Ποιοι κολυμπούν γυμνοί, από τη Wall Street ως τη Σοφοκλέους;

Αν κάποιος προσγειωνόταν σήμερα στον πλανήτη Γη και έριχνε μια ματιά στα ταμπλό των χρηματιστηρίων, θα έβγαζε το αβίαστο συμπέρασμα πως οι γήινοι είτε έχουν βρει το ελιξίριο της αιώνιας ευτυχίας, είτε έχουν χάσει κάθε επαφή με την πραγματικότητα. Ζούμε το απόλυτο οξύμωρο: ο πλανήτης έχει ένα σωρό προβλήματα από τη Βενεζουέλα μέχρι την Ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, αλλά οι δείκτες στη Wall Street και τις άλλες μεγάλες αγορές συμπεριφέρονται λες και βρισκόμαστε σε αδιάκοπο πάρτι με δωρεάν σαμπάνια. Όμως, όπως γνωρίζουν πολύ καλά όσοι έχουν "γράψει" κάποια χιλιόμετρα στα ταμπλό, όταν η αγορά αγνοεί επιδεικτικά την πραγματικότητα, συνήθως απλά ετοιμάζει τον λογαριασμό. Έναν λογαριασμό που μαντέψετε ποιος θα τον πληρώσει. Πάντως όχι το "έξυπνό χρήμα" που εδώ και καιρό μεταφέρει τα… κουβαδάκια του σε άλλες παραλίες.

Το κυρίαρχο αφήγημα που συντηρεί αυτό το "irrational exuberance" είναι ότι η Fed θα μας σώσει ξανά. Κομματάκι δύσκολο! Με τον Kevin Warsh στο τιμόνι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, το πράγμα είναι πιο ξεκάθαρο από ποτέ: το χρήμα, παρότι θα φτηνύνει, θα γίνει ταυτόχρονα ασύγκριτα πιο δυσεύρετο. Πως θα γίνει αυτό; Μέσω ενός τεχνοκρατικού "ταχυδακτυλουργικού" (monetary engineering το λένε κάποιοι) που διαχωρίζει την τιμή του χρήματος από την ποσότητά του.

Ο Warsh, για να ικανοποιήσει την πολιτική εντολή του Λευκού Οίκου για ανάπτυξη, πιθανότατα θα μειώσει τα ονομαστικά επιτόκια. Έτσι, στα χαρτιά, το χρήμα θα φαίνεται "φθηνό". Όμως, την ίδια στιγμή, ως ορκισμένος εχθρός του πληθωρισμού, θα κρατήσει ερμητικά κλειστή την κάνουλα της ρευστότητας, λειτουργώντας σε περιβάλλον "Quantitative Tightening" (το αντίθετο του Quantitative Easing).

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι το Αμερικανικό Δημόσιο θα εκδίδει τεράστια ποσά σε ομόλογα για να καλύψει τα ελλείμματα Τραμπ, λειτουργώντας σαν μια γιγαντιαία ηλεκτρική σκούπα που ρουφάει όλο το φτηνό, διαθέσιμο μετρητό από το σύστημα. Εάν η Fed του Warsh αρνηθεί (και θα αρνηθεί, ο τύπος είναι πασίγνωστος για τις θέσεις του στο θέμα QE) να "τυπώσει" νέο χρήμα για να αγοράσει αυτά τα ομόλογα, η αγορά θα στεγνώσει.

Αποτέλεσμα θα είναι η απόλυτη αντίθεση: Χαμηλά επιτόκια στις οθόνες, αλλά άδεια συρτάρια στα γκισέ. Οι τράπεζες, έχοντας δεσμεύσει τη ρευστότητά τους σε κρατικά ομόλογα, δεν θα έχουν τίποτα να δώσουν στην πραγματική οικονομία. Οι επιχειρήσεις-"ζόμπι" θα βλέπουν το χαμηλό επιτόκιο σαν αντικατοπτρισμό στην έρημο, αλλά όταν θα φτάνουν στην τράπεζα για αναχρηματοδότηση, θα βρίσκουν την πόρτα κλειστή και το κλειδί χαμένο.

Και κάπου εδώ μπαίνει στην εξίσωση ο μεγάλος πρωταγωνιστής —και η μεγάλη παγίδα— της εποχής: η Τεχνητή Νοημοσύνη. Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι για να μην παρεξηγούμαστε, μιας και πολλοί μπερδεύουν την τεχνολογία με την πραγματικότητα στις τιμές των μετοχών. Είμαστε απόλυτα θετικοί για το AI. Πρόκειται για επανάσταση που θα αλλάξει τον κόσμο όπως τον άλλαξε το Internet και τόσες άλλες, "νέες" στον καιρό τους, τεχνολογίες διαχρονικά. Αλλά το να έχει κάποιος θετική οπτική για το μέλλον μιας τεχνολογίας, δεν σημαίνει ότι πρέπει να είναι τυφλός σε όσα… προδίδουν, τα χρηματιστηριακά ταμπλό.

Το πρόβλημα σήμερα δεν είναι το αν το AI δουλεύει. Μια χαρά δουλεύει κι αν λυθούν τα προβλήματα πρώτων υλών, υποδομών και χρηματοδότησης, η εξέλιξη μέσα σε 12-18 μήνες θα είναι κάτι παραπάνω από εντυπωσιακή. Όμως η αγορά έχει ήδη προεξοφλήσει ότι η Nvidia και η Microsoft θα βγάλουν τρισεκατομμύρια... αύριο το πρωί. Οι μετοχές είναι "priced for perfection". Τι σημαίνει αυτό; Ότι αν τυχόν η Microsoft βγει αύριο και πει "παιδιά, θα αργήσουμε δυο χρονάκια να βγάλουμε τα λεφτά που ρίξαμε", η μετοχή θα γκρεμιστεί. Όχι επειδή το AI είναι άχρηστο, αλλά επειδή η τιμή της μετοχής έχει προεξοφλήσει τα κέρδη του… 2100 στο 2030!

Ζούμε αυτό που οι παλιοί financiers ονομάζουν "capex black hole". Οι εταιρείες καίνε δισεκατομμύρια για να χτίσουν data centers, ελπίζοντας ότι τα έσοδα θα έρθουν κάποτε. Υπάρχει όμως ένα τεράστιο κενό (το λεγόμενο ROI gap) ανάμεσα στα έξοδα που γίνονται τώρα και τα έσοδα που ίσως έρθουν μετά. Και το χειρότερο; Υπάρχει επίσης ο "τοίχος της Φυσικής". Το AI διψάει για ρεύμα που τα σημερινά δίκτυα απλά δεν έχουν. Για να τρέξουν τα μοντέλα που σχεδιάζουν, χρειαζόμαστε υποδομές που θέλουν χρόνια για να φτιαχτούν. Και για την κατασκευές τους απαιτούνται πρώτες ύλες που δεν είναι και τόσο βέβαιο πως είναι διαθέσιμες στο χρονικό διάστημα που τις χρειαζόμαστε. Όσοι αγοράζουν σήμερα στα τυφλά, κινδυνεύουν να πάθουν ό,τι έπαθαν οι επενδυτές της Cisco το 2000: η εταιρεία πέτυχε, το Internet κατέκτησε τον κόσμο, αλλά αυτοί έκαναν 15 χρόνια να δουν τα λεφτά τους πίσω, γιατί αγόρασαν στην κορυφή της φούσκας.

Εν τω μεταξύ, μέσα σε αυτό το σκηνικό της απόλυτης παράνοιας, ο χρυσός έχει σπάσει τα κοντέρ της… λογικής. Την μια μέρα στα $5.600, την άλλη στα $4.800, κανονικό τρενάκι τρόμου, το πιο ασφαλές καταφύγιο, από τα ασφαλή καταφύγια! Οι περισσότεροι νομίζουν ότι αυτά συμβαίνουν επειδή ο πλανήτης ετοιμάζεται για πόλεμο. Λάθος!

Το φαινόμενο είναι τεχνικό και αφορά το πώς λειτουργούν τα μεγάλα πορτοφόλια. Η εκτόξευση στα $5.600 ήταν ένα κλασικό short squeeze! Οι μεγάλοι παίκτες που είχαν μεγάλες θέσεις short, πιάστηκαν στον ύπνο και αγόραζαν πανικόβλητοι, όταν το πέρασμα του "ψυχολογικού ορίου" των $5.000/ουγκιά ξεπεράστηκε "αέρα" και ενεργοποιήθηκαν σημαντικές εντολές αγορών. Αυτό που ακολούθησε ήταν φυσιολογικό. Καθαρό profit taking και rebalancing. Όταν ένα asset ανεβαίνει κάθετα, γίνεται ξαφνικά τεράστιο ποσοστό στο χαρτοφυλάκιο. Οι διαχειριστές, βάσει καταστατικού, είναι υποχρεωμένοι να πουλήσουν για να επαναφέρουν τα ποσοστά ισορροπίας (rebalance), "κλειδώνοντας" ταυτόχρονα τα μεγάλα κέρδη. Το τρενάκι τρόμου, λοιπόν, δεν είναι τίποτα άλλο από "μεγάλους" που ήταν αναγκασμένοι να ελαφρώσουν τις θέσεις τους. Το πρόβλημα βρίσκεται στο γεγονός ότι όλη αυτή διαδικασία, "σήκωσε" τεράστιο volatility, ενισχύοντας το κλίμα risk-off που επικρατεί διεθνώς λόγω τοποθέτησης Warsh, της στάσης των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν, των όσων αναφέραμε ήδη για το ΑΙ κ.λπ. Με αποτέλεσμα το ασφαλές καταφύγιο, να μην θεωρείται πλέον και τόσο ασφαλές… 

Εν τω μεταξύ στην Ελλάδα, η Λεωφόρος Αθηνών αγναντεύει τον κόσμο από τα ψηλά των 2.400 μονάδων ενώ κυριαρχεί η αίσθηση ότι είμαστε το "καλό σπίτι σε μια κακή γειτονιά". Κάτι που ισχύει για πολλούς λόγους, αλλά δεν έχει καμία απολύτως σημασία, σε καταστάσεις όπως αυτή που δείχνει να διαμορφώνεται διεθνώς. Η πόρτα εξόδου της γριάς Σοφό, είναι πολύ στενή κι αν στη Νέα Υόρκη το κλίμα "risk-off" ενταθεί ή, έστω, διατηρηθεί για λίγο καιρό ακόμη λόγω των φουσκωμένων αποτιμήσεων στην τεχνολογία, οι fund managers δεν θα σκεφτούν καν να αναλύσουν τα θεμελιώδη της ελληνικής οικονομίας. Θα πατήσουν το κουμπί "sell peripherals" και θα αφήσουν τις αναλύσεις για αργότερα...

Το ζητούμενο προφανώς είναι "τι κάνουμε;". Η απάντηση είναι απλή και ξεκάθαρη. Σε ένα περιβάλλον τέτοιας μεταβλητότητας, χρειάζεται ψυχραιμία, γνώση και ρευστότητα. Είναι τα απόλυτα όπλα, και η ώρα δεν είναι κατάλληλη για ηρωισμούς και κυνήγι αποδόσεων. Είναι ώρα για άμυνα. Το "smart money" περιμένει στη γωνία, έτοιμο να αγοράσει πραγματικές αξίες όταν σκάσουν οι φούσκες και η… σαρδέλα πουλάει πανικόβλητη. 

Όπως έχει πει κι ο μεγάλος μάντης της Όμαχα: "όταν υποχωρεί το κύμα, τότε βλέπεις ποιος κολυμπούσε χωρίς μαγιό". Και φοβάμαι πως αυτή τη φορά, οι γυμνοί θα είναι πολλοί περισσότεροι από όσους φανταζόμαστε!
Εσείς φοράτε μαγιό; Ή, έστω, σκέφτεστε να βάλετε πριν είναι αργά;

Πέτρος Λάζος
petros.lazos@capital.gr