Η παγίδα του "ταύρου" και η "ψόφια γάτα"...

Του Κώστα Στούπα

Η άποψη της στήλης είναι πως εδώ και 2-3 χρόνια οι διεθνείς αγορές κινούνται στην διακεκαυμένη ζώνη και συνιστούν περισσότερο  "παγίδα για ταύρους” (bull trap)  παρά επενδυτική ευκαιρία.

Σίγουρα, προεξοφλούν την έλευση μιας νέας εποχής με περισσότερη τεχνολογία, παραγωγικότητα και πλούτο όπως ακριβώς η χρηματιστηριακή "φούσκα” του 2000 προεξοφλούσε την επανάσταση που ακολούθησε και βιώνουμε σήμερα...

Το 2000 θυμάμαι έγραφα πως η ποσότητα των πληροφοριών που είχε ένα κυριακάτικο φύλλο εφημερίδας με τα ένθετά του ξεπερνούσε την ποσότητα των πληροφοριών που δεχόταν στο ίδιο γεωγραφικό σημείο, πριν από 50 χρόνια ένας άνθρωπος σε όλη του τη ζωή...

Σήμερα τα Κυριακάτικα φύλλα είναι ουσιαστικά παρελθόν και οι πληροφορίες στις οποίες μπορεί να απαντήσει με μια προφορική ερώτηση, ένα έξυπνο κινητό (π.χ. το Siri ή το Alexa) είναι περισσότερες από αυτές που περιείχαν όλα τα Κυριακάτικα φύλλα εφημερίδων τους τελευταίους αιώνες...

Ας μη μας τρομάζουν λοιπόν οι διορθώσεις, τα χρηματιστηριακά και οικονομικά κραχ και οι χρεοκοπίες. Όλα τούτα μοιάζουν με τις  πυρκαγιές που ξεσπούν τα Καλοκαίρια όταν έχουν αυξηθεί τα ξερά χόρτα και καθαρίζουν το τοπίο από την άχρηστη βιομάζα. Έτσι δημιουργούν τις προϋποθέσεις να φυτρώσουν και να ανθίσουν νέα και πιο δυναμικά φυτά και να εξελιχθούν οι ποικιλίες και η ζωή...

Τόσο η ελληνική αγορά με την ελληνική οικονομία όσο και ενδεχομένως και οι πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα (και όχι μόνο) είναι άμεσα εξαρτημένες από τις συνθήκες που επικρατούν και θα επικρατήσουν τα επόμενα 2-3 χρόνια στις διεθνείς αγορές...

Η ελληνική περίπτωση...

Καθώς τα πράγματα εξελίσσονται από το κακό στο χειρότερο για την κυβέρνηση και η προβαλλόμενη ως "καθαρή έξοδος” θα είναι υπό αυστηρή επιτήρηση, ενδεχομένως να απομακρύνονται και τα σενάρια περί πρόωρων εκλογών.

Αν δεν μπορεί να "πουλήσει” η κυβέρνηση του κ. Τσίπρα τα περί τέλους των μνημονίων και της καθαρής εξόδου δεν θα έχει αφήγημα για πρόωρες εκλογές και επειδή πρόκειται ως επί το πλείστον για ανεπάγγελτους κρατικοδίαιτους (όπως άλλωστε το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού κόσμου και της πελατείας του) θα προτιμήσουν να "μασουλήσουν” και τους επόμενους 12 μισθούς συν τα "τυχερά” παρά να διασώσουν το ούτως ή άλλως αμφίβολο πολιτικό μέλλον τους...

Το ενδεχόμενο να μην υπάρξουν πρόωρες εκλογές το 2018 αδυνατίζει το μοναδικό σενάριο που θα οδηγούσε το "νεκρό” τα τελευταία χρόνια ελληνικό χρηματιστήριο πάνω από τις 1.000 ή και τις 1.500 μονάδες στο διάστημα που οι διεθνείς αγορές παραμένουν κοντά στις ιστορικές κορυφές τους...

Κατά τη γνώμη της στήλης λοιπόν, οι διεθνείς αγορές έχουν τεθεί ήδη σε διορθωτική τροχιά. Τούτο θα ισχύει ακόμη και αν προσεχώς πραγματοποιήσουν μια ανοδική κίνηση η οποία θα καταλήξει σε νέα ιστορικά υψηλά. Στα παρόντα επίπεδα οι διεθνείς αγορές έχουν υπερ-προεξοφλήσει όλες τις θετικές οικονομικές εξελίξεις ενώ υποτιμούν τις πιθανές αρνητικές εκπλήξεις.

Οι διεθνείς αγορές εδώ και 2-3 χρόνια προσφέρουν στους επενδυτές περισσότερο ρίσκο απ’ ό,τι ευκαιρίες.

Ευκαιρίες οι διεθνείς αγορές προσέφεραν ουσιαστικά για τελευταία φορά στα τέλη του 2008 και τις αρχές του 2009, όταν από αυτήν τη στήλη το τονίζαμε κάθε μέρα και συναντούσαμε τις αντιρρήσεις της πλειοψηφίας.  

Η στήλη αυτή ξεκίνησε στο Capital.gr στις 2 Οκτωβρίου του 2008 εν μέσω του Κραχ  και φέτος θα κλείσει μια δεκαετία. Στο πρώτο άρθρο στο Capital.gr γράφαμε λοιπόν πως είναι ατελέσφορο κάποιος να ψάχνει την ακριβή κορυφή ή πυθμένα κάθε κύκλου. Βλέπε:  Το ένστικτο της γάτας και η τακτική του βαρόνου...

Ορίστε τι εννοούμε όταν λέμε πως οι μεγάλες ευκαιρίες ήταν τα πρώτα χρόνια το πολύ μέχρι το 2015.

Η διόρθωση που ξεκίνησε το 2007 στις διεθνείς αγορές ολοκληρώθηκε ουσιαστικά στις αρχές της Άνοιξης του 2009.

Από τις 670 μονάδες το 2009  (για την ακρίβεια το  ενδοημερήσιο χαμηλό έφτασε μέχρι τις 666 μονάδες) ο  "Πατριάρχης” των χρηματιστηριακών δεικτών ο S&P 500  το 2018 έφτασε μέχρι και τις 2.900 μονάδες, άνοδος πάνω από 320%.

Προσέξτε όμως πως μοίρασε τα κέρδη μέσα σε αυτήν την περίοδο.

Τους πρώτους 12 μήνες έγραψε άνοδο 80%, ενώ από  το 2009 μέχρι το  2011 έφτασαν τα 102%. Μεταξύ 2012 με 2015 ανέβηκε 56%. Μεταξύ 2015-2018 μόνο 34%. Ουσιαστικά τα πολλά και με λιγότερο ρίσκο κέρδη τα έδωσε μεταξύ 2009 με 2015 με πάνω από 200% άνοδο.  Μετά το 2015 το ρίσκο που αναλαμβάνει κάποιος είναι μεγαλύτερο από την προσδοκώμενη απόδοση.

Για να πάρετε μια γεύση πριν από ποια ακριβώς εικόνα βρισκόμαστε παρατηρήστε τις τιμές κάποιων δημοφιλών διεθνών μετοχών. Η τιμή της μετοχής της Amazon το 2009  βρισκόταν στα 35 δολ.  το 2012 στα 250 δολ. το 2015 στα 400 δολ. και το 2018 στα 1.570 δολ.

Η μετοχή της  Apple από τα 10 δολ. το 2009 είχε φτάσει στα 120 δολ. το 2015 και τα 180 το 2018.

Της Goldman Sachs από τα 45 δολ. το 2009 το 2018 είναι στα 270 δολ.

Σε γενικές γραμμές οι χρηματιστηριακοί κύκλοι έχουν παρόμοια δομή αποδόσεων τα τελευταία 100-150 χρόνια τουλάχιστον.

Ενδεχομένως λοιπόν φέτος να δούμε και νέα ιστορικά υψηλά ακόμη και πάνω από το ψυχολογικό φράγμα των 3.000 μονάδων για τον S&P 500. Τούτο όμως μικρή αξία έχει για τους επενδυτές ενώ το ρίσκο να εγκλωβιστούν σε μια διόρθωση παραμένει υψηλό.

Τα τελευταία χρόνια κάθε επόμενη διόρθωση είναι μεγαλύτερη από την προηγούμενη. Τούτο κατά ένα μέρος οφείλεται στην άφρονη νομισματική πολιτική που ακολουθούν οι Κεντρικές Τράπεζες καθ’ υπόδειξη των πολιτικών,  παραβιάζοντας τον κανόνα της ανεξαρτησίας που πρέπει να τις διακρίνει.

Ουσιαστικά οι Κεντρικές Τράπεζες μοιράζουν δωρεάν χρήμα το οποίο προκειμένου να εξασφαλίσει απόδοση δημιουργεί συνεχώς όλο και μεγαλύτερες "φούσκες”.

Η επόμενη διόρθωση στις αγορές ενδεχομένως θα δημιουργήσει συνθήκες Κραχ μεγαλύτερες από εκείνες του 2008 με τις ανάλογες οικονομικές και πολιτικές συνέπειες. Να θυμίσουμε πως το Κραχ του 2008 δημιούργησε την ανάγκη των προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης που κατάφεραν μόνο αναιμική ανάπτυξη στην πραγματική οικονομία αλλά μεγάλης διάρκειας και έντασης ράλι στις αγορές...

Το Κραχ του 2008 επίσης έθεσε τα θεμέλια της ανόδου της αμφισβήτησης της φιλελεύθερης δυτικής δημοκρατίας και τη δημοφιλία ολιγαρχών και κεκαλυμμένων δικτατόρων όπως ο Πούτιν ή η ηγεσία του Πεκίνου. Το 2008 αποτελεί την αφετηρία της ανόδου των λαϊκιστών-εθνικιστών-απομονωτιστών σε όλην την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Η νίκη Τραμπ μάλιστα στις ΗΠΑ αποδίδεται στην άνοδο αυτού του ρεύματος αντισυστημικότητας.

Το 2008 η αποφυγή ρίσκου που σηματοδότησε το διεθνές κραχ  δρομολόγησε την ελληνική χρεοκοπία του 2010, τα βασικά ενδογενή αίτια της οποίας δεν έχουν αντιμετωπιστεί ακόμη.

Η επόμενη κρίση σε χώρες με χαμηλή αξιοπιστία και ανταγωνιστικότητα όπως η Ελλάδα (αλλά και η αρνητική εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα και τους θεσμούς) είναι πολύ πιθανόν να προκαλέσει καταλυτικές συνέπειες...

Η οριακή βελτίωση που παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία μοιάζει με το τίναγμα της "ψόφιας γάτας” που οφείλεται κυρίως στις ευνοϊκές συνθήκες που έχουν δημιουργήσει τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης και η πτώση της τιμής του πετρελαίου.  

Επί της ουσίας αυτό που παρατηρούμε είναι μια "παγίδα των ταύρων” και ένα τίναγμα της "ψόφιας γάτας”...

Η ώρα του χρυσού...

Στις αρχές της περασμένης δεκαετίας όταν η τιμή του χρυσού ήταν περί τα 300 δολάρια η ουγκιά η στήλη (με την υπογραφή "Καγκελάριος” από τις σελίδες της Ημερησίας τότε) συντάσσονταν  με τους ελάχιστους  που προέβλεπαν την εκτόξευσή του.

Η τιμή του χρυσού μετά από μια κορύφωση στα 1.900 δολάρια η ουγκιά το 2012 έχει δημιουργήσει βάση συσσώρευσης μεταξύ 1.050 και 1.369 δολαρίων.

Η νομισματική "ασωτία” των Κεντρικών Τραπεζών, το τεράστιο παγκόσμιο χρέος που ξεπερνά το 300% του ΑΕΠ και οι γεωπολιτικές και πολιτικές εντάσεις που αναδύονται αποτελούν καλό υπόβαθρο για την ανάδειξη του χρυσού σε σημείο αναφοράς και εμπιστοσύνης για την παγκόσμια κοινότητα τα επόμενα χρόνια.  Τούτο ίσως σημαίνει αύξηση της ζήτησης και νέα εκτόξευση της τιμής.

Τούτο πριν κάποιος μεγάλος έμπορος όπως η Amazon και η Alibaba αποδεχτούν κάποιο κρυπτονόμισμα σαν μέσο συναλλαγών και δώσουν βάση εδραίωσης στον "ψηφιακό χρυσό” του μέλλοντος. Επίσης, πριν κάποιο διαστημόπλοιο του Έλον Μασκ προσγειωθεί σε έναν μετεωρίτη από χρυσό και αλλάξει τα πλανητικά δεδομένα προσφοράς και ζήτησης για το κίτρινο μέταλλο...

Ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη τάσεις που δρομολογούν τεράστιες ανατροπές εμείς στη μικρή επαρχία μας ασχολούμαστε με το ανέκδοτο που ακούει στο όνομα "ολιστικό” σχέδιο ανάπτυξης κάποιου Τσακαλώτου, τα καμώματα κάποιου συνοικιακού νταή που ονομάζεται Πολάκης και τα προγράμματα επιθεώρησης που ανεβάζουν καθημερινά οι Τσίπρας, Καμμένος, Κουβέλης κλπ.

kostas.stoupas@capital.gr