έχουν συνήθως διανύσει τη σταδιοδρομία τους προσπαθώντας να κατανοήσουν και να ανταποκριθούν στις κρίσεις της οικονομίας. Έχουν μια εντελώς ξεκάθαρη εικόνα των σοβαρών κινδύνων που συνδέονται με το ουσιαστικό "πάγωμα" της οικονομικής δραστηριότητας.

    Όταν βλέπουν τις κυβερνήσεις να λαμβάνουν μέτρα που θα έχουν ακριβώς αυτό το αποτέλεσμα, είναι "κουρδισμένοι" να αντιδράσουν με τρόμο και να παράσχουν συμβουλές για μια διαφορετική πορεία πλεύσης.

    Το αποτέλεσμα αυτών των διαφορετικών κοσμοθεωριών είναι ότι, στο σύνολό τους, οι επιδημιολόγοι επιμένουν ότι πρέπει να λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα για τον έλεγχο της εξάπλωσης του κορονοϊού.

    Την ίδια ώρα, πολλοί οικονομολόγοι σημειώνουν ότι πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να "ξανανοίξουμε" την οικονομία και ότι πρέπει να ζυγίσουμε ρητά και ανοικτά τη σχέση μεταξύ της υγείας και του κινδύνου γι’ αυτήν από τον νέο ιό  και της ευρύτερης ευημερίας του ανθρώπου, η οποία είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν μιας οικονομίας εν λειτουργία. (Φυσικά, όλοι οι επιδημιολόγοι και όλοι οι οικονομολόγοι δεν χωράνε απαραιτήτως και χωρίς αποκλείσεις σε αυτά τα δύο "κουτάκια", καθώς εδώ δημιουργώ ένα αφαιρετικό σχήμα για να κατανοήσουμε τις διαφορετικές προσεγγίσεις και όχι μια κοινωνιολογική μελέτη).

    Το χάσμα μεταξύ των δύο κοσμοθεωριών είναι μεγάλο - και αυξάνεται.

    Το ηθικό ζήτημα

    Όταν οι επιδημιολόγοι λένε ότι δεν χωρά καμία στάθμιση ανάμεσα σε υγεία και οικονομία, διότι εάν οι άνθρωποι συνεχίσουν να αρρωσταίνουν και να πεθαίνουν, η οικονομία θα υποφέρει ακόμη χειρότερα, πολλοί οικονομολόγοι κουνούν με σκεπτικισμό το κεφάλι τους. "Υπάρχει πάντα μια κάποια στάθμιση", τους ακούμε να σκέφτονται. Οι συνέπειες είναι μετρήσιμες.

    Το να χάνουν τη ζωή τους άνθρωποι είναι οπωσδήποτε τραγικό, ωστόσο εξακολουθεί να είναι ένα κόστος που μπορεί να συγκριθεί - χωρίς αυτό να αποτελεί ιεροσυλία - με το κόστος του πλήρους παγώματος της λειτουργίας της οικονομίας.

    Όταν, δε, οι οικονομολόγοι ανοίγουν τη σχετική συζήτηση, πολλοί επιδημιολόγοι (και άλλοι) θεωρούν ότι πρόκειται για ηθικά καταδικαστέα στάση, ειδικά όταν άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους.

    Η σύγκρουση μεταξύ των δύο αυτών προσεγγίσεων θα εμφανιστεί στο προσκήνιο όταν και εφ’ όσον ο ρυθμός νέων κρουσμάτων και των θανάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες αρχίσει να μειώνεται, ως αποτέλεσμα των μέτρων κοινωνικής απομόνωσης.

    Τότε οι οικονομολόγοι θα πουν ανοικτά ότι ήρθε η ώρα οι άνθρωποι να αρχίσουν να επιστρέφουν στις δουλειές τους. Και, ακριβώς τότε, οι επιδημιολόγοι θα δηλώσουν ξεκάθαρα ότι έτσι αντιμετωπίζουμε το φάσμα της καταστροφής από μια επανάκαμψη της επιδημίας.

    Στο μεταξύ, το καλύτερο που μπορεί να κάνει ο καθένας μας είναι να σταθμίσει τις δικές του  διανοητικές τάσεις και "κλίσεις" προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ