Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 26-Ιαν-2018 00:02

    Υπάρχει σωτηρία;

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Στούπα 

    1) Υπάρχει σωτηρία;

    Προχθές η Άμαζον του Τζεφ Μπέζος λειτούργησε στo Σηάτλ των Ηνωμένων Πολιτειών το πρώτο σούπερ μάρκετ χωρίς ταμειακές μηχανές και ταμίες. Ο πελάτης μπαίνει ψωνίζει και φεύγει.

    Ένας αλγόριθμος αναγνωρίζει τον πελάτη μέσω της συσκευής του τηλεφώνου του, τον ταυτοποιεί με τον λογαριασμό που έχει στην εταιρεία, παρακολουθεί τι βάζει στο καλάθι του, τα καταγράφει και τον χρεώνει αυτόματα το κόστος των αγορών του.

    Είναι προφανές πως είναι η αρχή μιας νέας εποχής για το λιανεμπόριο. Στις ΗΠΑ απασχολούνται στα ταμεία των σούπερ μάρκετ πάνω από 3 εκατ. υπάλληλοι. Αν αντελήφθησαν τι έγινε θα πρεπε να τους λούζει ήδη κρύος ιδρώτας...

    Το πρόβλημα είναι γενικότερο. Το 1990 οι τρεις μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες άθροιζαν έναν τζίρο περί τα 250 δισ. δολάρια και απασχολούσαν περί το 1,2 εκατ. εργαζόμενους.

    Το 2014 οι τρεις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας των ΗΠΑ άθροιζαν επίσης περί τα 250 δισ. δολάρια κύκλο εργασιών και απασχολούν μόνο 137 χιλ. εργαζόμενους.

    Πρόκειται για τρομακτικές αλλαγές τις οποίες οι κοινωνίες και οι πολιτικές ηγεσίες που ηγούνται δεν έχουν κατανοήσει ακόμη. Οι κοινωνίες πιστεύουν πως φταίνε οι Κινέζοι, οι Ινδοί και οι Μεξικάνοι και το ελεύθερο εμπόριο που τους επιτρέπει να εξάγουν προϊόντα σε τιμές φθηνότερες και από το κόστος παραγωγής στη Δύση...

    Αυτό είναι η μισή αλήθεια αυτού που συνέβαινε τα τελευταία 30 χρόνια. Η άλλη μισή είναι πως τις τελευταίες δεκαετίες περισσότερα πράγματα έγιναν προσιτά σε περισσότερους σε όλον τον πλανήτη.

    Η σημασία του τι πραγματικά συνέβη είναι σχετική όταν ο μέσος όρος πιστεύει πως συνέβη κάτι άλλο ή βολεύεται με την αυταπάτη πως έγινε κάτι άλλο...

    Ο Τραμπ, η Λεπέν, ο Πέπε Γκρίλο και η ΧΑ με τους ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ στην καθ’ ημάς Ανατολή ήταν οι πολιτικές συνέπειες της υφέρπουσας ανησυχίας και του αδιεξόδου σε ένα αυξανόμενο μέρος του πληθυσμού που αισθάνεται απειλούμενο. Αισθάνεται απειλούμενο γιατί ενδεχομένως τα πράγματα εξελίσσονται πιο γρήγορα από το ρυθμό αφομοίωσης που διαθέτει μια κοινωνία ανθρώπων.

    Οι Κινέζοι, οι Ινδοί και λοιποί αναπτυσσόμενοι τα τελευταία τριάντα χρόνια αφαίρεσαν θέσεις εργασίας από τη Δύση. Τώρα τη σκυτάλη έχει πάρει με επιταχυνόμενο ρυθμό η τεχνολογία...

    Αν ορθώσουμε τείχη προστατευτισμού, το κέρδος (αν υπάρξει) θα είναι βραχύβιο καθώς θα επιστρέψουμε σε ένα ρυθμισμένο εργασιακό περιβάλλον αλλά το κόστος θα εκτιναχθεί τόσο που θα μας καταστήσει φτωχότερους από πριν...

    Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες υφάρπαξαν θέσεις εργασίας τα τελευταία τριάντα χρόνια και τώρα η σκυτάλη περνάει στην τεχνολογία. Ήδη, τον χρόνο που πέρασε μια γερμανική πολυεθνική αθλητικών ειδών λειτούργησε το πρώτο εργοστάσιο στη Δύση. Λειτουργεί αυτόματα με ελάχιστους εργαζόμενους.

    Τι πρέπει να συμβεί λοιπόν; Μετά τα μέτρα εναντίον του ελεύθερου εμπορίου και των εισαγωγών θα πρέπει να παρθούν μέτρα προστασίας και εναντίον των τεχνολογικών εξελίξεων;

    Ναι, θα πουν κάποιοι "προοδευτικοί”, είναι δίκαιο... να γίνει πράξη...

    Ας το κοιτάξουμε όμως από λίγο μεγαλύτερη απόσταση. Ανάλογα προβλήματα προέκυψαν και κατά την περίοδο της πρώτης βιομηχανικής επανάστασης. Το κίνημα του λουδιτών είχε αντιδράσει βίαια στην εμφάνιση των πρώτων μηχανών. Βλέπε: Λουδισμός

    Πώς θα ζούσε σήμερα η ανθρωπότητα αν οι λουδίτες είχαν σταματήσει το πρώτο κύμα της βιομηχανικής επανάστασης. Καλύτερα ή χειρότερα;

    Τότε κάποιες κατηγορίες υφαντουργών επλήγησαν αλλά οι περισσότεροι ωφελήθηκαν αφού τα υφάσματα και τα ενδύματα έγιναν προσιτά σε περισσότερους.

    Η τεχνολογία και η κατανάλωση ενέργειας έχουν βελτιώσει τη ζωή όλων και των πλουσίων αλλά κυρίως των φτωχών. Ένας εργαζόμενος χαμηλόμισθος σήμερα που ζει σε μια πολυκατοικία, ζει σε καλύτερες συνθήκες από έναν εργαζόμενο πριν 200 χρόνια. Για την ακρίβεια έχει στη διάθεσή του ανέσεις που ούτε οι πλούσιοι δεν μπορούσαν να ονειρευτούν παλιότερα.

    Το επίπεδο ζωής ενός χαμηλόμισθου σήμερα αναλογεί στο επίπεδο ζωής κάποιου που διέθετε και εκμεταλλευόταν στον μεσαίωνα μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες δούλους.

    Για να γίνει πιο κατανοητό θα το διατυπώσω ως εξής:

    Ο μέσος σημερινός άνθρωπος υπολογίζεται πως καταναλώνει περί τα 2500 watt που ισοδυναμούν με την κατανάλωση 600 θερμίδων το δευτερόλεπτο. Το 85% αυτής της ενέργειας προέρχεται από την καύση άνθρακα, πετρελαίου, φυσικού αερίου κλπ. Το υπόλοιπο προέρχεται από πυρηνική ή υδροηλεκτρική ενέργεια κλπ.

    Αν κάποιος προσπαθήσει να παράξει ενέργεια με ένα ποδήλατο γυμναστικής και ένα δυναμό μπορεί να παράξει 50 watt κάνοντας πεντάλ όλο το 24ωρο.

    Για να καταναλώνει ο σύγχρονος άνθρωπος την ενέργεια που ισοδυναμεί με το σύγχρονο τρόπο ζωής χωρίς τις μηχανές εσωτερικής καύσης, τα χαλυβουργία, τις μονάδες παραγωγής ενέργειας κλπ, θα χρειαζόταν να ποδηλατούν ή να τον υπηρετούν μερικές δεκάδες σκλάβοι.

    Οι Π. Χιούμπερ και Μ. Μίλλς* υπολογίζουν πως κατά μέσο όρο κάθε κάτοικος του πλανήτη θα χρειάζονταν 150 σκλάβους να κάνουν ποδήλατο ή να δουλεύουν σε οκτάωρες βάρδιες ο καθένας. Οι Αμερικάνοι χρειάζονται 660 σκλάβους, οι Γάλλοι 360, οι Νιγηριανοί 16.

    Αν δεν υπήρχε η τεχνολογία και τα ορυκτά καύσιμα, το 99% των ανθρώπων θα έπρεπε να ζει σε κατάσταση δουλείας, για να ζει το 1% όπως ζει σήμερα κάποιος εργαζόμενος σε μια δυτική κοινωνία, ισχυρίζεται ο Ματ Ρίντλεϋ στο βιβλίο "Ορθολογική Αισιοδοξία”.

    "Ο πολιτισμός και η ζωή είναι μια σισύφεια απόδραση από το χάος, υποστηρίζουν οι Π. Χιούμπερτ και Μ. Μιλς*: "Το χάος θα επικρατήσει τελικά αλλά αποστολή μας είναι να σπρώξουμε τα πράγματα στην αντίθετη κατεύθυνση με όλην την ευστροφία και αποφασιστικότητα που μπορούμε να επιστρατεύσουμε. Η ενέργεια δεν είναι το πρόβλημα είναι η λύση...”.

    Κατά την ίδια φιλοσοφική έννοια των παραπάνω, η λύση είναι η τεχνολογία.

    Είναι προφανές πως οι εξελίξεις που έρχονται είναι ραγδαίες και μοιάζει απίθανο να ανατραπούν από την αναζωπύρωση και επιθετική διάθεση που παρουσιάζουν οι παραδοσιακές αυταπάτες στην ανάγκη του ανθρώπου να αυτοπροσδιορίζεται μέσω κάποιας συλλογικής ταυτότητας (όπιο των λαών έλεγε ο Μαρξ) όπως το ισλάμ, ο εθνικισμός ή ο κομμουνισμός...

    Ιδού ένα απόσπασμα που ανέβασε χθες ένας αναγνώστης στο διάλογο της στήλης για να καταλάβετε με ποια "όπλα” πάμε να κατανοήσουμε και να αντιμετωπίσουμε τις επελαύνουσες εξελίξεις.

    "Η υπεραξία

    Αφού αγοράσει την εργατική δύναμη και τα μέσα παραγωγής ο καπιταλιστής οργανώνει την παραγωγή εμπορευμάτων.

    Το προτσές της εργασίας στην καπιταλιστική επιχείρηση έχει διπλό χαρακτήρα. 
    Από τη μια μεριά είναι προτσές δημιουργίας αξιών χρήσης (υφάσματα, παπούτσια, ρούχα, ψωμί, μηχανές κλπ., αντικείμενα που μπορούν να χρησιμοποιούν οι άνθρωποι).

    Από την άλλη, είναι προτσές δημιουργίας αξίας. Αυτό ενδιαφέρει τον καπιταλιστή, γιατί στην αξία των νέων εμπορευμάτων που δημιουργήθηκε από την εργασία των μισθωτών εργατών, υπάρχει εκτός από την αξία της εργατικής δύναμης και των μέσων παραγωγής και ένα πρόσθετο μέρος της αξίας, το οποίο ιδιοποιείται δωρεάν ο καπιταλιστής.
    Εκείνο ακριβώς το μέρος της αξίας που δημιουργείται από την εργασία των μισθωτών εργατών, αλλά δεν πληρώνεται από τον καπιταλιστή, είναι η υπεραξία. 

    Ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής προϋποθέτει ένα σχετικά υψηλό επίπεδο παραγωγικότητας της εργασίας, όπου ο εργάτης χρειάζεται μονάχα ένα μέρος της εργάσιμης μέρας, για να δημιουργήσει μια αξία ίση με την αξία της εργατικής δύναμης. 
    Η υπεραξία δημιουργείται μόνο στην παραγωγή, στο προτσές της εκμετάλλευσης της εργασίας από το κεφάλαιο."

    Βαδίζουμε στο άγνωστο με μοναδική πυξίδα τις τιμές στα χρηματιστήρια οι οποίες όμως σαν χαλασμένο ρολόι μόνο δυο φορές το 24ωρο δείχνουν που βρισκόμαστε...

    Αντί ως έθνος να φωνάξουμε από το εξωτερικό τους πλέον διακεκριμένους Έλληνες και να τους παραχωρήσουμε τη δύναμη να σχεδιάσουν τη χώρα εκ του μηδενός με βάση τις ανάγκες της υφηλίου τα επόμενα 10-20 χρόνια, ασχολούμαστε με το πως τα κανάλια της τηλεόρασης "λιβανίζουν" την κυβέρνηση ή πως οι κρατικοί αξιωματούχοι μοιράζουν τα κονδύλια κάποιου "αναπτυξιακού" με το αζημίωτο...

    Υπάρχει σωτηρία;... Ίσως μόνο για όσους προσαρμοστούν εγκαίρως στα νέα δεδομένα...

    *Peter Huber And Mark Mills On Our Energy Future

    *The Bottomless Well: The Twilight of Fuel, the Virtue of Waste, and Why We Will Never Run Out of Energy

    2) Τι κρύβεται πίσω από τα κρυπτονομίσματα...

    Καλησπέρα Κ. Στούπα.

    Διάβασα πριν λίγες μέρες το άρθρο σας που ασχολείται εν μέρει με τα κρυπτονομίσματα. Με όλη την εκτίμηση που σας έχω ως αναλυτή, πιστεύω ότι επικεντρώνεστε υπερβολικά στον ρόλο του Bitcoin και των κρυπτονομισμάτων ως αποθεματικό, χάνοντας άλλες πλευρές της αξίας τους.

    Ναι, το Bitcoin ξεκίνησε ως αποθεματικό ("ψηφιακός χρυσός"), και αυτό που σκιαγραφεί το άρθρο σας - η ιδιότητά του να είναι εκτός ελέγχου κρατών και άλλων κεντρικών εξουσιών - βρισκόταν όντως στον πυρήνα της σύλληψής του.

    Όμως όπως συμβαίνει με τα περισσότερα αποθεματικά, η αξία του βασίζεται στη "συμφωνία" που κάνουμε τα μέλη μιας κοινωνίας μεταξύ μας να το θεωρούμε ως τέτοιο.

    Αλλά

    1ον) το Bitcoin δεν έχει τις πλάτες μιας κεντρικής εξουσίας να του διασφαλίζουν τον ρόλο αποθεματικού μακροπρόθεσμα, και

    2ον) τον ρόλο αποθεματικού μπορούν να τον παίξουν στην θέση του Bitcoin και πολλά άλλα cryptos, αρκετά από τα οποία είναι επίσης πιο γρήγορα από αυτό, πιο scalable, κτλ. Μην ασχολείστε λοιπόν με το Bitcoin.

    Η πραγματική αξία των κρυπτονομισμάτων είναι η τεχνολογία πίσω από το Bitcoin - η τεχνολογία του blockchain. Το blockchain είναι ας πούμε ένας τρόπος ασφαλούς καταγραφής ηλεκτρονικών συναλλαγών, ένα γιγαντιαίο ψηφιακό "τεφτέρι" (distributed ledger), όπου καταγράφεται η καθεμιά ανταλλαγή ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.

    Κατ' επέκταση, είναι και ένα τεφτέρι των ψηφιακών assets που έχει το κάθε άτομο στην κατοχή του. Το Bitcoin ήταν μία πρώτη εφαρμογή του blockchain. Από το αποκεντρωμένο αυτό, παγκόσμιο "τεφτέρι", προέκυπτε τι ποσότητα Bitcoin κατέχει το κάθε άτομο, πόση ποσότητα "ψηφιακού χρυσού". Χωρίς να μπορεί το αρχείο των assets του να παραχαραχτεί, και χωρίς να μπορεί η αξία τους να υποτιμηθεί από κυβερνήσεις, κτλ.

    Μπορεί όμως η ίδια τεχνολογία να εφαρμοστεί και σε άλλα περιουσιακά στοιχεία. Φανταστείτε για παράδειγμα μία εταιρεία που όταν συνδέεσαι στο blockchain της, μπορεί να διαβάσει και να καταχωρήσει πόσα megabyte data έχεις υπόλοιπο στο καρτοκινητό σου μέχρι το τέλος του μήνα ή πόσα gigabyte ελεύθερου αποθηκευτικού χώρου έχεις στον δίσκο του υπολογιστή σου. Έπειτα φανταστείτε αυτήν την εταιρεία να μπορεί να στήσει ένα παζάρι (marketplace), για αγοραπωλησία αυτών των περιουσιακών στοιχείων σου, όπου εσύ θα λες "πουλάω 500 MB data που έχω στην κάρτα μου και δεν θα χρησιμοποιήσω μέχρι το τέλος του μήνα" ή "νοικιάζω 50 gigabyte χώρου του δίσκου μου, για χρήση από άλλους", και κάποιος άλλος θα αγοράζει/νοικιάζει αυτά τα assets που εσύ έκανες διαθέσιμα.

    Η τεχνολογία αυτή έχει μεγάλες προοπτικές εφαρμογής όπως καταλαβαίνετε, σε αγορές όπου υπάρχει μεγάλος κατακερματισμός των περιουσιακών στοιχείων προς εμπορία. Πώς αλλιώς θα βρίσκονταν ο Γιώργος που έχει 50 megabyte να διαθέσει από το καρτοκινητό του, με τον Juan που είναι στην Ελλάδα για διακοπές και δεν θέλει να πληρώσει roaming αλλά να χρησιμοποιήσει τα περίσσια megabyte του Γιώργου;

    Ή πώς θα μαζευόμασταν όλοι μας που έχουμε μικρά κομματάκια ελεύθερου αποθηκευτικού χώρου στους δίσκους μας για να φτιάξουμε έναν γιγαντιαίο "υπερδίσκο”, τύπου cloud, για ενοικίαση σε άλλους χρήστες; Το blockchain, το γιγαντιαίο αυτό "τεφτέρι” καταγραφής ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, τα κάνουν δυνατά, marketplaces όπως τα παραπάνω.

    Και τα νομίσματα εταιρειών που θα προλάβουν να στήσουν πρώτες τέτοια παζάρια, θα αποκτήσουν, υποθέτω, αξία στο μέλλον. Επειδή τι θα κάνεις αν σου πει ο παραγωγός ενός προϊόντος που θέλεις να αποκτήσεις, ή ο host παζαριού αυτού του προϊόντος, ότι δεν μπορείς να το αποκτήσεις, παρά μόνο με το νόμισμα που εκδίδει ο ίδιος;

    Θα αγοράσεις το νόμισμα, το οποίο μετά θα χρησιμοποιήσεις ως token στο σχετικό παζάρι. Για αυτό μην ασχολείστε υπερβολικά με το Bitcoin, ή όποιο άλλο κρυπτονόμισμα του οποίου η χρήση εξαντλείται στο να λειτουργήσει ως αποθεματικό. Το Bitcoin είναι πολύ πιθανόν να μην υπάρχει καν ως σκιά της σημερινής του αποτίμησης μέχρι το τέλος της χρονιάς.

    Βρείτε τα νομίσματα που εκδίδονται από εταιρείες που κάνουν ενδιαφέροντα πράγματα με το blockchain, που το εκμεταλλεύονται για να διαταράξουν σημαντικούς τομείς της οικονομίας.

    Που αλλάζουν τα logistics αγορών πολύτιμων προϊόντων. Και στρέψτε το ενδιαφέρον σας στα νομίσματα αυτών των εταιριών. Επειδή στο νέο μοντέλο οικονομίας που θα φέρει πιστεύω το blockchain, αυτός που ελέγχει την ροή αγαθού σε μία σημαντική αγορά, θα είναι αυτός που θα μπορεί να επιβάλλει και την αξία του νομίσματός του.

    Γιάννης Αφούρας

    Σχόλιο: Συμφωνώ μαζί σας κ. Αφούρα... Οι "αλυσίδες” υπερβαίνουν τα όρια των παραδοσιακών αγορών, νομισμάτων, κομμάτων, εθνών, τραπεζών, πολιτευμάτων, δικτύων διασκέδασης κλπ. 

    kostas.stoupas@capital.gr

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων