Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 06-Σεπ-2019 00:05

    Τα αρνητικά επιτόκια απειλούν το χρηματοπιστωτικό σύστημα

    Τα αρνητικά επιτόκια απειλούν το χρηματοπιστωτικό σύστημα
    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Jim Bianco

    Ο πρώην πρόεδρος της κεντρικής ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve), Alan Greenspan, δήλωσε πρόσφατα ότι δεν θα εκπλησσόταν εάν οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων "γυρνούσαν" σε αρνητικά πρόσημα και πρόσθετε ότι, εάν αυτό συνέβαινε, "δεν θα ήταν και τίποτε τρομερό". Αυτή φαίνεται να είναι η κυρίαρχη άποψη, ευρέως διαδεδομένη στους κύκλους των στελεχων των κεντρικών τραπεζών αυτή την περίοδο, ωστόσο είναι λάθος. Τα αρνητικά επιτόκια αποτελούν μια πραγματική απειλή για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

    Για να καταλάβουμε το γιατί, ας αρχίσουμε με το υπάρχον τραπεζικό σύστημα κλασματικών αποθεμάτων, το οποίο έχει ιστορία άνω του ενός αιώνα. Για κάθε δολάριο που μπαίνει σε μια τράπεζα, ένα ορισμένο ποσό (συνήθως περί το 10%) πρέπει να μεταφέρεται σε έναν αποθεματικό λογαριασμό που επιβλέπεται από την κεντρική τράπεζα. Τα υπόλοιπα είτε γίνονται δάνεια είτε χρησιμοποιούνται για την αγορά χρεογράφων.

    Με άλλα λόγια, το τραπεζικό σύστημα κλασματικών αποθεμάτων βασίζεται στην εκμετάλλευση των επιτοκίων. Αυτό λειτουργεί όταν τα τελευταία έχουν θετικό πρόσημο. Τα δάνεια χορηγούνται και τα χρεόγραφα αγοράζονται επειδή δημιουργούν εισόδημα για την τράπεζα. Σε ένα περιβάλλον αρνητικών επιτοκίων, η τράπεζα πρέπει να έχει κόστος, δηλαδή να πληρώνει αντί να κερδίζει από την κατοχή δανείων και τίτλων. Με άλλα λόγια, οι τράπεζες θα τιμωρούνται για την παροχή πίστης, η οποία είναι η "καρδιά" κάθε οικονομίας. Όπως εξήγησαν πρόσφατα Γερμανοί τραπεζίτες στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα:

    "Έχουμε ήδη μια καταστροφική κατάσταση όσον αφορά στα επιτόκια αυτή τη στιγμή, το τέλος της οποίας είναι απρόβλεπτο".

    Η δήλωση έγινε την Τετάρτη από τον Peter Schneider, ο οποίος εκπροσωπεί τις κατά μεγάλο μέρος ελεγχόμενες από το δημόσιο τράπεζες αποταμιεύσεων στο νότιο γερμανικό κρατίδιο της Βάδης - Βυρτεμβέργης. "Εάν η ΕΚΤ συνεχίσει με μεγαλύτερη ένταση σε αυτή την πορεία, αυτό θα πλήξει όχι μόνον ολόκληρο τον χρηματοπιστωτικό τομέα, αλλά ειδικά και κυρίως τους αποταμιευτές", πρόσθεσε ακόμη ο Schneider.

    Και σαν να μην έφτανε αυτό, η γερμανική κυβέρνηση εξετάζει την απαγόρευση με νόμο των αρνητικών επιτοκίων στις καταθέσεις. Σε έναν κόσμο αρνητικών επιτοκίων, η συμπίεση των επιτοκίων του βραχυπρόθεσμου χρέους στο μηδέν θα αντέστρεφε μόνιμα την καμπύλη αποδόσεων. Το τραπεζικό σύστημα κλασματικών αποθεμάτων δεν μπορεί να λειτουργήσει φυσιολογικά σε ένα τέτοιο περιβάλλον.

    Τα υποδείγματα αποτίμησης είναι ένας άλλος τομέας του χρηματοπιστωτικού συστήματος που θα πρέπει να τροποποιηθεί σε περιβάλλον αρνητικών επιτοκίων. Βραβεία Νόμπελ έχουν απονεμηθεί σε οικονομολόγους που ανέπτυξαν έννοιες όπως εκείνες εκείνη του αποτελεσματικού μετώπου (efficient frontier), το μοντέλο αποτίμησης περιουσιακών στοιχείων κεφαλαίου και το μοντέλο Black-Scholes για την αποτίμηση των δικαιωμάτων - options. Αλλά εάν υποθέσουμε ότι υπάρχει αρνητική τιμή στον συντελεστή του επιτοκίου μηδενικού κινδύνου σε αυτά τα μοντέλα, τα αποτελέσματα της εύλογης αξίας εκτοξεύονται στο άπειρο. Με τρισεκατομμύρια τίτλων και παραγώγων να εξαρτώνται από τα συγκεκριμένα μοντέλα, η αποτίμηση είναι δομικό στοιχείο ευστάθειας του συστήματος.

    Με παρόμοιο τρόπο, οι συντάξεις χρησιμοποιούν ένα προεξοφλητικό επιτόκιο για να καθοριστεί εάν χρηματοδοτούνται κατάλληλα. Εάν κάποιος τοποθετήσει ένα αρνητικό πρόσημο σε αυτό το προεξοφλητικό επιτόκιο, όλες οι συντάξεις τεχνικά θα υποχρηματοδοτούνται. Οι μόνες συντάξεις που θα χρηματοδοτούνται κανονικά θα είναι εκείνες των ταμείων ή funds με περιουσιακά στοιχεία η αξία των οποίων υπερβαίνει τις αναμενόμενες υποχρεώσεις τους. Κανένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα δεν έχει συσταθεί σε τέτοια βάση. Τα αρνητικά επιτόκια για τους τίτλους σταθερής απόδοσης σημαίνουν επίσης ότι τα συνταξιοδοτικά ταμεία δεν θα μπορούν με κανέναν τρόπο να παράγουν επαρκές εισόδημα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους.

    Όταν τα επιτόκια των repos γίνουν αρνητικά, οι δανείζοντες τίτλους θα πρέπει να πληρώνουν αντί να λαμβάνουν εισόδημα. Γιατί να δανείσει κανείς τίτλους εάν αυτό του επιφέρει κόστος αντί για κέρδος; Τα repos είναι τα βασικά υδραυλικά στοιχεία του χρηματοπιστωτικού συστήματος, που επιτρέπουν τις εμπορικές πράξεις και τον διακανονισμό συναλλαγών επί των τίτλων. Αν αυτή η αγορά γίνει δυσλειτουργική, είναι κάτι ανάλογο με το να έχετε διαρροή από τους σωλήνες που βρίσκονται μέσα στους τοίχους του σπιτιού σας.

    Για να δει κανείς ανάγλυφα τα αποτελέσματα ενός περιβάλλοντος χαμηλών ή αρνητικών επιτοκίων, δεν έχει παρά να γυρίσει το βλέμμα του προς την Ευρωζώνη και την Ιαπωνία. Εκεί συγκεντρώνεται το 87% των αρνητικών επιτοκίων σε παγκόσμια κλίμακα. Η Ευρώπη βρίσκεται στην ουσία σε ύφεση, με αρνητικα πρόσημα στο ΑΕΠ στην Ιταλία, τη Γερμανία και αλλού. Το τραπεζικό της σύστημα είναι σε κακά χάλια, εξαιτίας κυρίως των αρνητικών επιτοκίων. Όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα, οι μετοχές των ευρωπαϊκών τραπεζών διαπραγματεύονται στα χαμηλότερα επίπεδα τους εδώ και πάνω από 30 χρόνια.

    Η Ιαπωνία δεν τα πηγαίνει πολύ καλύτερα. Οι οικονομολόγοι προβλέπουν αρνητικό ΑΕΠ το δ΄ τρίμηνο του έτους, ενώ το ιαπωνικό τραπεζικό σύστημα βρίσκεται σε ακόμη χειρότερη κατάσταση σε σχέση με εκείνο της Ευρώπης, με τις μετοχές σε ένα από τα χαμηλότερα σημεία από τις αρχές της δεκαετίας του 1980.

    Opinion

    Δεν πρόκειται για μεμονωμένες περιπτώσεις. Η πρώτη εμφάνιση αρνητικών επιτοκίων στη σύγχρονη εποχή έγινε στην Ελβετία στη δεκαετία του '70. Όπως ανέφερε πρόσφατα ο αρθρογράφος του  Bloomberg Opinion Stephen Mihm, τα αποτελέσματα κάθε άλλο παρά θετικά ήταν.

    Οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία είναι πλέον οι μόνες ανεπτυγμένες αγορές ομολόγων όπου δεν υπάρχουν πουθενά αρνητικά πρόσημα στις καμπύλες αποδόσεων.. Σε περίπτωση που οι χώρες αυτές ακολουθήσουν την πορεία του υπόλοιπου ανεπτυγμένου κόσμου με τη μετάβαση σε αρνητικά επιτόκια, το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα δεχθεί πολύ μεγάλη πίεση. Εάν τα αρνητικά επιτόκια καταστούν ακόμη πιο διαδεδομένα ανά τον κόσμο, τότε το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα πρέπει να ξαναχτιστεί εκ βάθρων σε μια θεωρητική βάση νέων υποθέσεων. Το πρόβλημα είναι ότι δεν γνωρίζουμε ποιες ακριβώς πρέπει να είναι αυτές ή πώς θα λειτουργούσαν.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων