Συνεχης ενημερωση

    Παρασκευή, 27-Ιαν-2017 00:02

    Μήτσο χάσαμε...

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου

    Του Κώστα Στούπα 

    Η υψηλή φορολογία δεν επηρεάζει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας και των επιχειρήσεων, δήλωσε πρόσφατα σε ομιλία του ο υπουργός Οικονομίας και Ανάπτυξης κ. Δημήτρης Παπαδημητρίου ενώπιον στελεχών επιχειρήσεων που έτριβαν τα αυτιά τους για να βεβαιωθούν εάν άκουσαν καλά.

    "Η πρόσφατη αύξηση της φορολογίας στην Ελλάδα, δεν την καθιστά λιγότερο ανταγωνιστική από τις χώρες - μέλη, αντίστοιχου επιπέδου ανάπτυξης", δήλωσε ο κύριος Παπαδημητρίου.

    Όταν αυτά τα λέει ο υπουργός μιας χώρας που τα τελευταία χρόνια έχει υποστεί καίρια και ιστορικής σημασίας πλήγματα με την φυγή στο εξωτερικό του "αφρού" του εργατικού της δυναμικού ενώ και όσοι έχουν απομείνει ανοίγουν πιο εύκολα επιχειρήσεις σε γειτονικές χώρες παρά στην Ελλάδα, το ζήτημα ξεφεύγει από τα πλαίσια ερμηνείας μέσω των κανόνων της οικονομικής επιστήμης...

    Ο κ. Παπαδημητρίου δεν είναι κάποιος "Καρανίκας", αφισοκολλητής του κομματικού στρατού που προβιβάστηκε σε κυβερνητικό αξιωματούχο. Ο υπουργός προέρχεται από την αντίπερα ακτή του Ατλαντικού, από το κομμάτι εκείνο της αμερικάνικης καλοζωισμένης αριστεράς που φιλοδοξεί να κάνει τις ΗΠΑ Σουηδία.

    Ο υπουργός αποτελούσε έναν κρίκο που κρατούσε την επαφή της κυβέρνησης του κ. Τσίπρα με την προηγούμενη κυβέρνηση των ΗΠΑ, η οποία άσκησε σημαντική επιρροή για να παραμείνει η χώρα όρθια εντός του ευρώ. Η κυβέρνηση Τσίπρα με την υπουργοποίηση των Παπαδημητρίου οικογενειακώς, προσπαθεί να αποδείξει στους δανειστές πως έχει αποποιηθεί το επαναστατικό της μαρξιστικό παρελθόν και ασπάζεται αυτό που ένθεν κακείθεν του Ατλαντικού, τις τελευταίες δεκαετίες, μπορεί να ονομαστεί σοσιαλδημοκρατία. Στην αριστερά μετά την κατάρρευση της σοβιετίας που αποκάλυψε την οικονομική και ηθική εξαθλίωση, εκόντες άκοντες, θεωρούν τη σοσιαλδημοκρατία σαν ύστατο καταφύγιο και ανάχωμα.

    Το πρόβλημα είναι ότι ανακάλυψαν τη σοσιαλδημοκρατία λίγο αργά. Για την ακρίβεια την ανακάλυψαν μετά θάνατον, αφού η Σουηδία χρεοκόπησε το 1990 και έκτοτε οι σοσιαλδημοκράτες που μονοπώλησαν μεταπολεμικά την εξουσία, είναι στην αντιπολίτευση.

    Το αν μπορεί η ορθόδοξη νοτιοβαλκανική Ελλάδα να γίνει προτεσταντική Σουηδία είναι ένα ερώτημα. Το άλλο ερώτημα είναι αν το μοντέλο που ευδοκίμησε μετά τον πόλεμο στη Σουηδία και τις λοιπές σκανδιναβικές χώρες είναι ένα μοντέλο που παραμένει βιώσιμο και μπορεί μάλιστα να μεταλαμπαδευτεί...

    Το σουηδικό μοντέλο ευδοκίμησε κάτω από ιδιάζουσες συνθήκες οι οποίες όταν εξέλειπαν αναγκάστηκε να αλλάξει. Το ίδιο ίσχυσε και για το ευρωπαϊκό μοντέλο ανεπτυγμένου κοινωνικού κράτους που ευδοκίμησε κάτω από την αμυντική ομπρέλα των ΗΠΑ μετά τον πόλεμο. Οι δημογραφικές εξελίξεις που αφορούν την ωρίμαση των μεταπολεμικών γενιών του baby boom  και η ανάγκη αύξησης των αμυντικών δαπανών δημιουργούν νέα δεδομένα.

    Η άποψη της στήλης είναι πως κάθε μορφή αναδιανομής εισοδήματος (σοσιαλισμός) μπορεί να υπάρξει όσο υπάρχει κάπου συσσωρευμένος πλούτος ο οποίος μπορεί να διανεμηθεί. Όταν δεν υπάρχει πλούτος και χρειάζεται να παραχθεί, απαιτούνται άλλου τύπου οικονομικοπολιτικά μοντέλα.

    Ο Σουηδικός μύθος...

    Ένας από τους μύθους λοιπόν που είναι καλά εδραιωμένος και στην Ελλάδα είναι αυτός της επιτυχίας του σκανδιναβικού τύπου σοσιαλισμού, μοντέλο το οποίο συχνά αναφέρεται σαν σουηδικό μοντέλο, καθώς η συμπαθής χώρα του βορρά είναι η πρώτη που το εφάρμοσε.

    Σε γενικές γραμμές το μοντέλο έχει τα εξής χαρακτηριστικά. Υψηλοί μισθοί, υψηλή φορολογία, υψηλών προδιαγραφών κράτος πρόνοιας και ανταγωνιστική ιδιωτική οικονομία με πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις.

    Το υψηλό βιοτικό επίπεδο και οι ιδιαίτερα ανταγωνιστικές επιδόσεις της οικονομίας ανέδειξαν  τη Σουηδία και τον ιδιότυπο "σοσιαλισμό" της, υπόδειγμα κοινωνικής και οικονομικής οργάνωσης. Βάζω εντός εισαγωγικών τον όρο γιατί σοσιαλισμός επί της ουσίας σημαίνει κοινωνικός έλεγχος των μέσων παραγωγής και περιορισμοί στην ιδιωτική περιουσία. Στις σκανδιναβικές χώρες τα περιουσιακά δικαιώματα προστατεύονται απόλυτα και το περιβάλλον είναι φιλικό προς την επιχειρηματικότητα και τους επιχειρηματίες.

    Το περίφημο σουηδικό μοντέλο ξεκίνησε με τη συμφωνία του 1938 του Saltsjöbaden μεταξύ των ελεγχόμενων από τους σοσιαλιστές συνδικάτων και των εργοδοτικών οργανώσεων για εργασιακή ειρήνη.

    Παρόμοιες συμφωνίες υπέγραψαν μετά το 1945 και στην Αυστρία και τη Γερμανία ενώ κατά τον ιστορικό Tony Judt παρόμοιες ήταν οι συμφωνίες που είχαν επιβάλει στους κοινωνικούς εταίρους νωρίτερα τα φασιστικά καθεστώτα στην Ευρώπη.

    Ως συνήθως, τα πράγματα είναι αρκετά πιο περίπλοκα και αρκετά διαφορετικά απ’ ό,τι μπορεί να μας δείξει μια πρώτη πρόχειρη ανάγνωση. Στην Ελλάδα επιπλέον έχουμε μια πολύ στρεβλή εικόνα του εγχειρήματος γιατί ο αριστεροκρατούμενος χώρος του τύπου και της έκδοσης βιβλίων μεταφράζουν στα ελληνικά τα βιβλία και τα άρθρα της μιας πλευράς.

    Τα αίτια

    Η Σουηδία πέτυχε υψηλό βιοτικό επίπεδο μετά τον πόλεμο και μέχρι τη χρεοκοπία των τραπεζών το 1990 για μερικούς από τους παρακάτω λόγους:

    α)1850-1950

    Πριν  τη δεκαετία του ’30 και για πολλές δεκαετίες (από το 1850 και μετά περίπου) είχε μια ιδιαίτερα απελευθερωμένη οικονομία με χαμηλή φορολογία και μικρή ρυθμιστική παρέμβαση του κράτους. Τότε ήταν που δημιουργήθηκαν οι περισσότερες από τις γνωστές σουηδικές πολυεθνικές που στηρίζουν ακόμη και σήμερα την ευημερία της χώρας (Volvo, Ericson, SKF, AGA, Electrolux, Saab κλπ)

    To 2000 π.χ. μία μόνο από τις 50 μεγαλύτερες εταιρείες είχε ιδρυθεί μετά το 1970.

    πιν

     

    β) Τα κέρδη του πολέμου

    Η Σουηδία ευνοήθηκε ιδιαίτερα από την ουδέτερη στάση που κράτησε κατά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Ήταν η μόνη χώρα της περιοχής στην οποία δεν εισέβαλε η ναζιστική Γερμανία. Όχι μόνο ήταν ουδέτερη αλλά επωφελήθηκε από τον πόλεμο, εξάγοντας πρώτες ύλες όπως σιδηρομετάλλευμα και προϊόντα ξυλείας. Κατά τη δεκαετία του ’30 όταν η Γερμανία δεν είχε πρόσβαση στα ορυχεία της Γαλλίας και της Πολωνίας τις οποίες κατέκτησε αργότερα, οι εξαγωγές σουηδικού σιδηρομεταλλεύματος έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στον επανεξοπλισμό της Γερμανίας για να κάνει τον πόλεμο.

    γ) Πλούσιοι φυσικοί πόροι

    Οι πλούσιοι φυσικοί πόροι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην οικονομική ευημερία και μετά τον πόλεμο. Κατά τον Tony Judt  στο ιστορικό βιβλίο Postwar  A History of Europe since 1945, "Το 1973 η παραγωγή σιδηρομεταλλεύματος στη Σουηδία ήταν ίση με εκείνη της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Δ. Γερμανίας μαζί και σχεδόν η μισή της αντίστοιχης παραγωγής των ΗΠΑ. Όσο αφορά την παραγωγή χαρτιού, ξυλοπολτού και τη ναυτιλία, η Σουηδία κατείχε ηγετική θέση παγκοσμίως.

    Η Σουηδία λοιπόν εκτός από συσσωρευμένο πλούτο είχε και πλούσιους φυσικούς πόρους.

    δ) Εργατικότητα και πειθαρχία

    Οι Σουηδοί, όπως όλοι οι σκανδιναβοί και λοιποί  λαοί του βορρά είναι ιδιαίτερα εργατικοί και η συμπεριφορά τους είναι διαποτισμένη από την προτεσταντική ηθική.  Οι χώρες της περιοχής διακρίνονται για το σεβασμό στους νόμους του κράτους, τη λιτή για τα δεδομένα της οικονομίας τους ζωή και τη χαμηλή διαφθορά στο δημόσιο βίο.

    Στις ΗΠΑ που είναι μια πολυεθνική κοινωνία και οικονομία και απέχει πολύ από το σουηδικό μοντέλο οι αμερικάνοι σκανδιναβικής καταγωγής έχουν κατά κεφαλήν εισόδημα πολύ υψηλότερο από αυτό του μέσου αμερικάνου.

    πιν

     

    Το σουηδικό μοντέλο άνθισε μετά τη δεκαετία του ΄50 μέχρι τη δεκαετία του ΄80 όταν κυβερνούσαν σχεδόν μόνιμα οι σοσιαλδημοκράτες. Το 1990 οι τράπεζες χρεοκόπησαν και το σοκ άλλαξε τους πολιτικούς συσχετισμούς υπέρ των φιλελεύθερων και των συντηρητικών. Πολλές εταιρείες με παγκόσμια αίγλη όπως η Saab και η Volvo εξαγοράστηκαν από ξένες εταιρείες.

    Η έκπληξη της Ιρλανδίας...

    Αντιθέτως, αν υπάρχει μια χώρα χωρίς πλούσιους φυσικούς πόρους και συσσωρευμένο πλούτο με τη μορφή ισχυρού παραγωγικού ιστού που έκανε την έκπληξη στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες, αυτή είναι η Ιρλανδία. Η Ιρλανδία καλπάζει και έχει αφήσει ήδη πίσω τις σκανδιναβικές χώρες.

    To 1960 με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ η Σουηδία ήταν η 5η πλουσιότερη χώρα στο κόσμο ενώ το 2015 είχε πέσει στην 15η θέση. 

    Η Ιρλανδία αντίστοιχα στο ίδιο διάστημα από την 25η θέση ανέβηκε στη 6η. Η Γαλλία π.χ. παρά την γεωπολιτική ισχύ της λόγω του αυξημένου ρόλου του κράτους στην οικονομία από την 14η θέση το 1960, το 2015 έπεσε στην 23η. Το Ηνωμένο Βασίλειο όπου παρεμβλήθηκε η Θατσερική μεταρρύθμιση στις αρχές της δεκαετίας του ’80 από τη 12η θέση το ’60 έπεσε το ’15 στην 14η. Η Ελλάδα παρά τον πακτωλό δανείων και επιδοτήσεων από την 25η θέση έπεσε στην 37η.

    Βλέπε:  World Bank

    Τα στοιχεία δείχνουν σαφή συσχετισμό μεταξύ του ύψους των κρατικών δαπανών και της ευημερίας μιας χώρας σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Τα στοιχεία δείχνουν επίσης πως μακροπρόθεσμα το ύψος της φορολογίας και η οικονομική ανάπτυξη είναι μεγέθη αντιστρόφως ανάλογα.

    πιν

    Η Ελλάδα ακόμη και τώρα, 7 χρόνια μετά τη χρεοκοπία του κράτους, έχει κρατικές δαπάνες κοντά στο ύψος των σκανδιναβικών κρατών κυρίως του υψηλού κόστους μισθών και συντάξεων που αντιπροσωπεύουν πάνω από τα 2/3 των κρατικών δαπανών. Η διαφορά είναι πως η Ελλάδα σε αντίθεση με τις χώρες του βορρά δεν έχει την οικονομία που μπορεί να στηρίξει αυτές τις κρατικές δαπάνες. Δεν θα μπορούσε ακόμη και αν το δημόσιο δούλευε σωστά και ήταν ανταποδοτικό.

    Ενώ στη Σουηδία μετά τη χρεοκοπία του ’90 οι σοσιαλδημοκράτες απομακρύνθηκαν από την εξουσία, στην Ελλάδα μετά τη χρεοκοπία του 2010 στη θέση του ΠΑΣΟΚ φέραμε τον πιο αριστερό ΣΥΡΙΖΑ. 

    Στην Ελλάδα δυο πράγματα μοιάζουν απίθανα: Το πρώτο είναι να γίνουμε Σουηδία της δεκαετίας του ’70 και το δεύτερο είναι να αποφύγουμε μια ολοσχερή κατάρρευση.

    Το πιθανότερο είναι πως η Ελλάδα κάποια στιγμή θα κηρύξει στάση πληρωμών και το κοντέρ των κεκτημένων θα μηδενιστεί. Αυτοί που θα αναλάβουν να ξαναχτίσουν την χώρα από τα ερείπια αναγκαστικά θα επιλέξουν ένα μοντέλο πιο κοντά στο Ιρλανδικό παρά στο Σουηδικό.

    Συνεπώς, για τα τις απόψεις του κ. Παπαδημητρίου περί ανάπτυξης με υψηλή φορολογία ισχύει το... Μήτσο χάσαμε!

    pin

    *Βιβλιογραφία:

    Debunking Utopia: Exposing the Myth of Nordic Socialism Paperback –

    του  Nima Sanandaji

    Viking Economics: How the Scandinavians Got It Right-and How We Can, Too του  George Lakey

    Scandinavian Unexceptionalism: Culture, Markets and the Failure of Third-Way Socialism (Readings in Political...  των Nima Sanandaji and Tom G. Palmer

    Πως πλούτισε η Σουηδία με τις Laissez-Faire  πολιτικές του  Johan Norberg εκδόσεις ΚΕΦΙΜ

    kostas.stoupas@capital.gr

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων