Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 19-Οκτ-2017 00:05

    "Βlack Monday" 30 χρόνια μετά: πώς συνέβη, τι μάθαμε, τι λένε αυτοί που την έζησαν

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Της Ελευθερίας Κούρταλη

    Έχουν περάσει 30 χρόνια από τη Μαύρη Δευτέρα, τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση στην ιστορία των χρηματιστηριακών αγορών. Στις 19 Οκτωβρίου 1987 οι παγκόσμιες μετοχές κατέρρευσαν εν μέσω ανησυχιών για την επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας και τις υψηλές αποτιμήσεις.

    Σε ένα διάστημα 24 ωρών, οι χρηματιστηριακές αγορές στην Ασία, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ υπέστησαν πτώση έως 23%. Ήταν η μεγαλύτερη συντριβή της νεότερης ιστορίας. Στις ΗΠΑ, ο Dow Jones υποχώρησε 22,6%, "νικώντας" την προηγούμενη ημερήσια πτώση του 12,8% κατά τη διάρκεια του κραχ της Wall Street στις 28 Οκτωβρίου του 1929.

    Ωστόσο, με τη βοήθεια των κεντρικών τραπεζών, οι αγορές ανέκαμψαν. Πέντε χρόνια μετά τα χρηματιστήρια στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ αυξάνονταν κατά 15% ετησίως.

    Τι συνέβη

    Τον Οκτώβριο του 1987 οι χρηματιστηριακές αγορές βρίσκονταν στη μέση μίας 5ετούς bull market. Η παγκόσμια οικονομία είχε ανακάμψει από την ύφεση και τη στασιμότητα που είχε χτυπήσει τη δεκαετία του 1970. Η πίστωση επεκτεινόταν, οι τιμές των κατοικιών αυξάνονταν και οι επενδυτές ήταν σε bullish διάθεση.

    Mέσα σε ελάχιστες ώρες, στις 19 Οκτωβρίου, τα παγκόσμια χρηματιστήρια σημείωσαν ελεύθερη πτώση. Ωστόσο, τους ακριβείς λόγους αυτού του κραχ, δεν τους γνώριζε κανείς.

    Η αμερικανική αγορά κινήθηκε χαμηλότερα εκείνη τη Δευτέρα του 1987 μετά από επιθετικές πωλήσεις στην Ασία και έπειτα στην Ευρώπη. Στο Λονδίνο, όπου οι τιμές των μετοχών υποχώρησαν πριν η Wall Street ανοίξει, πολλοί πίστευαν ότι ο τυφώνας που έπληξε τη νοτιοανατολική Αγγλία την προηγούμενη Παρασκευή πυροδότησε το sell-off.

    n

    Ο Eric Rosenfied, αντιπρόεδρος της Salomon Brothers θυμάται ότι την Παρασκευή το βράδυ, στις 16 Οκτωβρίου- μία συνεδρίαση πριν το κραχ, ο Dow υποχώρησε 4% μέσα στην ημέρα και 10% στην εβδομάδα. "Θυμάμαι να πηγαίνω στο δείπνο με τη σύζυγό μου και το ζευγάρι δίπλα μας ήταν ένας νεαρός άντρας στο πρώτο του ραντεβού με μία κοπέλα. Της είπε πως σύντομα θα βγάλει τρελά λεφτά, γιατί είχε βάλει όλα τα χρήματά του στην αγορά στο κλείσιμο". Πού να ήξερε τι θα τον... ξημέρωνε τη Δευτέρα...

    Από τότε, οι επενδυτές εκτιμούν ότι το κραχ οφείλεται στις ανησυχίες γύρω από την παγκόσμια οικονομία και την αύξηση του πληθωρισμού. Άλλοι έχουν επισημάνει τις φήμες που κυκλοφορούσαν για αύξηση των επιτοκίων στις ΗΠΑ και τις πολιτικές εντάσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν που απειλούσαν να μεταδοθούν. Υπήρξαν πολλές εικασίες.

    Αυτό που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί είναι το γεγονός ότι υπήρξε ένας τεράστιος πανικός στις αγορές.

    Οι αρχικές απώλειες επιδεινώθηκαν από τα νέα trading floors τα οποία ήταν computerized και τα οποία είχαν ελλείψεις και προβλήματα και δεν μπόρεσε να αποφευχθεί η κατάρρευση των τιμών των μετοχών.

    gg

    Το κραχ ήρθε μετά από μια περίοδο σταθερών και εντυπωσιακών κερδών. Τα περισσότερα χρηματιστήρια στις ανεπτυγμένες χώρες είχαν αυξηθεί περισσότερο από 30% ετησίως τα πέντε χρόνια έως την Black Monday - κέρδη που δεν έχουν επαναληφθεί από τότε. Αυτό είχε στείλει τις αποτιμήσεις σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα.

    Καθώς οι χρηματιστηριακές αγορές βυθιζόντουσαν και οι επενδυτές πανικοβλήθηκαν, οι κεντρικοί τραπεζίτες ανέλαβαν δράση: μειώθηκαν τα επιτόκια και η Fed "ενθάρρυνε" τις τράπεζες να συνεχίσουν να δανείζουν για να εξασφαλίσουν ότι η ροή των χρημάτων δεν θα στερέψει.

    Όπως σημειώνει η Schroders, οι πολιτικές αυτές λειτούργησαν. Τα πρώτα πέντε χρόνια μετά τη συντριβή, τα χρηματιστήρια σημείωσαν ισχυρή ανάκαμψη.

    Οι τιμές των μετοχών στις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 14,7% ετησίως. Τα χρηματιστήρια του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ευρώπης αυξήθηκαν με ρυθμούς 8% και 7,6% αντίστοιχα, ενώ τα χρηματιστήρια σε μέσο όρο σημείωσαν συνολικά ετήσια κέρδη 6,3%. Η ιαπωνική χρηματιστηριακή αγορά ήταν η εξαίρεση - μια τραπεζική κρίση άφησε τους επενδυτές να αντιμετωπίζουν ετήσιες απώλειες κατά μέσο όρο 7,2%.

    Το "μάθημα"

    Αν και οι υψηλές αποτιμήσεις των μετοχών μπορούν να συμβάλουν στην πτώση, δεν είναι αναγκαστικά ο καταλύτης, σημειώνει η Schroders. Όπως δείχνει ο πίνακας, οι εκτιμήσεις στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη είναι υψηλότερες τώρα από ό,τι ήταν το 1987, ωστόσο οι χρηματιστηριακές αγορές εξακολουθούν να σημειώνουν υψηλά επίπεδα ρεκόρ.

    η

    Το 1987 υπήρξε μια πιο προφανής πορεία για τους επενδυτές που ήθελαν να προστατεύσουν τα χρήματά τους. Στα κρατικά ομόλογα θα μπορούσαν ακόμα να βρουν υγιείς αποδόσεις καθώς και την απαιτούμενη προστασία για την επένδυσή τους.

    Οι αποδόσεις  των δεκαετών κρατικών ομολόγων στις ανεπτυγμένες χώρες όπως η Ιαπωνία, η Γερμανία και οι ΗΠΑ ήταν 9,9%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ήταν 10,1%. Σήμερα, η υψηλότερη απόδοση μεταξύ των χωρών αυτών είναι κοντά στο 2,9% για τα αμερικανικά ομόλογα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι 1,28%, ενώ η Γερμανία και η Ιαπωνία είναι πιο κοντά στο μηδέν.

    λ
     
    Ο Art Cashin επικεφαλής του trading floοr της UBS στο NYSE, θυμάται την επιθετική ατμόσφαιρα που κυριάρχησε στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης εκείνη τη χρονιά. Μετά από πέντε ή έξι μέρες ράλι στην αγορά, οι ανώτεροι brokers έδιναν εντολή στους junior να "χαλαρώσουν λίγο". Η αγορά το 1987 ήταν αμείλικτη. Δυστυχώς υπάρχουν κάποιες ομοιότητες με σήμερα. Μου θυμίζει λίγο αυτό που είδαμε φέτος, λέει, αναφερόμενος στην τρέχουσα bull market που ήδη μετρά 8,5 χρόνια, με τις αποτιμήσεις να είναι "τεντωμένες" και τους επενδυτές να μην δείχνουν κάποια διάθεση να γυρίσουν σε risk-off.

    Αξίζει να σημειώσουμε πως στην τελευταία δημοσκόπηση της BofA Merrill Lynch στο περιβάλλον 207 funds, οι θέσεις των funds στα μετρητά εμφανίζονται μειωμένες στο 4,7% αυτό το μήνα, το χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2015, ενώ το 45% των διαχειριστών κεφαλαίων που ερωτήθηκαν δήλωσαν ότι είναι overweight στις παγκόσμιες μετοχές, το υψηλότερος ποσοστό εδώ και έξι μήνες.

    Ωστόσο, υπάρχουν και μεγάλες διαφορές μεταξύ της κατάστασης του σήμερα και του 1987, οι οποίες μπορεί να προσφέρουν "μόνωση" έναντι ενός άλλου ατυχήματος. Μεταξύ των αυστηρότερων αντιθέσεων είναι το χαμηλό επίπεδο των επιτοκίων. Δύο εβδομάδες πριν από τη συντριβή του 1987, ο Jeremy Grantham, ιδρυτής της GMO θυμάται ότι στο εξώφυλλο ενός ενημερωτικού δελτίου μίας τράπεζας έγραφε: "Να αγοράζει κανείς ομόλογα με απόδοση στο 10,3% και να πουλά μετοχές σήμερα, είναι σχεδόν δωρεάν γεύμα". Σήμερα η εικόνα της αγοράς ομολόγων είναι "κοσμικά διαφορετική". Σήμερα δεν υπάρχει ανταγωνισμός για τις μετοχές.

    Παράλληλα υπάρχουν διαδικασίες σήμερα, ρυθμιστικές και μη, που εμποδίζουν τις αγορές από το να σημειώσουν τόσο μεγάλη βουτιά και σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα.

    Ο Matthew Dobbs, fund managers της Schroders που βρισκόταν στο Λονδίνο την εποχή της Μαύρης Δευτέρας και είναι σήμερα επικεφαλής του Global Small Cap, σημειώνει: "Είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί οι επενδυτές μπορεί να ανησυχούν για την επένδυση σε μετοχές τώρα. Οι χρηματιστηριακές αγορές συνεχίζουν να τρέχουν σε νέα υψηλά επίπεδα και οι αποτιμήσεις των μετοχών είναι παρόμοιες με αυτές που ήταν το 1987. Αλλά υπάρχει μεγάλη διαφορά σήμερα: το risk-free rate είναι πολύ διαφορετικό".

    "Αυτό που εννοώ είναι ότι οι αποδόσεις των ομολόγων και τα επιτόκια στις τράπεζες είναι τώρα πολύ χαμηλά σε σύγκριση με τη μερισματική απόδοση της χρηματιστηριακής αγοράς, η οποία είναι περίπου 4%. Πού θα βάλει λοιπόν κάποιος τα χρήματά του;”

    Ο Andrew Rose, επίσης fund manager στην Schroders, θυμάται τη "σουρεαλιστική ατμόσφαιρα" που κυριαρχούσε στο Λονδίνο εκείνη τη Δευτέρα. Μετά την πτώση που είχε σημειωθεί την εβδομάδα που έληξε στις 16 Οκτωβρίου, το γεγονός ότι ακολούθησε Σαββατοκύριακο ήταν ίσως αυτό που μεγέθυνε τη βουτιά της Δευτέρας. Όπως εξηγεί, οι traders είχαν αγοράσει "ασφάλεια χαρτοφυλακίου" - έναν μηχανισμό που πουλούσε αυτόματα τις επενδύσεις σε μια αγορά όταν η τιμή άγγιζε ένα ορισμένο επίπεδο, και αυτό ήταν που έκανε τα πράγματα χειρότερα.

    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων