Γραφειοκρατικά εμπόδια στον δρόμο του κάθετου διαδρόμου φυσικού αερίου

Του Χάρη Φλουδόπουλου

Ρυθμιστικές και γραφειοκρατικές αγκυλώσεις απειλούν να υπονομεύσουν την αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, ενός έργου που θεωρείται κομβικό για τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και για την αύξηση των εισαγωγών αμερικανικού LNG, στόχος που είχε τεθεί και στο πλαίσιο της ευρωατλαντικής συμφωνίας για τους δασμούς.

Παρά τις πολιτικές διακηρύξεις, ο στόχος για πρόσθετες ροές της τάξης των 200 εκατ. κυβικών μέτρων ετησίως μέσω του διαδρόμου δεν υλοποιείται στην πράξη. Αντιθέτως, τα πρώτα σημάδια δείχνουν ότι ο Κάθετος Διάδρομος κινδυνεύει να "κολλήσει" σε ένα πλέγμα κανονιστικών διαδικασιών, ασυντόνιστων κανόνων και βραδυκίνητων εγκρίσεων.

Οι διαγωνισμοί που δεν "τραβάνε"

Ενδεικτικό της κατάστασης είναι το αποτέλεσμα των πρόσφατων διαγωνισμών δυναμικότητας. Μετά τον διαγωνισμό του Δεκεμβρίου, που αφορούσε ροές για τον Ιανουάριο, δεν καταγράφηκε η αναμενόμενη εμπορική κινητικότητα. Το ίδιο μοτίβο φαίνεται να επαναλαμβάνεται και στον διαγωνισμό του Ιανουαρίου για τον Φεβρουάριο, χωρίς να διαφαίνεται ουσιαστικό φως στον ορίζοντα.

Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη διαθέσιμου LNG ή ενδιαφέροντος από πλευράς προμηθευτών, αλλά το γεγονός ότι η αλυσίδα κανόνων καθιστά τον διάδρομο λιγότερο ανταγωνιστικό σε σχέση με εναλλακτικές οδούς. Όπως ενημέρωσε πρόσφατα η Κομισιόν οι Route 2 και 3 θεωρούνται εκτός κανονιστικού πλαισίου, γεγονός που εξηγεί και το μηδενικό ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε στον τελευταίο διαγωνισμό. 

Γραφειοκρατική λογική αντί πολιτικής κατεύθυνσης

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η στάση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία – σύμφωνα με πηγές – αντιμετωπίζει το ζήτημα με στενά τεχνοκρατικά και γραφειοκρατικά κριτήρια. Η αγορά, ωστόσο, ζητά σαφή πολιτική κατεύθυνση: εφόσον ο Κάθετος Διάδρομος θεωρείται στρατηγικό εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας και γεωπολιτικής αναβάθμισης της περιοχής, θα πρέπει να τύχει αντίστοιχης ρυθμιστικής μεταχείρισης.

Ο ανταγωνισμός από τον Βορρά

Την ίδια στιγμή, ο Κάθετος Διάδρομος δεν λειτουργεί σε κενό αέρος. Άλλα σημεία εισόδου στην ευρωπαϊκή αγορά κερδίζουν έδαφος, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Πολωνία. Για τους προμηθευτές, η επιλογή της βόρειας διαδρομής συχνά αποδεικνύεται απλούστερη και οικονομικά πιο προβλέψιμη.

Αυτό σημαίνει ότι, εάν δεν αρθούν άμεσα τα εμπόδια, οι ποσότητες αμερικανικού LNG που προορίζονται για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη ενδέχεται να κατευθυνθούν αλλού, αφήνοντας ανεκμετάλλευτες τις υποδομές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Στοίχημα στρατηγικής αξιοπιστίας

Για την Ελλάδα και τις χώρες του άξονα Νότου–Βορρά, το ζήτημα δεν είναι μόνο εμπορικό. Είναι θέμα στρατηγικής αξιοπιστίας. Ο Κάθετος Διάδρομος παρουσιάστηκε ως βασικός πυλώνας της νέας αρχιτεκτονικής ενεργειακής ασφάλειας της περιοχής. Αν όμως παραμείνει εγκλωβισμένος σε γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, ο στόχος για αύξηση των εισαγωγών αμερικανικού φυσικού αερίου θα μείνει στα χαρτιά, με πολιτικό και γεωοικονομικό κόστος για όλους τους εμπλεκόμενους.

Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο: είτε θα υπάρξει καθαρή πολιτική παρέμβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είτε ο Κάθετος Διάδρομος θα συνεχίσει να χάνει έδαφος σε έναν ολοένα και πιο ανταγωνιστικό χάρτη LNG.