Συνεχης ενημερωση

    Πέμπτη, 02-Απρ-2009 00:08

    Το μόνο πράγμα που έχουμε να φοβηθούμε είναι ο ίδιος ο φόβος

    • Εκτύπωση
    • Αποθήκευση
    • Αποστολή με email
    • Προσθήκη στη λίστα ανάγνωσης
    • Μεγαλύτερο μέγεθος κειμένου
    • Μικρότερο μέγεθος κειμένου
    Μετά από μια μεγάλη πτώση η απαισιοδοξία περισσεύει στις αγορές. Το αντίστροφο συμβαίνει εξάλλου και μετά από μια μεγάλη άνοδο. Αυτό είναι φυσικό. Τα πιο πρόσφατα συναισθήματα είναι αυτά που κυριαρχούν στον ορίζοντα των ανθρώπων και κατά συνέπεια αυτά που διαμορφώνουν την αντίληψη για τον κόσμο. Η κυκλοθυμική τύφλωση.
     
    Καθένας μπορεί να υπολογίσει τι είναι πιθανότερο να συμβεί μετά από μια μεγάλη πτώση και μετά από μια μεγάλη άνοδο. Αυτό που είναι να συμβεί, θα συμβεί. Είναι απλά θέμα χρόνου.
     
    Το μέγεθος του χρόνου μοιάζει για τους επενδυτές με το βασανιστήριο της σταγόνας. Παρ΄ ότι είναι μια σταγόνα, η επανάληψη την κάνει αβάστακτο βασανιστήριο.
     
    Το ίδιο συμβαίνει κατά τη διάρκεια της πτώσης όταν κάποιος κάθε ώρα, κάθε μέρα, για μήνες ολόκληρους πρέπει να βλέπει τις ζημιές να αυξομειώνονται. Στην άνοδο αντίστοιχα βλέπει τα διαφυγόντα κέρδη να αυξομειώνονται.
     
    Σας έχω γράψει παλιότερα για το φάκελο με την ετικέτα 1929 που πρέπει να διαθέτει κάθε τμήμα οικονομικού ρεπορτάζ που σέβεται τον εαυτό του. Σε κάθε πτώση που ξεπερνά το 20-30% ο φάκελος ξεσκονίζεται και αρχίζουν οι συγκρίσεις, οι ομοιότητες και οι διαφορές.
     
    Είναι φυσικό να συμβαίνει αυτό, για όποιον παρατηρεί τις αντιδράσεις των ανθρώπων. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι στις κορυφές τα best sellers έχουν τίτλους του τύπου Dow 35.000 και στους πυθμένες «Πως θα επιβιώσετε από την κρίση που είναι μπροστά...», «Δεν έχουμε δει τίποτα ακόμη», «Ο χρηματιστηριακός Αρμαγεδδών και πως θα επιβιώσετε...».
     
    Όπως ήταν φυσικό και σε αυτή την κρίση, η οποία το περασμένο Φθινόπωρο εξέλαβε χαρακτηριστικά κραχ, το 1929 είναι το προσφιλές σημείο αναφοράς. Καθώς τις τελευταίες μέρες διαβάζω ένα best seller της εποχής που κυκλοφόρησε στα ελληνικά με τίτλο «Η μεγάλη ύφεση - Πώς να επιβιώσετε μετά το μεγάλο κραχ του 2009-10» του Χαρυ Ντεντ*, ανακάλυψα ένα ενδιαφέρον εδάφιο, απ’ όπου αρκετοί θα μπορέσουν να βγάλουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Η αντιγραφή δεν είναι κατά λέξη για την ανάγκη της οικονομίας του άρθρου.
     
    «Ο Ρούσβελτ κέρδισε τις εκλογές του 1932. Ο Χούβερ και οι ρεπουμπλικάνοι έχασαν τις εκλογές εκείνες καθώς μεταξύ άλλων υποστήριζαν τη χαμηλή φορολογία που οδήγησε στη φούσκα της δεκαετίας του ΄20. Η ανεργία είχε φτάσει στο 25%.
     
    Όπως θυμόμαστε όλοι ο Ρούσβελτ βγήκε με σύνθημα ότι χρειάζεται ένα New Deal. Στις 4 Μαρτίου 1933 κατά την ανάληψη της προεδρίας είχε δηλώσει: «Το μόνο πράγμα που έχουμε να φοβηθούμε είναι ο ίδιος ο φόβος».
     
    Στις 5 Μαρτίου έκλεισε όλες τις τράπεζες για τέσσερις μέρες. Στις 19 Μαρτίου συγκάλεσε το Κογκρέσο σε μια έκτακτη συνεδρίαση 100 ημερών η οποία κράτησε τελικά μέχρι τις 16 Ιουνίου και πήρε όλες τις αποφάσεις σχετικές με την εφαρμογή του New Deal.
     
    Την πρώτη μέρα το Κογκρέσο ψήφισε το νόμο έκτακτης ανάγκης για τις τράπεζες, ο οποίος παραχωρούσε στη FED  ευρείες εξουσίες πάνω στις εμπορικές τράπεζες και τη συναλλαγματική πολιτική. Την τέταρτη μέρα άνοιξαν πάλι οι τράπεζες και η εμπιστοσύνη άρχισε να αποκαθίσταται.
     
    Ο Dow Jones από την κορυφή του 1929 μέχρι τον Ιούλιο του 1932 λίγο πριν τις εκλογές είχε χάσει 89,5%. Στις 31 Μαρτίου 1933 ψήφισε το νόμο της Αναδάσωσης όπου απασχολήθηκαν 250.000 άνθρωποι άμεσα και μέχρι το 1941 απασχολούνταν 2 εκατομμύρια.  Βλέπε: Το 1929 το 2009 και οι 100 μέρες.
     
    Στις 19 Μαρτίου έβγαλε τις ΗΠΑ από τον κανόνα του χρυσού για αν επιτρέψει την ανάληψη ογκώδους χρέους που θα έδινε ώθηση στην οικονομία. Στις 13 Ιουνίου ο νόμος που αφορούσε τη χρηματοδότηση των ενυπόθηκων δανείων, προκειμένου για να βοηθηθούν οι κάτοχοι στεγαστικών δανείων. Αναχρηματοδοτήθηκαν περίπου 1 εκατ. δάνεια μέχρι  το 1936 με τον τρόπο αυτό.
     
    Αυτές είναι μερικές από τις ρυθμίσεις που περιλάμβανε το πακέτο Ρούσβελτ. Το 1936 κέρδισε πάλι τις εκλογές με μεγάλη πλειοψηφία.
     
    Υπήρξε μια σημαντική ανάκαμψη και οικονομική άνθιση μεταξύ 1933 και τελών του 1937 και στο διάστημα αυτό ο Dow Jones τετραπλασιάστηκε.»
     
    Η ιστορία επαναλαμβάνεται
     
    Σίγουρα δεν είμαι εγώ αυτός που θα υποστηρίξει ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Πόσο μάλλον ότι παρόμοια ερεθίσματα προκαλούν ανάλογα αντανακλαστικά. Καθώς όμως το σκοτάδι της απαισιοδοξίας έχει κατακλύσει τον ορίζοντα, μια αντίστροφη ανάγνωση και παραλληλισμός των όσων συνέβησαν στην πτώση και ακολούθησαν στην άνοδο είναι χρήσιμη.
     
    Όσο για την πτώση του 90% που είχε λάβει τότε χώρα ενώ από το 2007 ο Dow Jones πέφτει μόνο 50-60%. Υπενθυμίζω τη θεωρία της στήλης(το μοντέλο της δεκαετίας του ΄70) ότι η τρέχουσα πτώση ξεκίνησε το 2000 και εξελίσσεται μέχρι στιγμής σε δυο δόσεις. Στην πρώτη φάση επλήγησαν οι μετοχές και η ύφεση προκλήθηκε από την πτώση τους, ενώ στη δεύτερη η κρίση προκλήθηκε από την «φούσκα» των ακινήτων.
     
    Το μοντέλο αυτό της κρίσης έχει το πλεονέκτημα ότι η πραγματική οικονομία δέχεται μικρότερα πλήγματα κατά τη διάρκεια της εκκαθάρισης του συστήματος.
     
    Αν σε ονομαστικό επίπεδο η πτώση του S&P 500 από το 2007 είναι 60% από το 2000 σε αποπληθωρισμένες τιμές είναι πολύ μεγαλύτερη. Αν δεν υπολογίσει κάποιος και την πτώση της αξίας του δολαρίου από 2000 μέχρι το 2009 τότε σε πραγματικές τιμές η πτώση του S&P 500 μπορεί να είναι και μεγαλύτερη από εκείνη του 1929-1932.
     
    Οπότε ίσως μάταια περιμένει ο Ρουμπίνι και οι «αρκούδες» σαν τις μωρές παρθένες το Αρμαγεδδωνα μεσ’ τη νύχτα ως νυμφίο.
     
    Αυτό που σαν καλώ να σκεφτείτε είναι οι πιθανές συνέπειες ενός προγράμματος σταθεροποίησης της οικονομίας σαν αυτό που εφαρμόζει η προεδρία Ομπάμα αυτή την περίοδο και οι πιθανές ομοιότητες με εκείνο του Ρούσβελτ.
     
    *Αν κάποιοι νομίζουν ότι είναι απαισιόδοξοι είναι γιατί δεν έχουν διαβάσει Ντεντ. Ο Ρουμπίνι μπροστά του μοιάζει με Ταύρο σε καλπασμό.
     
    Το στίγμα της μέρας
     
    Όποιος έχει επιζήσει σε δυο ή τρεις γενιές βρίσκεται στην ίδια ψυχική διάθεση με έναν θεατή που κάθεται σε μια παράγκα ταχυδακτυλουργών στο πανηγύρι, καθώς βλέπει τις ίδιες φάρσες να επαναλαμβάνονται, δύο ή τρεις φορές χωρίς διακοπή. Κι αυτό γιατί τα πράγματα είχαν υπολογιστεί για μια μόνο παράσταση και ως εκ τούτου δεν κάνουν πλέον εντύπωση, από τη στιγμή που εξέλιπε η αυταπάτη και πάλιωσε το καινούργιο.

    Arthur Schopenhauer

    Τα πάθη του κόσμου - Εκδόσεις PRINTA 2003
    Διαβάστε ακόμα για:

    ΣΑΣ ΑΡΕΣΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ;

    ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

    Δειτε τα πρωτοσελιδα ολων των εφημεριδων