Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 30-Σεπ-2022 00:05

    Ευρώπη, Ιταλία και Ελλάδα

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Γιώργου Φλωρίδη

    Μελόνι, αλλά και Μαρίν Λεπέν, "Σουηδοί Δημοκράτες", η γερμανική AfD, το ισπανικό Vox. Μήπως πλανιέται ένα καινούργιο φάντασμα πάνω από την Ευρώπη, καταπώς το διατύπωνε στην εισαγωγή του ο Μαρξ στο "Κομμουνιστικό Μανιφέστο", αναφερόμενος στη δυναμική τότε του κομμουνιστικού κινήματος; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά όχι.

    Η "αντισυστημική" ρητορική του λαϊκισμού δεν είναι συνεπής με την πρακτική του και, πολύ περισσότερο, με την διακυβέρνησή του. Το φαινόμενο Μελόνι είναι μια ακόμα εκδοχή του δεξιού λαϊκισμού, με σοβαρές ιδεολογικές και πολιτικές αποστάσεις από τον φασισμό, όπως αυτός εμφανίστηκε στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή του Μεσοπολέμου. Η ορολογία περί "μεταφασιστικών φαινομένων" είναι πιο κοντά ερμηνευτικά και στην ιταλική περίπτωση.  Όπως, άλλωστε, και τα αριστερής κοπής λαϊκιστικά φαινόμενα, απέχουν σημαντικά από τις παραδοσιακές κομμουνιστικές ή και σοσιαλιστικές ταυτότητες.

    Τώρα, όλο και περισσότερο καταδεικνύεται ότι ο δεξιός και αριστερός λαϊκισμός της εποχής μας, είναι  προιόντα της βαθιάς κρίσης της συμβατικής δεξιάς και αριστεράς και της χρόνιας αδυναμίας τους να δώσουν πειστικές απαντήσεις στα μεγάλα σύγχρονα προβλήματα.

    Έτσι γεννούν λαϊκιστικές εκδοχές, οι οποίες τοποθετούμενες δημαγωγικά στα ζητήματα της εθνικής ταυτότητας, της κοινωνικής συνοχής, της δημόσιας ασφάλειας και της οικογένειας ως πυρήνα της κοινωνικής οργάνωσης, εγκλωβίζουν σοβαρά κοινωνικά ακροατήρια. Μοιράζουν φρούδες και ανέξοδες ελπίδες, ενώ επιδεινώνουν τα προβλήματα όταν καλούνται να τα διαχειριστούν.

    Η πηγή τους, λοιπόν, είναι η ίδια η κρίση του βασικού ευρωπαϊκού πολιτικού συστήματος. Είναι από καιρό εμφανές ότι η παραδοσιακή πολιτική γεωγραφία στην Ευρώπη έδωσε ό,τι ήταν να δώσει. Ανήκει στο  πολιτικό εποικοδόμημα του χθες. Οι λαϊκισμοί είναι παράγωγα αυτής της συστημικής κρίσης. Δεν συνιστούν λύσεις, ούτε υπερβάσεις. Ακόμα χειρότερα, είναι οπισθοχωρήσεις. Ειδικά η Αριστερά διαπράττει δομικό λάθος όταν διαχωρίζει τον λαϊκισμό από την κρίση του πολιτικού συστήματος. Βέβαια, δεν το κάνει τυχαία. Θέλει τον λαϊκισμό δικό της και τον φασισμό και την λαϊκίστικη δεξιά, την οποία ονομάζει Ακροδεξιά, αντίπαλο της. Τα σχήματα αυτά ανήκουν, όμως, σε άλλες εποχές. Είναι οι διαιρετικές γραμμές του 1920-30.

    Ο λαϊκισμός δεν εξαλείφεται με το να δαιμονοποιείται. Αντιμετωπίζεται μόνο πολιτικά. Θα υπάρχει ως αναγκαίο κακό και θα εμφανίζεται ως πρόσκαιρη εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, όσο τουλάχιστον θα διαρκεί η μετάβαση σ’ ένα νέο δημοκρατικό πολιτικό σύστημα, το οποίο θα αντιστοιχείται με τις ανάγκες και τα προβλήματα του 21ου αιώνα. Η δημοκρατία, άλλωστε, είναι ευρύχωρη και εντάσσει τους αδιέξοδους λαϊκισμούς στο πλαίσιό της, μέχρι να τους υπερβεί και να τους ξεπεράσει πολιτισμικά, πολιτικά και κοινωνικά.

    Η Ιταλία, είναι ακριβώς το παράδειγμα αδυναμίας ανάταξης και αναγέννησης του πολιτικού της συστημάτος, που εξεμέτρησε το ζην έν έτει 1994, με τη διάλυση της Χριστιανοδημοκρατίας και αμέσως μετά του Σοσιαλιστικού και του Κομμουνιστικού Κόμματος. Από τότε αρχίζει μια ιταλική περιπλάνηση, με επιλογές λαϊκιστών μαθητευόμενων μάγων, που κάθονται πάνω σ’ ένα διαρκώς αυξανόμενο χρέος, συνδυασμένο με μια διαχρονική στασιμότητα της ιταλικής οικονομίας. Τα μικρά διαλείμματα των τεχνοκρατικών κυβερνήσεων σε κρίσιμες συγκυρίες δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να διασώζουν το καράβι ώστε να μην βουλιάξει τελείως.

    Η Ελλάδα, έχει αρκετά κοινα σημεία με την ιταλική περίπτωση, σε ό,τι αφορά την αμεριμνησία και ευθύνη του πολιτικού συστήματος που παρήγαγε ελλείμματα, χρέος και στασιμότητα, που οδήγησαν στην μεγάλη κρίση του 2009. Όμως, τελικά, μπόρεσε να αποτρέψει τον μεγάλο κίνδυνο της εθνικής κατάρρευσης και υποβάθμισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο που απειλήθηκε να συμβεί το 2015, αλλά και να υπερβεί την τραυματική εμπειρία της λαϊκιστικής διακυβέρνησης το 2019.

    Σημεία-κλειδιά σ’ αυτή την εξέλιξη ήταν το μέτωπο του "Μένουμε Ευρώπη" για την ευρωπαϊκή παραμονή και το "αντι-ΣΥΡΙΖΑ" μέτωπο για την αντιλαϊκιστική υπέρβαση, τα οποία και μετεξελίχθηκαν ήδη σε ευρύτατη συμπόρευση δυνάμεων "Σταθερότητας και Προόδου", που κυβερνά την χώρα μέχρι σήμερα.

    Ειδικό στοιχείο αυτής της πορείας είναι, ότι αυτή η  κοινωνικοπολιτική συμμαχία υπό τον Κ. Μητσοτάκη διαθέτει σε  πρωταγωνιστικό ρόλο κεντρώες προοδευτικές δυνάμεις οι οποίες, ανάμεσα στ’ άλλα, λειτουργούν και ως συντελεστής πολιτικής αποτροπής για την οποιαδήποτε απόπειρα εμφάνισης όχι μόνο αριστερών, αλλά και δεξιών λαϊκιστικών φαινομένων τύπου Μελόνι στην Ελλάδα.

     

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ