Συνεχης ενημερωση

    Δευτέρα, 23-Σεπ-2019 00:05

    Είναι το καθολικό εγγυημένο εισόδημα "φάρμακο δια πάσαν νόσον";

    Είναι το καθολικό εγγυημένο εισόδημα "φάρμακο δια πάσαν νόσον";
    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Satyajit Das

    Η παγκόσμια οικονομία στρέφεται προς έναν καταθλιπτικά οικείο - πλέον - κύκλο μείωσης επιτοκίων, μια ανανεούμενη ποσοτική χαλάρωση και μια αύξηση των δημοσιονομικών "ενέσεων". Η επιστροφή σε μια επίμονη επιβράδυνση στις προηγμένες οικονομίες είναι πιθανό να αυξήσει το ενδιαφέρον για το καθολικό εγγυημένο εισόδημα, γνωστό ως UBI - μια ιδέα υποστηριζόμενη από τον υποψήφιο για το χρίσμα των Δημοκρατικών εν όψει προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ το 2020 Andrew Yang και από επιχειρηματικές προσωπικότητες όπως ο Mark Zuckerberg της Facebook και ο Elon Musk της Tesla. Εάν υιοθετηθεί, αυτή η ριζοσπαστική "συνταγή” δεν είναι ιδιαίτερα πιθανό να αποδειχθεί πανάκεια, όπως θεωρούν οι υποστηρικτές της.

    Οι υποστηρικτές του μέτρου χρησιμοποιούν το επιχείρημα ότι η εγγύηση για κάθε άτομο μιας κατ’ αποκοπήν πληρωμής, ανεξάρτητα από τις περιστάσεις, θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση των παγίδων φτώχειας που ενυπάρχουν στα παραδοσιακά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας, στην αντιμετώπιση του όλο και μειούμενου ποσοστού του πλούτου που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι και στην αντιμετώπιση των απειλών για την απασχόληση από την αυτοματοποίηση της παραγωγής. Ο Yang, επιχειρηματίας του κλάδου της τεχνολογίας και αουτσάιντερ για το χρίσμα του Δημοκρατικού Κόμματος, προτείνει να δίδονται 1.000 δολάρια τον μήνα σε μετρητά σε κάθε Αμερικανό πολίτη και έχει κάνει το συγκεκριμένο σχέδιο σημείο - κλειδί του προγράμματός του στα προεκλογικά ντιμπέιτ.

    Η ιδέα δεν είναι νέα. Αρχικά προτάθηκε από τον Sir Thomas More στο έργο του "Ουτοπία" του 16ου αιώνα, ενώ υποστηρίχθηκε και από οικονομολόγους - οπαδούς της ελεύθερης αγοράς όπως ο Friedrich Hayek και ο Milton Friedman τον 20ό αιώνα. Σε εθνικό δημοψήφισμα το 2016, η Ελβετία απέρριψε πρόταση για καθιέρωση καθολικού βασικού εισοδήματος.

    Το κύριο επιχείρημα των υποστηρικτών του UBI είναι ότι μπορεί να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας ελαχιστοποιώντας τη γραφειοκρατία, το διοικητικό κόστος των μεταβιβάσεων και την αποστράγγιση των πόρων μέσω της πολιτικής εκμετάλλευσης ή μέσω των απατών γύρω από τα κοινωνικά επιδόματα. Οι δοκιμές στη Φινλανδία, τον Καναδά και την Ινδία δεν κατέληξαν σε ξεκάθαρα συμπεράσματα, αφού ναι μεν υπήρξε βελτίωση ψυχολογικών δεικτών για τους αποδέκτες, ωστόσο υπήρξε ταυτόχρονα περιορισμένη επιτυχία στην επίτευξη οικονομικών ή κοινωνικών στόχων.

    Οι επικριτές επισημαίνουν τους οικονομικούς περιορισμούς της χρηματοδότησης παρόμοιων προγραμμάτων. Στις ΗΠΑ, 1.000 δολάρια τον μήνα ανά άτομο θα ισοδυναμούσαν με ένα συνολικό κόστος περίπου 4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, δηλαδή περίπου το μέγεθος του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού του 2018. Ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ) εκτιμά ότι ο φόρος εισοδήματος θα έπρεπε να αυξηθεί σχεδόν κατά 30% για να χρηματοδοτήσει ένα μετρίου μεγέθους UBI.

    Το κλειδί για την ανανεωμένη το τελευταίο διάστημα πολιτική θελκτικότητα της πρότασης είναι ότι θα μπορούσε να εξουδετερώσει την αυξανόμενη κριτική κατά της ποσοτικής χαλάρωσης, η οποία έχει ωφελήσει δυσανάλογα τους πλούσιους με την άνοδο των τιμών των χρηματοοικονομικών assets. Ένα UBI χρηματοδοτούμενο από νέους γύρους αγορών κρατικών ομολόγων από τις κεντρικές τράπεζες - γνωστών και ως "QE για τον λαό" - μπορεί να είναι ένας πιο ευχάριστος τρόπος για επιστροφή στη νομισματική τόνωση της οικονομίας.

    Το UBI θα επέτρεπε την σιωπηρή εισαγωγή της συνταγής των "χρημάτων από το ελικόπτερο", μιας αμφιλεγόμενης πρότασης οι κεντρικές τράπεζες να τυπώνουν χρήματα και να τα διανέμουν στους καταναλωτές προκειμένου να τονώσουν την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό. Η ιδέα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα πολιτικών, συμπεριλαμβανομένης της μόνιμης νομισματοποίησης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και των άμεσων μεταβιβάσεων σε νοικοκυριά που χρηματοδοτούνται από την βασική προσφορά χρήματος.

    Ο Friedman περιέγραψε την σχετική ιδέα το 1969 παρομοιάζοντάς την με την ρίψη χρημάτων από ένα ελικόπτερο. Εάν όλοι είναι πεπεισμένοι ότι πρόκειται για ένα μοναδικό, μη επαναλαμβανόμενο γεγονός, τότε η βασική υπόθεση είναι ότι θα ξοδέψουν τα χρήματα, αυξάνοντας την οικονομική δραστηριότητα. Η ιδέα αυτή συνάντησε ανανεωμένο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια ως μέσο πρόληψης του αποπληθωρισμού.

    Υπάρχει μια εύλογη σχέση μεταξύ του καθολικού εγγυημένου εισοδήματος και της σύγχρονης νομισματικής θεωρίας (MMT), μιας αντισυμβατικής οικονομικής προσέγγισης που κερδίζει έδαφος μεταξύ των πολιτικών. Η ΜΜΤ, σε γενικές γραμμές, ισχυρίζεται ότι ένα κράτος δεν μπορεί να χρεοκοπήσει όταν μπορεί να εκτυπώνει το δικό του νόμισμα - μια εκδοχή του ισχυρισμού ότι τα ελλείμματα δεν έχουν καμία σημασία. Στο πλαίσιο της MMT, οι κυβερνήσεις πρέπει να δανείζονται και να δαπανούν όταν η ζήτηση είναι ανεπαρκής προκειμένου να "σπρώχνουν" την οικονομία προς την επίτευξη της πλήρους απασχόλησης. Η θεωρία αυτή παρέχει θεωρητική κάλυψη στις κυβερνήσεις να εκδίδουν χρέος προς τις κεντρικές τράπεζες σε όγκο μεγαλύτερο του προβλεπόμενου μέχρι σήμερα. Αυτό μπορεί στη συνέχεια να χρηματοδοτήσει προγράμματα δαπανών - όπως ένα καθολικό βασικό εισόδημα - για τη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας.

    Το εάν ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα μπορεί να παραγάγει οικονομική ανάκαμψη είναι αμφισβητήσιμο. Είναι μια αναπλαισίωση ήδη υφιστάμενων προσεγγίσεων που είχαν περιορισμένη αποτελεσματικότητα. Δεν αποτελεί και ιδιαίτερη καινοτομία οι κεντρικές τράπεζες να χρηματοδοτούν κυβερνήσεις μέσω QE ή να χρησιμοποιούνται δημοσιονομικά κίνητρα, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών κοινωνικής πρόνοιας. Η θεωρία δεν εξετάζει βασικά διαρθρωτικά ζητήματα όπως το υπερβολικό χρέος, οι ανισορροπίες, τα επίπεδα των μισθών και τα δημογραφικά στοιχεία. Η υιοθέτηση μιας τέτοιας προσέγγισης θα σήμαινε επίσης ότι η οικονομία θα καθίστατο εξαρτημένη από την κρατική παρέμβαση για τη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας.

    Ένα καθολικό εγγυημένο εισόδημα που χρηματοδοτείται από τα "χρήματα του ελικοπτέρου” μπορεί να αυξήσει υπερβολικά την αβεβαιότητα. Οι απλοί άνθρωποι πιθανόν να αντιδράσουν στην απεριόριστη εκτύπωση χρημάτων "κλείνοντας" τα πορτοφόλια τους και αποταμιεύοντας. Το πρόσφατο πρόγραμμα "επιστροφής μετρητών" της Αυστραλίας, το οποίο παρείχε μέχρι και 1.080 δολάρια Αυστραλίας (740 δολάρια ΗΠΑ) σε φορολογούμενους που κερδίζουν λιγότερα από 126.000 δολάρια Αυστραλίας τον χρόνο, δεν φαίνεται να αντισταθμίζει την απαισιοδοξία για τις προοπτικές της οικονομίας της χώρας.

    Το συγκεκριμένο παράδειγμα βέβαια είναι απίθανο να αποτρέψει περισσότερες χώρες από το να υιοθετήσουν ανάλογες λύσεις. Η πραγματικότητα είναι τα περιθώρια της υφιστάμενης πολιτικής είναι όλο και πιο περιορισμένα. Σημαντική αναδιάρθρωση χρεών και απομειώσεις, καθώς και αποδοχή της χαμηλότερης ανάπτυξης και στάσιμων ή επιδεινούμενων συνθηκών διαβίωσης αποκλείεται να γίνουν απλώς αποδεκτά. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα κινηθούν σχεδόν με απελπισία για να αποδείξουν ότι υπάρχουν περισσότερα εργαλεία, προκειμένου να αποτρέψουν  μια απώλεια εμπιστοσύνης των πολιτών στις δυνατότητές τους.

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων