Συνεχης ενημερωση

    Τετάρτη, 11-Αυγ-2021 00:05

    ​ Οι συνέπειες από τη διαγραφή των χρεών των καθηγητών στα ΕΛΚΕ ​

    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Λέανδρου Ρακιντζή

    Η έρευνα, η τεχνολογική ανάπτυξη και η καινοτομία επιτυγχάνονται μόνο κατόπιν επισταμένης και συνεχούς εργασίας από επιστήμονες-ερευνητές με ειδικά προσόντα και κυρίως με αφοσίωση στο ερευνητικό έργο και όχι από άτομα με κάποια διασύνδεση πολιτική ή πανεπιστημιακή, τα οποία απλώς επιζητούν μια θέση εργασίας και πολλές φορές επιλέγονται αντί προσώπων που έχουν περισσότερα τυπικά και κυρίως ουσιαστικά προσόντα, που προκύπτουν από τα βιογραφικά τους και από τον ανύπαρκτο στη χώρα μας θεσμό των συστατικών επιστολών. 

    Η έρευνα πρέπει να διενεργείται σε οργανωμένα και πλήρως εξοπλισμένα ερευνητικά κέντρα αυτοτελή ή υπαγόμενα σε κάποιο νομικό πρόσωπο, τα οποία παράγουν έργο συνήθως με διεθνή συνεργασία με ανταλλαγή τεχνογνωσίας και ερευνητών ή συμμετέχουν σε ερευνητικά προγράμματα, που μπορεί να χρησιμεύσουν στη οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη της χώρας.

    Η έρευνα απαιτεί τεράστιες δαπάνες και εφόσον στερείται ιδίων πόρων, πρέπει να εξασφαλισθεί πλούσια χρηματοδότηση από κάθε δυνατή πηγή. Οι δημόσιου και ιδιωτικού δικαίου ερευνητικοί και τεχνολογικοί φορείς, οι ειδικοί λογαριασμοί έρευνας (ΕΛΚΕ) για κάθε πανεπιστήμιο που μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο για ερευνητικούς σκοπούς, και τα ερευνητικά πανεπιστημιακά ινστιτούτα (ΕΠΙ) που ιδρύθηκαν κατά εξουσιοδότηση του άρθρου 17 ν.2083/1992, χρηματοδοτούνται εν όλω ή εν μέρει από τον κρατικό προϋπολογισμό ή από την Ε.Ε. διά των προγραμμάτων ΕΣΠΑ ή από ιδίους πόρους ή από διεθνή και ιδιωτικά κονδύλια (χορηγίες), που μετά την οικονομική κρίση του 2008 είναι εξαιρετικά περιορισμένες.

    Ο νομοθέτης το 1997 θέσπισε πως λόγω του ότι κάθε καθηγητής ΑΕΙ, που χρησιμοποιεί τον τίτλο του στο ιδιωτικό του επαγγελματικό γραφείο και έτσι επωφελείται λόγω προστιθεμένης αξίας ως προς το κύρος και την αμοιβή του, πρέπει να καταθέτει το 15% των ακαθαρίστων κερδών του στο ΕΛΚΕ του πανεπιστημίου του, ώστε να επωφελούνται εξίσου και τα ΑΕΙ από την άυλη αξία που δίνει η χρησιμοποίηση του ονόματός τους από τους καθηγητές του. Η παραπάνω ρύθμιση κρίθηκε με απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) συνταγματική. Το παραπάνω ποσοστό μειώθηκε το 2004 στο 10% και το 2014 στο 7%. Η υποχρέωση αυτή αφορά κατά το πλείστον τους καθηγητές γιατρούς, μηχανικούς και δικηγόρους κυρίως του ΕΚΠΑ, ΕΜΣΤ και ΑΠΘ, που κατά δήλωση του πρύτανη ΑΠΘ πολλοί διετέλεσαν και μέλη του Κοινοβουλίου, εκ των οποίων ένα μεγάλο ποσοστό, που δεν ανακοινώνεται, δεν κατέθεσαν ποτέ τα αναλογούντα από τα κέρδη τους από τη παραπάνω επαγγελματική δραστηριότητα τους ποσά. Το 2018, με νομοθετική ρύθμιση δόθηκε η δυνατότητα περαίωσης των εκκρεμών υποθέσεων με παράλληλο υπολογισμό των καθαρών κερδών αντί των ακαθαρίστων. Η ρύθμιση αυτή δεν εφαρμόσθηκε γιατί δεν διευθετηθήκαν με ευθύνη του Υπουργείου Παιδείας χρόνια γραφειοκρατικά προβλήματα, όπως η αναδρομική αναζήτηση του ποσοστού των κερδών από εταιρείες που μετείχε ο υπόχρεος, γεγονός που προκάλεσε νομικές αμφισβητήσεις. Πρόσφατα το Υπουργείο Παιδείας επιχείρησε να ρυθμίσει το θέμα με νέο νομικό πλαίσιο, που και αυτό δεν ολοκληρώθηκε.

    Με διάταξη που εισήχθη πρόσφατα σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης προβλέπεται ότι διαγράφονται όλα τα χρέη των πανεπιστημιακών καθηγητών στα ΕΛΚΕ των πανεπιστημίων τους για τα έτη 1999 έως 2009 και ότι όσοι τα είχαν καταβάλλει δεν μπορούν να διεκδικήσουν την επιστροφή τους.

    Η είδηση της διαγραφής των παραπάνω χρεών προκάλεσε αντιδράσεις τόσο συνδικαλιστικών πανεπιστημιακών παρατάξεων, ότι διαγράφονται πλήρως οι οφειλές των ασυνεπών πανεπιστημιακών οφειλετών που έτσι επιβραβεύονται για την ασυνέπεια τους, αλλά επίσης δίδεται ένα κακό παράδειγμα στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, ιδιαίτερα στους συνεπείς φορολογουμένους, ότι οι εύποροι και ισχυροί πανεπιστημιακοί καθηγητές που αποτελούν ισχυρότατη κοινωνική τάξη, μπορούν από ασυνέπεια και όχι από ανάγκη, όπως τα καταχρεωμένα νοικοκυριά, να διαφεύγουν με ad hoc νομοθετική ρύθμιση των χρεών τους, όσο και την αγανάκτηση των συνεπών καθηγητών που κατέβαλαν την εισφορά τους και νιώθουν ότι εξαπατήθηκαν και οι οποίοι θα παύσουν να είναι συνεπείς περιμένοντας την επόμενη νομοθετική ρύθμιση.

    Οι αντιδρώντες στη διαγραφή πανεπιστημιακοί συνδικαλιστές ομιλούν για χαμό για τους ΕΛΚΕ δεκάδων εκατομμυρίων από τη παραπάνω διαγραφή χρεών. Δεν μπορώ να πάρω θέση ως προς το ύψος του ποσού, γιατί ουδέποτε, είτε από ανεπάρκεια των αρμόδιων πανεπιστημιακών υπηρεσιών είτε ηθελημένα λόγω εγγενών δυσχερειών και κακώς εννοούμενης συναδερφικής και συνδικαλιστικής αλληλεγγύης, ανακοινώθηκαν από τις πανεπιστημιακές αρχές τα οφειλόμενα ποσά. Εκείνο όμως που είναι βέβαιο, είναι ότι τα ποσά αυτά θα λείψουν από την πανεπιστημιακή έρευνα σε εποχές οικονομικής στενότητας και ελλείψεως χορηγιών. 
    Το Υπουργείο Παιδείας, απαντώντας στις παραπάνω αντιρρήσεις, ισχυρίζεται ότι η διαγραφή των χρεών έγινε γιατί η αναζήτηση των οφειλών αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη για τα πανεπιστήμια αλλά και για τους υπόχρεους, οι οποίοι μετά την πάροδο είκοσι ετών δεν διαθέτουν τα μέσα απόδειξης για να αμφισβητήσουν το ύψος των οφειλών και έτσι στερούνται το δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης. Ότι πολλοί υπόχρεοι έχουν αποβιώσει και τα χρέη αποτελούν προσωποπαγή υποχρέωση που δεν κληρονομείται. Ότι σύμφωνα με τα ισχύοντα για τους διαχειριστικούς ελέγχους από το Ε.Σ., η αναζήτηση των χρεών πρέπει να γίνει εντός δεκαετίας. Οι απαντήσεις αυτές προδίδουν αμηχανία για την αδράνεια των υπηρεσιών των ΕΛΚΕ να εισπράξουν εμπρόθεσμα τα χρέη και ένας διοικητικός έλεγχος μπορεί να διερευνήσει εάν η αδράνεια αυτή ήταν ηθελημένη ή οφείλεται σε ανεπάρκεια των πανεπιστημιακών υπηρεσιών.

    Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, σε περίπτωση μη καταβολής των οφειλών ο ΕΛΚΕ εκδίδει πράξη επιβολής των οφειλόμενων για κάθε οικονομικό έτος σε βάρος του υπόχρεου την οποία κοινοποιεί προς είσπραξη στην Α.Α.Δ.Ε. ή την αρμόδια του υπόχρεου Δ.Ο.Υ., ο δε υπόχρεος μπορεί να αμφισβητήσει τη πράξη επιβολής δικαστικά. Η μη έκδοση πράξης καταλογισμού αποτελεί πειθαρχικό και ποινικό αδίκημα των αρμόδιων οργάνων των ΕΛΚΕ. Φαίνεται ότι η χρησιμοποίηση του όρου διαγράφονται αντί του ορθού παραγράφονται ήταν σκόπιμη για να περιλάβει και τα βεβαιωθέντα και μη εισπραχθέντα χρέη.

    Υ.Γ. Το 2016 με ad hoc νομοθετική ρύθμιση κρίθηκαν νόμιμες οι άτυπες δαπάνες κονδυλίων του ΕΛΚΕ για άλλους πλην ερευνητικούς σκοπούς. Με άρθρο μου στο Capital.gr της 25-5-2016 και τίτλο "Να αποσυρθεί η διάταξη που καταστρέφει την έρευνα”, προειδοποίησα και προειδοποιώ και αύθις για τις συνέπειες που προκαλούν οι νομοθετικές αυτές μεθοδεύσεις.

    * Ο κ. Λέανδρος Τ. Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ