Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 16-Απρ-2020 00:05

    Η πανδημία του COVID-19 επιβάλλει αναθεώρηση πολιτικών για τη Δημόσια Υγεία

    Η πανδημία του COVID-19 επιβάλλει αναθεώρηση πολιτικών για τη Δημόσια Υγεία
    • Εκτύπωση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Ολύμπιου Παπαδημητρίου

    Το ημερολόγιο έδειχνε μόλις 13 Ιανουαρίου 2020, δυο εβδομάδες μετά την είσοδό μας στην νέα δεκαετία, όταν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δημοσίευσε έναν κατάλογο με τις σημαντικότερες υγειονομικές απειλές για την δεκαετία που μόλις ξεκίνησε. 

    Ο κατάλογος αυτόςσυντάχθηκε από ειδικούς από ολόκληρο τον κόσμο και εκφράζει τη βαθιά ανησυχία ότι οι ηγέτες δεν τοποθετούν επαρκείς πόρους στις κύριες υγειονομικές προτεραιότητες και στα υγειονομικά συστήματα, σημειώνει ο ΠΟΥ. Και συνεχίζει λέγοντας πως αυτό θέτει σε κίνδυνο ζωές, τον βιοπορισμό των ανθρώπων και τις οικονομίες των χωρών. Κανένα από αυτά τα θέματα δεν είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί, αλλά είναι εφικτό. Η δημόσια υγεία είναι τελικά μια πολιτική επιλογή. 

    Δεν φαντάζομαι να εκπλαγεί ο αναγνώστης διαβάζοντας πως μια από αυτές τις απειλές, είναι οι πανδημίες. Ο ΠΟΥ σχολιάζει λοιπόν πως κάθε χρόνο ξοδεύονται πολλά για την αντιμετώπιση επιδημιών, φυσικών καταστροφών ή άλλων επειγουσών υγειονομικών προτεραιοτήτων, αλλά πολύ λιγότερα για την πρόληψη όλων αυτών. Μια πανδημία ενός νέου, εξαιρετικά μολυσματικού, αερομεταφερόμενου ιού - πιθανότατα ένα στέλεχος της γρίπης - στο οποίο οι περισσότεροι άνθρωποι στερούνται ανοσίας είναι αναπόφευκτη. Το θέμα δεν είναι το εάν μια άλλη πανδημία θα χτυπήσει, αλλά το πότε, και όταν θα γίνει αυτό, θα εξαπλωθεί γρήγορα, ενδεχομένως απειλώντας εκατομμύρια ζωές, αναφέρει στην έκθεσή του αυτή ο ΠΟΥ. 

    Όμως οι άνθρωποι δεν αρέσκονται στα αρνητικά σενάρια, δεν δέχονται ότι μπορεί να συμβεί κάτι που η επιστημονική τεκμηριωμένη ανάλυση το προβλέπει με σημαντική βεβαιότητα, πολλές φορές αγνοούν τα στοιχεία και ασχολούνται με το κακό μόνο όταν αυτό γίνει πραγματικότητα.

    Και αν οι ταινίες φαντασίας που γυρίστηκαν τα προηγούμενα χρόνια δεν θεωρήθηκαν επαρκώς αληθοφανείς για να πείσουν για αυτό που μπορεί να συμβεί, υπήρχαν πολύ πιο τεκμηριωμένα, δημοσιευμένα δεδομένα που πολλοί αγνόησαν, ίσως και ο ίδιος ο ΠΟΥ, με αποτέλεσμα να φτάσουμε εδώ που βρισκόμαστε σήμερα όπου όλοι μας νομίζω αναρωτιόμαστε που τελικά θα μας οδηγήσει η απίστευτη περιπέτεια του COVID-19.

    Έτσι λοιπόν, αν ανατρέξει κανείς σε ένα αμιγώς επιστημονικό, εξειδικευμένο περιοδικό, το Clinical Microbiology Reviews, στο τεύχος Vol. 20, No 4, σελίδες 660-694, του 2007 θα βρεί μια δημοσίευση από Κινέζους ερευνητές, από το πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, με τίτλο "Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus as an Agent of Emerging and Reemerging Infection". Η δημοσίευση αναφέρεται στην πανδημία του SARS, την πρώτη που έπληξε την υδρόγειο στις αρχές της χιλιετίας, με πολύ μικρότερη επίδραση από αυτήν που βιώνουμε σήμερα με τον COVID-19.  

    Στην εισαγωγή της η δημοσίευση αυτή αναφέρει : "η οικονομική  ανάπτυξη στη νότια Κίνα οδήγησε σε αυξανόμενη ζήτηση για ζωικές πρωτεΐνες συμπεριλαμβανομένων εκείνων από εξωτικά θηράματα όπως π.χ. οι μοσχογαλές. Μεγάλοι αριθμοί και ποικιλίες από αυτά τα θηλαστικά άγριων θηραμάτων σε υπερπλήρεις κλωβούς και η έλλειψη των μέτρων βιοασφάλειας στα "wet markets" (αγορές όπου πωλούνται κρέατα, ψαρικά και άλλου είδους τρόφιμα) επέτρεψε το άλμα αυτού του νέου ιού από τα ζώα στον άνθρωπο. Η δυνατότητα μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο, η έλλειψη συνειδητοποίησης για την ανάγκη ελέγχου των νοσοκομειακών λοιμώξεων και η ευκολία των διεθνών αεροπορικών ταξιδιών οδήγησαν στην ταχεία παγκόσμια διάδοση αυτού του ιού. Πάνω από 8.000 άνθρωποι επλήγησαν, με ακαθάριστο ποσοστό θνησιμότητας 10%. Η οξεία και δραματική επίπτωση στα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης, στις οικονομίες, και τις κοινωνίες των πληγεισών χωρών μέσα σε λίγους μόνο μήνες στις αρχές του 2003 ήταν χωρίς προηγούμενο, από την εποχή της τελευταίας πανούκλας. Η μικρή επανεμφάνιση του SARS στα τέλη του 2003 μετά την επανάληψη της δραστηριότητας στην αγορά θηραμάτων στη νότια Κίνα και η πρόσφατη ανακάλυψη ενός πολύ παρόμοιου ιού σε νυχτερίδες (ρινολοφίδες), του SARS-CoV των νυχτερίδων, υποδεικνύουν ότι το SARS μπορεί να επιστρέψει αν οι συνθήκες είναι κατάλληλες για την εισαγωγή, μετάλλαξη, ενίσχυση και μετάδοση αυτού του επικίνδυνου ιού". 

    Και το άρθρο κλείνει δίνοντας την εξής απάντηση στο ερώτημα "Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για την επανεμφάνιση του SARS : "Οι κοροναϊοί είναι ευρέως γνωστό ότι υφίσταται γενετικό ανασυνδυασμό, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε νέους γονοτύπους και επιδημίες. Η παρουσία μιας μεγάλης δεξαμενής των ιών SARS-CoV σε πέταλο-νυχτερίδες, μαζί με την συνήθεια της κατανάλωσης εξωτικών θηλαστικών στη νότια Κίνα, αποτελούν ωρολογιακή βόμβα. Η πιθανότητα επανεμφάνισης του SARS και άλλων νέων ιών από ζώα ή εργαστήρια και συνεπώς η ανάγκη για ετοιμότητα δεν θα πρέπει να αγνοηθούν".

    Ξέραμε λοιπόν τουλάχιστον από το 2007 έναν μείζονα υγειονομικό κίνδυνο που μπορούσε να αποτελέσει το υπόστρωμα για την δημιουργία μιας πανδημίας. Τι κάναμε; Πολύ λίγα ή μάλλον τίποτα.

    Φτάσαμε στο 2020 με μια ανθρωπότητα να παραλύει και να βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν μικροσκοπικό αόρατο εχθρό, προσπαθώντας να κρατήσει την συνοχή των συστημάτων υγείας της, να δώσει ταυτόχρονη φροντίδα σε χιλιάδες πάσχοντες, να κρατήσει ανθρώπους στη ζωή που αν έχουν βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό ή έχουν γεννηθεί με ένα γονιδίωμα που υπεραντιδρά στον ιο, χάνουν τη μάχη μέσα σε λίγες μόλις ημέρες.

    Το υγειονομικό προσωπικό, γιατροί, νοσηλευτές/τριες, τραυματιοφορείς και όσοι άλλοι εμπλέκονται στη διαχείριση και την αντιμετώπιση των περιστατικών του COVID-19 δίνουν σήμερα μια άνιση μάχη με κίνδυνο και της δικής τους υγείας και οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την τεράστια συνεισφορά τους και να τους αποδώσουμε το σεβασμό μας. Τα εύσημα θα πρέπει επίσης να αποδοθούν στην ηγεσία και το μηχανισμό του Υπουργείου Υγείας αλλά και στην Κεντρική Διοίκηση για την αμεσότητα των δράσεων και την αποφασιστικότητα με την οποία εφαρμόστηκαν μέτρα που πριν μερικές εβδομάδες μπορεί να φάνταζαν αδιανόητα.

    Η άμεση δράση αυτή τη στιγμή είναι τα μέτρα καραντίνας που οφείλουμε όλοι να  ακολουθήσουμε όχι μόνο γιατί έτσι εκφράζουμε το αίσθημα ατομικής ευθύνης που οφείλει να έχει ο καθένας μας αλλά και γιατί αυτός είναι ο ταχύτερος τρόπος να επανέλθουμε στην πολυπόθητη κανονικότητα που τόσο πολύ και τόσο γρήγορα μας έχει λείψει. 

    Για τη συνέχεια πρέπει να εργαστούμε σε δυο κατευθύνσεις:
    1.    Πώς και πόσο γρήγορα θα φτιάξουμε όπλα για να αντιμετωπίσουμε τον COVID-19 και δυνητικά και άλλες παρόμοιες υγειονομικές απειλές;
    2.    Πώς θα δομήσουμε καλύτερα τα συστήματα υγείας μας ώστε να είμαστε σε θέση να αντιμετωπίζουμε όσο γίνεται αποτελεσματικότερα τέτοιες επείγουσες και μαζικές υγειονομικές απειλές;

    Στην προσπάθεια να βρούμε απαντήσεις στο πρώτο ερώτημα, οι προσδοκίες στρέφονται στην επιστημονική έρευνα και στην φαρμακοβιομηχανία που καλείται να δώσει άμεσα λύσεις για την καλύτερη αντιμετώπιση του COVID-19 με αποτελεσματικές και ασφαλείς θεραπείες αλλά και για την πρόληψή του με ένα αποτελεσματικό και ασφαλές εμβόλιο. 

    Ειδικά ο ρόλος της φαρμακοβιομηχανίας αυτή την κρίσιμη περίοδο είναι πολλαπλός. Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδέσμων Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων, η EFPIA, εκφράζοντας τη φωνή της προσανατολισμένης στην έρευνα φαρμακοβιομηχανίας στην Ευρώπη, εστιάζει σε 3 άξονες σε αυτή την περίοδο κρίσης για την δημόσια υγεία:
    1.    Να εξασφαλίσουμε σταθερή και επαρκή προμήθεια όλων των φαρμάκων στους ασθενείς που τα χρειάζονται
    2.    Να εργαστούμε για την ανακάλυψη νέων εμβολίων, διαγνωστικών μέσων και θεραπειών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη μάχη κατά του COVID-19
    3.    Να συνεργαστούμε και να υποστηρίξουμε οργανισμούς που μάχονται κατά του COVID-19
    Δεν εφησυχάζουμε !


    Στην Ελλάδα οι φαρμακοβιομηχανίες αυτή τη στιγμή, ελληνικές και διεθνείς, εξασφαλίζουν πλήρη επάρκεια φαρμάκων στην αγορά. Είναι δε σημαντικό οι ασθενείς που χρησιμοποιούν κάποιες θεραπείες σε χρόνια βάση να μην προσπαθούν να δημιουργήσουν αποθέματα διότι έτσι αυξάνεται αναίτια η ζήτηση και υπάρχει περίπτωση κάποιοι συνάνθρωποί μας που χρειάζονται το ίδιο φάρμακο να έχουν δυσκολίες να το βρούν. Είναι ίσως ακόμη πιο σημαντικό οι πολίτες της χώρας να μην τρέχουν να προμηθευτούν χωρίς οδηγία γιατρού κάθε φαρμακευτική ουσία που ακούγεται στα μέσα ενημέρωσης ότι μπορεί να έχει κάποια ευνοϊκή δράση στην αντιμετώπιση του κορωνοϊού. Πρώτα από όλα γιατί μπορεί να κάνουν κακό στην υγεία τους λαμβάνοντας φάρμακα που προορίζονται για άλλη χρήση και δεν είναι τεκμηριωμένο ότι έχουν θετικό αποτέλεσμα έναντι του COVID-19 αφού μπορεί να τους δημιουργήσουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Επιπλέον μπορεί και σε αυτή την περίπτωση να στερήσουν ένα φάρμακο από κάποιο συμπολίτη μας που το λαμβάνει βάσει των ενδείξεών του για συγκεκριμένη άλλη, άσχετη με τον COVID-19, πάθηση.

    Στον τομέα της έρευνας για τα μέσα αντιμετώπισης της πανδημίας δουλεύουν ήδη πολλές εταιρείες σε ολόκληρο τον κόσμο. Πολλές από αυτές έχουν παρουσία εδώ και πολλά χρόνια στην Ελλάδα και ήδη κάποιες μελέτες που ξεκίνησαν με τα θεραπευτικά αυτά μέσα, υλοποιούνται εν μέρει και στη χώρα μας. Ταυτόχρονα ομάδες Ελλήνων ερευνητών μελετούν σε κλινικές δοκιμές σχήματα θεραπευτικής αντιμετώπισης του κορωνοϊού με ήδη γνωστά φάρμακα, με την οικονομική υποστήριξη ελληνικών και διεθνών εταιρειών. Το μέγεθος των παγκόσμιων ερευνητικών προσπαθειών για τα μέσα αντιμετώπισης του COVID-19 από την φαρμακοβιομηχανία, από ερευνητικά ινστιτούτα και από πανεπιστήμια απεικονίζεται παρακάτω2:
     

    pin

    Και σε τοπικό επίπεδο λοιπόν, η φαρμακοβιομηχανία παραμένει ιδιαίτερα ενεργή αυτή την δύσκολη περίοδο. Οι διεθνείς και οι ελληνικές φαρμακευτικές εταιρείες εξασφαλίζουν ομαλή τροφοδοσία φαρμάκων στην αγορά και επάρκεια προϊόντων ενώ ταυτόχρονα προσπαθούν με έκτακτες παραγωγές να καλύψουν επείγουσες ανάγκες αναλωσίμων. Αξίζει να αναφέρουμε πως μέχρι τώρα ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ), αλλά κυριότερα οι εταιρείες μέλη του, συνεισφέρουν με δωρεές εξοπλισμού και αναλωσίμων αξίας άνω των 2 εκατ. € (23 αναπνευστήρες ΜΕΘ, 123 οθόνες ΜΕΘ ζωτικών λειτουργειών, 300 αεροθαλάμους, 6.000 μάσκες, 22 τόνους αιθυλική αλκοόλη και σημαντική ποσότητα καινοτόμου φαρμάκου για τη θεραπεία του ιού). Σε συνεννόηση με το Υπουργείο Υγείας, ο ΣΦΕΕ συντονίζει μια νέα προσπάθεια για την αγορά μεγάλης ποσότητας αναλωσίμων (μάσκες και στολές ιατρών και νοσηλευτών, ειδικά γυαλιά και ποδονάρια).

    Ωστόσο, η περιπέτεια αυτή δημιουργεί προβληματισμό στην Ευρωπαϊκή Φαρμακοβιομηχανία και την Βιομηχανία Παραγωγής Ιατρικού Εξοπλισμού για το βαθμό εξάρτησης από Ινδία και Κίνα στην παραγωγή δραστικών ουσιών και εξοπλισμού αναλωσίμων γενικότερα. Το φτηνό κόστος εργασίας οδήγησε εδώ και χρόνια την παραγωγή αυτών των ειδών στις συγκεκριμένες χώρες οι οποίες σχεδόν μονοπωλούν την παγκόσμια τροφοδοσία σε συγκεκριμένα είδη. Η Ευρώπη θα πρέπει να επανεξετάσει τις προτεραιότητές της στο προσεχές χρονικό διάστημα και να αναβαθμίσει τις δικές της παραγωγικές δυνατότητες σε συγκεκριμένους τομείς. Το θέμα έχει και πολιτικές διαστάσεις και δεν θα πρέπει να διαλάθει της προσοχής των Ευρωπαϊκών κυβερνήσεων που οφείλουν να σκεφτούν τρόπους στήριξης τέτοιων επιχειρηματικών εγχειρημάτων.

    Η δεύτερη κατεύθυνση προς την οποία θα πρέπει να εργαστούμε είναι η δομή του συστήματος υγείας ώστε να μπορεί να αντιμετωπίζει με υψηλή αποτελεσματικότητα τέτοιες καταστάσεις. Ευτυχώς τα μέτρα προφύλαξης που πήρε αρκετά έγκαιρα η Ελληνική κυβέρνηση καθυστερούν, μέχρι τώρα τουλάχιστον, την εξάπλωση του ιού δίνοντάς μας χρόνο αντίδρασης και προετοιμασίας. Διλήμματα όπως δημόσιες ή ιδιωτικές δομές, ναι ή όχι στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στην αναχαίτιση επιδημιών, εγείρονται αυτή τη στιγμή και οι απαντήσεις ποικίλλουν ενώ οι απόψεις μπορεί να διίστανται.

    Ωστόσο τώρα είναι η ώρα για δράση και όχι για διχογνωμίες. Η κυβέρνηση και πιο συγκεκριμένα το Υπουργείο Υγείας έχουν εμπιστευτεί ένα μεγάλο μέρος διαχείρισης αυτής της πανδημίας στα χέρια ειδικών, τεχνοκρατών όπως λέμε. Θα πρέπει να αφεθούν να χαράξουν το σχεδιασμό, να επιβλέψουν την υλοποίηση των σχεδίων και να υποστηριχθούν με όλα τα υπάρχοντα μέσα στην προσπάθειά τους. Όταν όλα αυτά θα αποτελούν παρελθόν θα έχουμε άφθονο χρόνο να αξιολογήσουμε τα σωστά και τα τυχόν λάθη σε όλη αυτή την τιτάνια προσπάθεια.

    Κι αν όλα πάνε τελικά καλύτερα από τους γείτονες όπως μέχρι τώρα δείχνουν οι αριθμοί, πρέπει να αποφύγουμε τις θριαμβολογίες και τις επάρσεις. Ας αξιολογήσουμε, εκ των υστέρων πάντα, με την μεγαλύτερη δυνατή αντικειμενικότητα την προσπάθεια που έγινε, χωρίς τον πολωτικό φακό των πολιτικών σκοπιμοτήτων, ας διδαχθούμε από αυτή την κρίση και ας δομήσουμε το σύστημα υγείας μας με τέτοιο τρόπο που να μπορεί να αντεπεξέλθει ακόμη και σε υγειονομικές κρίσεις τέτοιου μεγέθους. Σίγουρα θα πρέπει να επανεξεταστεί η δημόσια χρηματοδότηση του τομέα της υγείας. Ιδιαίτερα η πρόληψη πρέπει να έχει αυξημένη και αποκλειστική χρηματοδότηση στο μέλλον, αφού η σημασία του μαζικού εμβολιασμού καθίσταται εμφανής. Ο εμβολιασμός του πληθυσμού θα αποκτήσει, δικαίως, μαζικότερο χαρακτήρα, αφού αποτελεί το πιο αποδοτικό εργαλείο στην εξάπλωση πανδημιών. 

    Είναι επίσης μια θαυμάσια ευκαιρία να τεθεί στο σωστό πλαίσιο ο ρόλος της φαρμακοβιομηχανίας στη βιωσιμότητα και στην καλή λειτουργία των συστημάτων υγείας, να καταστεί σαφές πως η φαρμακοβιομηχανία είναι ένας από τους ζωτικούς κρίκους στην αλυσίδα της καλής δημόσιας υγείας. Σήμερα οι ελπίδες όλων για βραχυπρόθεσμη μαζική αντιμετώπιση της πανδημίας εναποτίθενται στην εξεύρεση του φαρμάκου εκείνου που θα προσφέρει θεραπεία στους νοσούντες συμπολίτες μας, μέχρις ότου η φαρμακοβιομηχανία να κατορθώσει να αναπτύξει το εμβόλιο που θα καταστήσει τον Covid 19 ένα αντιμετωπίσιμο εχθρό όπως έχει καταστεί ο HPV. Αυτή είναι η αξία της φαρμακευτικής έρευνας και του παραγόμενου προϊόντος της, η επιβίωση των ανθρώπων με τη βέλτιστη ποιότητα ζωής, αξία ανεκτίμητη. 

     

    1 Οι 13 Υγειονομικές Προκλήσεις που χαρτογραφεί ο ΠΟΥ για την επόμενη 10ετία είναι :
    1.    Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής 
    2.    Παροχή φροντίδας υγείας εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων 
    3.    Αγώνας κατά της ανισότητας στην φροντίδα υγείας
    4.    Επέκταση της πρόσβασης του πληθυσμού στα φάρμακα
    5.    Παύση λοιμωδών νοσημάτων
    6.    Προετοιμασία για πανδημίες 
    7.    Προφύλαξη από τα επικίνδυνα προϊόντα (τρόφιμα, προϊόντα καπνού κ.α.)
    8.    Επένδυση σε εργαζόμενους στον τομέα της υγείας
    9.    Προστασία της νεολαίας σε παγκόσμιο επίπεδο 
    10.    Κατάκτηση της επιστοσύνης του κοινού (ώστε να μην έχει θέση η παραπληροφόρηση)
    11.    Εκμετάλλευση των νέων τεχνολογιών στο χώρο της υγείας
    12.    Προστασία των σωτήριων για τη ζωή φαρμάκων 
    13.    Διατήρηση καλής υγειινής στην φροντίδα υγείας
     
    2 Every Vaccine and Treatment in Development for COVID-19, So Far, April 1 2020 https://www.visualcapitalist.com/every-vaccine-treatment-covid-19-so-far/

     

    * Ο κ. Ολύμπιος Παπαδημητρίου είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος 

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ